- در مورد تخلفاتی که طبق قوانین دولت بازداشت‌کننده مشمول حکم اعدام است باید مراتب هر چه زودتر باسیران جنگی و دولت‌های حامی اطلاع داده شود. بعد هم هیچ‌گونه تخلفی را نمی‌توان بدون موافقت دولت متبوع اسیران با حکم اعدام مجازات کرد. درباره اسیر جنگی نمی‌توان حکم اعدام صادر کرد مگر پس از آن‌که توجه دادگاه طبق بند دوم از ماده ۸۷ مخصوصاً به‌این نکته جلب شده باشد که‌چون متهم تبعه دولت بازداشت‌کننده نیست هیچ‌گونه وظیفه وفاداری در قبال آن دولت ندارد و فقط به‌واسطه عللی خارج از اختیار خود اوست که به‌دست دولت بازداشت‌کننده افتاده است.
- چنانچه درباره یک اسیر جنگی حکم اعدام صادر گردد حکم مزبور از تاریخی که شرح جزییات آن طبق ماده ۱۰۷ به‌دولت حامی بنشانی‌معین برسد تا انقضای لااقل شش‌ماه نباید به‌موقع اجرا گذاشته شود.
- حکم صادره بر علیه اسیر جنگی در صورتی معتبر است که توسط همان محاکم و مطابق اصول همان دادرسی که درباره اشخاص متعلق به‌نیروهای دولت بازداشت‌کننده معمول است صادر شده باشد. از آن گذشته اعتبار آن در صورتی است که مفاد این فصل رعایت گردیده باشد.
- هر بازپرس قضایی بر علیه اسیر جنگی باید در کمال سرعتی که اوضاع و احوال اجازه می‌دهد جریان یابد به‌طوریکه دادرسی هر چه زودتر به‌عمل آید. هیچ اسیر جنگی را نمی‌توان در توقیف احتیاطی نگاه‌داشت مگر بمیزانی که درباره اعضای نیروهای مسلح دولت بازداشت‌کننده برای نظیر همان‌تخلفات مجری است و یا در صورتی‌که امنیت کشور توقیف اسیر را ایجاب کند ولی در هیچ حالی توقیف احتیاطی مزبور نباید از سه ماه تجاوز کند. مدت توقیف احتیاطی اسیر جنگی از مدت مجازات محرومیت از آزادی اسیر محکوم کسر خواهد گردید از این گذشته در موقع تعیین مجازات هم مدت مزبور در نظر گرفته خواهد شد. اسیران جنگی در مدت توقیف احتیاطی از مقررات مواد ۹۷ و ۹۸ این فصل بهره‌مند خواهند بود.
- در هر موردیکه دولت بازداشت‌کنندّه تصمیم به تعقیب قضایی یک اسیر جنگی بگیرد مراتب را هر چه زودتر و لااقل سه هفته قبل از‌شروع دادرسی به‌دولت حامی اطلاع خواهد داد مهلت سه هفته مزبور از تاریخی شروع می‌شود که اطلاع نامه به‌دولت حامی به نشانی که دولت مزبور‌قبلاً به دولت بازداشت‌کننده اطلاع داده برسد. اطلاع نامه مزبور حاوی مطلب زیر خواهد بود: ۱- نام و نام خانوادگی اسیر جنگی با ذکر درجه و شماره و تاریخ تولد او در صورتی‌که شغلی داشته باشد با تعیین شغل و حرفه او. ۲- محل توقیف یا بازداشت. ۳- شرح اتهام یا اتهامات با ذکر مقررات قانونی که درباره آن اتهامات قابل اجرا است. ۴- تعیین دادگاهی که قضیه را دادرسی خواهد کرد و با ذکر تاریخ و محلی که برای شروع دادرسی در نظر گرفته شده. عین این اطلاع نامه توسط دولت بازداشت‌کننده به معتمد اسیر جنگی تسلیم خواهد شد. چنانچه در موقع شروع دادرسی با ارائه سند مدلل نشود که دولت حامی و اسیر جنگی و معتمد ذیربط اطلاع نامه فوق را لااقل سه هفته قبل از شروع‌دادرسی دریافت داشته‌اند دادرسی به‌عمل نخواهد آمد و موکول ببعد خواهد گردید.
- اسیر جنگی حق خواهد داشت توسط یکی از رفقای خود معاونت شود و به‌وسیله یک‌نفر وکیل که خود انتخاب میکند دفاع گردد شاهد بدادگاه بیاورد و در صورت لزوم یک‌نفر مترجم ذیصلاحیت بخواهد. دولت بازداشت‌کننده به‌موقع قبل از دادرسی باو اطلاع خواهد داد که این‌حقوق را دارد: چنانچه اسیر جنگی مدافع تعیین نکرده باشد دولت حامی یک‌نفر مدافع برای او تهیه خواهد کرد. دولت حامی برای اینکار لااقل یک هفته فرصت‌خواهد داشت و دولت بازداشت‌کننده بر حسب تقاضای آن دولت صورتی از کسانی که برای تأمین دفاع صلاحیت دارند جهت او ارسال خواهد داشت.در صورتی‌که مدافع توسط اسیر جنگی یا دولت حامی هیچکدام انتخاب نشده باشند دولت بازداشت‌کننده رأساً یک‌نفر وکیل ذیصلاحیت برای دفاع متهم تعیین خواهد کرد. وکیل مدافع برای تهیه مقدمات دفاع متهم لااقل دو هفته قبل از شروع دادرسی وقت خواهد داشت و نیز از تسهیلات لازم برخوردار خواهد بود من جمله‌می‌تواند آزادانه با متهم ملاقات و بدون حضور کسی با او صحبت کند. همچنین می‌تواند با کلیه شهود متهم من جمله اسیران جنگی گفتگو کند. وکیل‌نامبرده مواعد استینافی از این تسهیلات بهره‌مند خواهد بود. ادعانامه و مدارکی که به‌طور کلی طبق قوانین جاریه ارتش دولت بازداشت‌کننده به متهمین ابلاغ می‌شود با فرصت کافی قبل از دادرسی به زبانی که‌متهم بفهمد به اسیر جنگی متهم تسلیم خواهد شد. ادعانامه و مدارک مزبور به‌همین کیفیت بمدافع متهم نیز تسلیم خواهد گردید. نمایندگان دولت حامی حق خواهند داشت در جلسات دادرسی حضور یابند مگر آن‌که دادرسی از لحاظ تأمینی کشور در جلسه غیر علنی به‌عمل آید.در این صورت دولت بازداشت‌کننده این موضوع را به‌دولت حامی اطلاع خواهد داد.
- هر اسیر جنگی حق خواهد داشت طبق کیفیات معموله در مورد اعضای نیروهای مسلح دولت بازداشت‌کننده در مورد هر حکمی که‌درباره‌اش صادر شده تقاضای پژوهش یا فرجام یا تجدید نظر نماید. حقوق واخواهی او و همچنین مهلت‌های اعمال حقوق مزبور بتفصیل باو اطلاع‌داده خواهد شد.
- حکمی که درباره یک‌نفر اسیر جنگی صادر شود بلافاصله بصورت اطلاع نامه اجمالی با ذکر اینکه آیا اسیر حق پژوهش یا فرجام یا تجدید‌نظر دارد باستحضار دولت حامی خواهد رسید. اطلاع نامه مزبور بمتعهد ذیربط نیز تسلیم خواهد شد. همچنین در صورتی‌که رأی محکمه در حضور متهم صادر نشده باشد به زبانی که بفهمد باو‌ابلاغ خواهد گردید بعلاوه دولت بازداشت‌کننده بلافاصله تصمیم اسیر جنگی را درباره استفاده از حقوق واخواهی که دارد به دولت حامی اطلاع‌خواهد داد. از این گذشته در صورتی‌که محکومیت قطعی شود و یا در صورتی‌که در دادگاه بدوی حکم اعدام صادر شده باشد دولت بازداشت‌کننده اطلاع‌نامه مبسوطی که حاوی مطالب ذیل باشد هر چه زودتر برای دولت حامی ارسال خواهد داشت: ۱- متن صحیح حکم. ۲- گزارش اجمالی بازپرسی و دادرسی با ذکر رئوس مسائل اتهام و دفاع ۳ – عندالاقتضا ذکر محلی که محکومیت در آنجا انجام خواهد شد. ابلاغ اطلاعات مذکور در بندهای بالا به‌دولت حامی به نشانی که دولت مزبور قبلاً به‌دولت بازداشت‌کننده اطلاع داده صورت خواهد گرفت.
– مجازات هایی که طبق احکام صادره بر علیه اسیران جنگی قطعیت مییابد در همان مؤسسات و به‌همان کیفیاتی که برای اعضا نیروهای دولت بازداشت‌کننده معمول است اجرا خواهد گردید. کیفیات مزبور باید در همه احوال مطابق مقتضیات بهداشت و انسانیت باشد. اسیر جنگی از جنس اناث طریق محکومیت باید در اماکن مجزا و تحت نظارت زنان قرار خواهند گرفت. در هر حال اسیران جنگی که محکوم به مجازات محرومیت از آزادی شوند از مفاد مواد ۷۸ و ۱۲۶ این قرارداد برخوردار خواهند بود. از این گذشته‌اجازه خواهند داشت که نامه دریافت و ارسال دارند و لااقل ماهی یک بسته امانت دریافت و منظماً در هوای آزاد ورزش کنند. پرستاریهای بهداری که مستلزم وضع سلامت آنانست و همچنین در صورتی‌که مایل باشند کمک روحانی نیز دریافت خواهند داشت. مجازاتهایی که‌درباره آن‌ها اجرا می‌شود منطبق با مفاد بند سوم از ماده ۸۷ خواهد بود.
باب چهارم - پایان اسارت
بخش اول) بازگشت مستقیم بمیهن و بستری شدن در کشور بی‌طرف
- دولت‌های متخاصم با قید و شروط بند سوم این ماده مکلّفند اسیران جنگی را که شدیداً بیمار یا شدیداً مجروحند بدون ملاحظه تعداد یا‌درجه آنان طبق بند اول از ماده بعد پس از آن که قادر به حمل و نقل شدند به میهن خودشان عودت دهند. در تمام مدت مخاصمات دولت‌های متخاصم سعی خواهند کرد که با معاضدت دولت‌های بی‌رف ترتیبات لازم بدهند که اسیران بیمار یا زخم‌دار مذکور‌در بند دوم از ماده بعد در کشوری بی‌طرف در بیمارستان بستری شوند. علاوه ممکن است موافقت‌نامه‌هایی بین خود به‌منظور اعاده مستقیم اسیرانی که مدت طولانی در اسارت بسر برده‌اند بمیهن خودشان یا بازداشت آن‌ها در یک کشور بی‌طرف منعقد سازند. هیچ اسیر جنگی که به‌موجب بند اول این ماده برای بازگشت به کشور خود در نظر گرفته شده نباشد در دوره مخاصمات بر خلاف میل خود او بازگشت‌داده شود.
- اشخاص ذیل مستقیماً به میهن خود بازگشت داده خواهند شد: ۱- بیماران و زخم‌داران غیر قابل علاج که استعداد فکری یا جسمانی آنان تقلیل کلی یافته باشد. ۲- بیماران و زخم‌دارانی که به‌موجب پیش‌بینی‌های طبی در ظرف مدت یک‌سال قابل علاج نبوده و وضع مزاجی آن‌ها مستلزم معالجه باشد و استعداد‌فکری یا جسمانی آنان تقلیل کلی یافته باشد. ۳- زخم‌داران و بیمارانی که معالجه شده‌اند ولی استعداد فکری یا جسمانی آنان تقلیل کلی و دائمی یافته باشد. اشخاص ذیل را ممکن است در کشور بی‌طرف در بیمارستان بستری کرد: ۱- زخم‌داران و بیمارانی که علاج آنان در ظرف یک‌سال از تاریخ وقوع جراحت یا شروع بیماری تصور می‌شود مشروط به‌این‌که با معالجه در کشور‌بی‌طرف علاج سریعتر و مطمئن‌تری پیش‌بینی شود. ۲- اسیران جنگی که سلامت فکری یا جسمانی آنان طبق پیش‌بینی‌های طبی با ادامه اسارت در معرض مخاطره جدی است ولی بستری شدن در‌بیمارستان کشور بی‌طرف ممکن باشد آن‌ها را از این خطر برکنار سازد. دول ذیربط به‌موجب موافقت‌نامه‌های مخصوص بین خود تعیین خواهند کرد که برای بستری شدن در بیمارستان در دولت بی‌طرف چه شرایطی باید در‌اسیر جنگی جمع باشد و همچنین طرز اقدام را بین خود معلوم خواهند کرد. به‌طور کلی اسیران جنگی که در کشور بی‌طرف بستری شده‌اند در صورتی‌که جزو یکی از تقسیمات ذیل باشند به کشور خودشان اعاده خواهند شد: ۱- کسانی که وضع مزاجشان شدت یافته به‌طوری که جامع شرایط بازگشت مستقیم به میهن شده‌اند. ۲- کسانی که استعداد جسمانی یا فکری آنان بعد از معالجه کماکان در حال نقصان فوق‌العاده باقی مانده باشد. چنانچه بین دول متخاصم موافقت‌نامه‌های خاصی در باب تعیین موارد معلولیت یا بیماری که مستلزم بازگشت مستقیم یا بستری شدن در کشور بی‌طرف است منعقد نشده باشد موارد مذکور بر طبق اصول مندرج در موافقت‌نامه نمونه مربوط به بازگشت مستقیم اسیران جنگی زخم‌دار و بیمار و بستری شدن آن‌ها در کشور بی‌طرف و اصول مندرج در آیین‌نامه کمیسیون‌های پزشگی[پزشکی] مختلط که هر دو پیوست این قرارداد است معین خواهد گردید.
- دولت بازداشت‌کننده و دولت متبوع اسیران جنگی و یک دولت بی‌طرف که مورد قبول طرفین باشد سعی خواهند کرد موافقت‌نامه‌هایی منعقد‌نمایند که به‌موجب آن بتوان اسیران جنگی را تا پایان مخاصمات در خاک کشور بی‌طرف در بازداشت نگاه داشت.
- به‌محض شروع مخاصمات کمیسیون‌های مختلط پزشگی[پزشکی] تعیین خواهند شد که بیماران و زخم‌داران را معاینه کنند و درباره آنان همه گونه تصمیمات مفید بگیرند. طرز تعیین و وظائف و ترتیب عمل کمیسیون‌های مزبور بر طبق مفاد آیین‌نامه پیوست این قرارداد خواهد بود. مع‌هذا اسیرانی که طبق نظر مقامات پزشگی[پزشکی] دولت بازداشت‌کننده به‌طور وضوح زخم‌دار شدید یا بیمار شدید باشند می‌توانند بمیهن خود اعاده شوند بی آن‌که محتاج معاینه کمیسیون پزشگی[پزشکی] مختلط باشند.
- علاوه بر کسانی که توسط مقامات پزشگی[پزشکی] دولت بازداشت‌کننده معلوم می‌شود اسیران زخم‌دار و بیماری که جزو طبقات ذیل باشند حق‌خواهند داشت برای معاینه به کمیسیون‌های پزشگی[پزشکی] که در ماده بعد پیش‌بینی شده مراجعه نمایند: ۱- زخم‌داران و بیمارانی که توسط یک پزشگ[پزشک] هم‌میهن یا تابع دولت متحد دولت متبوع آنان که در بازداشتگاه بحرفه طبابت اشتغال دارد پیشنهاد‌شوند. ۲- زخم‌داران و بیمارانی که توسط معتمد خودشان پیشنهاد شوند. ۳- زخم‌داران و بیمارانی که توسط دولت متبوع خود یا توسط یک دستگاه مورد قبول دولت مزبور که به کمک اسیران آمده پیشنهاد شوند. مع‌هذا اسیرانی که به‌هیچیک از طبقات فوق تعلق ندارند و نیز می‌توانند برای معاینه به کمیسیون پزشگی[پزشکی] مختلط مراجعه نمایند ولی بعد از طبقات فوق‌معاینه خواهند شد. پزشگ[پزشک] هم‌میهن اسیران جنگی که برای معاینه به کمیسیون پزشکی مختلط مراجعه می‌کنند و همچنین معتمد آنان مجاز خواهند بود که در موقع معاینه‌حضور داشته باشند.
- اسیران جنگی که دچار سوانح شده باشند باستثنای کسانی که عمداً خود را مجروح میسازتد[میسازند] از حیث اعاده به میهن یا بستری شدن در‌بیمارستان کشور بی‌طرف از مزایای این قرارداد برخوردار خواهند بود.
- هیچ اسیر جنگی که محکوم به مجازات انتظامی شده باشد و جامع شرایطی باشد که برای اعاده به میهن یا بستری شدن در کشور بی‌طرف پیش‌بینی شده نباید به‌علت اینکه به مجازات مزبور نرسیده نگاه داشته شود. اسیران جنگی که تحت تعقیب قضایی بوده یا محکومیت قضایی یافته باشند در صورتی‌که برای اعاده به میهن یا بستری شدن در کشور بی‌طرف معین شده باشند نیز می‌توانند در صورت موافقت دولت بازداشت‌کننده قبل از پایان دادرسی یا قبل از پایان مجازات ازین ماده استفاده کنند. دول متخاصم اسامی کسانی را که تا پایان دادرسی یا تا پایان اجرای مجازات نگاه داشته خواهند شد به‌یکدیگر ابلاغ خواهند کرد.
- هزینه بازگشت اسیران جنگی به میهن یا هزینه حمل آنان به کشور بی‌طرف از مرز کشور بازداشت‌کننده ببعد به‌عهده دولت متبوع آنان‌خواهد بود.
- هیچ اسیری را که به میهن اعاده شده نمی‌توان بخدمت نظامی فعال گماشت.
بخش دوم) آزادی و بازگشت اسیران جنگی در پایان مخاصمات
- اسیران جنگی بلافاصله پس از ختم مخاصمات عملی آزاد و به کشور خود اعاده خواهند شد. در صورتی‌که در قرارداد ختم جنگ بین طرفین قرار مخصوصی در این باب داده نشده باشد و یا اصلاً چنین قراردادی بین طرفین منعقد نشده باشد هر‌یک از دول بازداشت‌کننده طرحی برای اعاده اسیران طبق اصول مذکور در بند فوق تنظیم و بلافاصله به موقع اجرا خواهد گذاشت. در هر یک از موارد بالا اقداماتی که در نظر گرفته شده باطلاع اسیران جنگی خواهد رسید. هزینه بازگشت اسیران جنگی در هر حال به‌طور عادلانه بین دولت بازداشت‌کننده و دولت متبوع اسیران تقسیم خواهد شد. در تقسیم هزینه‌های مزبور‌اصول ذیل مورد رعایت قرار خواهد گرفت: الف- در صورتی‌که دو دولت هم مرز باشند دولت متبوع اسیران جنگی هزینه بازگشت آنان را از مرز دولت بازداشت‌کننده ببعد عهده‌دار خواهد شد. ب- در صورتی‌که دو دولت هم مرز نباشند دولت بازداشت‌کننده هزینه حمل اسیران را تا مرز یا بندری که به‌دولت متبوع اسیران نزدیک‌تر باشد بر‌عهده خواهد گرفت نسبت ببقیه هزینه بازگشت اسیران دولت‌های مربوطه قراری با هم برای تقسیم عادلانه آن بین خود خواهند داد. انعقاد این قرار در‌هیچ حالی نباید موجب جزیی‌ترین تأخیری در اعاده اسیران جنگی بشود.
- بازگشت‌ها با کیفیاتی نظیر آنچه که در مواد ۴۶ لغایت ۴۸ این قرارداد برای انتقال اسیران جنگی پیش‌بینی شده با توجه بمفاد ماده ۱۱۸ و مواد مابعد صورت خواهد گرفت. هنگام بازگشت باید اشیا قیمتی که از اسیران جنگی طبق مفاد ماده ۱۸ مأخوذ شده و وجوه نقدی بپول خارجی که بپول دولت بازداشت‌کننده تسعیر‌نگردیده به آن‌ها مسترد شود. اشیا قیمتی یا وجوه نقدی بپول خارجی که در موقع بازگشت اسیران جنگی به‌علتی به آنان مسترد نشده باشد بدفتر اطلاعات مذکور در ماده ۱۲۲تسلیم خواهد شد. اسیران جنگی اجازه خواهند یافت اشیا شخصی و نامه‌ها و امانات وارده به‌عنوان خود را با خود ببرند. وزن آن‌ها ممکن است در صورتی‌که اوضاع بازگشت ایجاب کند بمیزانی که اسیر جنگی می‌تواند با خود حمل کند محدود گردد ولی در هر حال هر اسیری مجاز خواهد بود لااقل ۲۵ کیلو با خود ببرد. سایر لوازم شخصی اسیر جنگی توسط دولت بازداشت‌کننده نگاه داشته خواهد شد و به محض آن‌که بین آندولت و دولت متبوع اسیرجنگی موافقت‌نامه‌ای درباره طرز حمل و پرداخت هزینه‌های مربوطه منعقد گردد برای صاحب آن ارسال خواهد گردید. اسیران جنگی که به‌علت جنایت یا جنحه مربوط بحقوق جزا تحت تعقیب قضایی باشند ممکن است تا پایان دادرسی و در صورت اقتضا تا پایان‌مجازات نگاه داشته شوند. همچنین کسانی که به علت جنایت یا جنحه مربوط بحقوق جزا محکوم شده باشند. دولت‌های متخاصم اسامی اسیران جنگی را که تا ختم دادرسی یا ختم مجازات نگاه خواهند داشت به‌یکدیگر اطلاع خواهند داد. دولت‌های متخاصم بین خود ترتیبی خواهند داد که کمیسیون‌هایی برای جستجوی اسیران متواری و تأمین بازگشت آنان در اسرع وقت تشکیل شوند.
بخش سوم) فوت اسیر جنگی
- وصیت‌نامه‌های اسیران جنگی طوری تنظیم خواهد شد که جامع شرایطی باشند که به‌موجب قوانین کشور اصلی آنان برای اعتبار‌وصیت‌نامه لازم است کشور مزبور اقدامات لازم به‌عمل خواهد آورد که شرایط مذکوره باطلاع دولت بازداشت‌کننده برسد. در صورت تقاضای اسیر‌جنکی]جنگی[ و در هر حال پس از فوت او وصیت‌نامه بدون فوت وقت به‌دولت حامی و یک نسخه رونوشت گواهی شده آن به آژانس مرکزی اطلاعات‌تسلیم خواهد شد. گواهینامه‌های فوت طبق نمونه پیوست این قرارداد با صورت‌های کلیه اسیران جنگی که در اسارت فوت کرده‌اند با نصدیق[تصدیق] یک‌نفر افسر مسئول در اسرع وقت بدفتر اطلاعات اسیران جنگی که به‌موجب ماده ۱۲۲ تشکیل می‌شود ارسال خواهد گردید. اطلاعات مربوطه بهویت متوفیات که فهرست آن در بند سوم ماده ۱۷ ذکر شده همچنین محل و تاریخ فوت و علت فوت و محل و تاریخ دفن به انضمام کلیه اطلاعات لازم جهت تشخیص قبور باید در گواهینامه‌ها یا صورت‌های مزبور قید گردد. قبل از دفن یا سوزاندن باید جنازه مورد معاینه پزشگی[پزشکی] قرار گیرد تا وقوع فوت مسلّم و تنظیم گزارش فوت میسر و در صورت اقتضا هویت متوفی معین گردد. مقامات بازدادشت‌کننده مراقبت خواهند کرد که اسیران جنگی که در اسارت فوت می‌کنند با احترام و در صورت امکان بر طبق اصول مذهبی خود بخاک سپرده شوند و قبور آنان محترم شمرده شود و به‌طرز آبرومند نگاه‌داری گردد و علائمی داشته باشد که پیدا کردن آن همیشه مقدور باشد. در‌صوت امکان اسیران جنگی متوفی که متعلق به‌یک دولتند در یک محل دفن خواهند شد. اسیران جنگی متوفی انفراداً دفن خواهند شد مگر در صورت وجود قوه قاهره که دفن آن‌ها را در یک قبر مشترک اضطراراً ضروری سازد. اجساد را نباید سوزاند مگر در صورتی‌که ضرورت بهداشت ایجاب کند یا مذهب متوفی دستور سوزاندن داده باشد یا خود متوفی خواسته باشد. در صورت سوزاندن مراتب با ذکر علل آن در سند فوت ذکر خواهد شد. برای آن که بتوان قبور را همیشه بازیافت کلیه اطلاعات مربوطه به دفن و قبور باید توسط یک اداره قبور که دولت بازداشت‌کننده تأسیس می‌نماید ثبت‌گردد صورت قبور و اطلاعات مربوط باسیران جنگی مدفون در قبرستان‌ها یا در جاهای دیگر برای دولت متبوع اسیران جنگی مزبور ارسال خواهد شد. دولتی که زمین قبرستان را متصرف است در صورتی‌که عضو این قرارداد باشد مکلف است قبرها را توجه کند و هر جسدی که بعداً در جای دیگر‌انتقال مییابد ثبت نماید. این مقررات در مورد خاکسترهایی که اداره قبور تا وصول تصمیم قطعی دولت اصلی صاحبان آن نگاه می‌دارد نیز معتبر‌خواهد بود.
- هر فوت یا جراحت شدید یک اسیر جنگی که توسط یک‌نفر قراول یا یک اسیر دیگر یا هر شخص دیگری وقوع یابد یا مظنون بوقوع ب‌دست این اشخاص باشد و همچنین هر فوتی که به‌علت غیرمعلوم واقع شود فوراً توسط دولت بازداشت‌کننده مورد تحقیق رسمی قرار خواهد گرفت. بلافاصله ابلاغیه‌ای در این موضوع به‌دولت حامی ارسال خواهد شد. شهادت شهود خصوصاً شهادت اسیران جنگی جمع‌آوری خواهد شد و گزارشی‌حاوی این اطلاعات برای دولت مزبور ارسال خواهد گردید. چنانچه نتیجه تحقیق بمجرمیت یک یا چند منجر شود دولت بازداشت‌کننده همه گونه اقدامات را برای تعقیب قضایی مسئول یا مسئولین به‌عمل خواهد آورد:
باب پنجم – دفتر اطلاعات و جمعیت‌های تعاونی مربوط به اسیران جنگی
- به‌محض شروع جنگ و در کلیه موارد اشغال هر یک از دولت‌های متخاصم یک دفتر رسمی اطلاعات در باب اسیران جنگی که در اختیار‌خود دارد تأسیس خواهد کرد. دولت‌های بی‌طرف یا غیر متخاصم که در خاک خود اشخاصی متعلق به‌یکی از طبقات مذکور در ماده ۴ را پذیرفته باشند نیز در مورد اشخاص مزبور به‌همین قرار رفتار خواهند کرد.دولت ذیربط مراقبت خواهد کرد که دفتر اطلاعات اماکن و لوازم و کارمند کافی در اختیار‌داشته باشد تا بتواند به‌طرز مؤثری کار بکند. دولت مزبور مختار خواهد بود که در دفتر مزبور اسیران جنگی را مورد استفاده قرار دهد مشروط بر اینکه شرایط مقرره در بخش مربوط بکار اسیران‌جنگی مندرج در این قرارداد را محترم شمارد. هر یک از دول متخاصم در کوتاهترین مدت ممکنه اطلاعات مندرج در بندهای چهارم و پنجم و ششم این قرارداد را در باب هر فرد دشمن که متعلق به‌یکی از طبقات مذکور در ماده ۴ باشد و به‌دست او افتد برای دفتر نامبرده ارسال خواهد داشت دول بی‌طرف یا غیر متخاصم نیز در مورد اشخاص متعلق به طبقات مذکور که در خاک خود پذیرفته باشند به‌همین قرار رفتار خواهند کرد. دفتر اطلاعات با سریعترین وسائل اطلاعات مزبور را از یک طرف به‌وسیله دول حامی و از طرف دیگر به‌وسیله آژانس مرکزی موضوع ماده ۱۲۳ برای دولت‌های ذیعلاقه خواهد فرستاد. اطلاعات مزبور باید طوری باشد که بتوان خانواده‌های ذینفع را سریعاً مستحضر ساخت. اطلاعات مزبور تا آنجا که مربوط به دفتر اطلاعات است باید در مورد هر اسیر جنگی با قید مقررات #ماده ۱۷ مشتمل بر نام و نام خانوادگی و درجه و شماره و محل و تاریخ کامل تولد و تعیین دولت متبوع و نام پدر‌و مادر و نام و نشان شخصی که باید اسارت اسیر باو اطلاع داده شود و نشانی نامه‌نویسی به‌عنوان اسیر باشد. دفتر اطلاعات از دوایر مختلفه مربوط اطلاعات مربوط بنقل و انتقال و آزادی و بازگشت بمیهن و فرار و بستری شدن در بیمارستان و فوت را دریافت و بطریق مذکور در بند سوم بالا به‌دولت ذینفع اطلاع خواهد داد. همچنین اطلاعات مربوط بحال مزاجی اسیران جنگی که شدیداً بیمار و زخم‌دارند منظماً و در صورت امکان هفته‌ای یکبار فرستاده خواهد شد. و نیز دفتر اطلاعات عهده‌دار پاسخ هر‌گونه سئوالاتی خواهد بود که درباره اسیران جنگی به انضمام کسانی که از اسارت فوت یافته باشند از او بشود.چنانچه اطلاعات مطلوبه را نداشته باشد مبادرت بتحقیقات لازم خواهد نمود تا جواب سئوالات را بدهد. کلیه اطلاعات کتبی که دفتر اطلاعات می‌دهد باید با امضا یا مهر رسمیت یابد. بعلاوه دفتر اطلاعات مأمور خواهد شد که کلیه اشیا قیمتی که هنگام بازگشت بمیهن یا آزادی یا فوت اسیر جنگی از او باقی مانده باشد به انضمام وجوه نقدی بپول غیر از پول دولت بازداشت‌کننده و اسنادی را که برای نزدیکان دارای اهمیت باشد جمع‌آوری و به‌دولت‌های ذینفع ارسال دارد. اشیا‌مزبور در بسته‌هایی که توسط دفتر اطلاعات ممهور شده باشد ارسال خواهد شد، به بسته‌های مزبور ورقه‌ای حاوی اطلاعات دقیق راجع به هویت مالک اشیا و همچنین صورت کامل محتویات بسته منضم خواهد شد. سایر اشیا شخصی اسیران مذکور بر طبق قرارهایی که بین دول متخاصم ذینفع داده شود ارسال خواهد گردید.
- یک آژانس مرکزی اطلاعات راجع به اسیران جنگی در کشور بی‌طرف تأسیس خواهد یافت. کمیته بین‌المللی صلیب سرخ در صورتی‌که‌لازم بداند تشکیل چنین آژانس را به‌دولت‌های ذینفع پیشنهاد خواهد کرد. آژانس مزبور مأمور تمرکز دادن اطلاعات مربوط باسیران جنگی خواهد بود که خواه از طریق رسمی و خواه به‌طور خصوصی تحصیل نماید. آژانس مزبور این اطلاعات را در اسرع وقت به‌دولت اصلی اسیران جنگی یا به‌دولت متبوع آنان ارسال خواهد داشت دولت‌های متخاصم همه گونه تسهیلات را به‌منظور ارسال این اطلاعات برای آژانس مرکزی فراهم خواهند آورد. دولت‌های معظمه متعاهد بالاخص دولت‌هایی که اتباعشان از خدمت آژانس مرکزی بهره‌مند میگردند دعوت می‌شوند که کمک مالی را که آژانس مزبور‌لازم دارد به آن بنمایند. مقررات فوق نباید چنین تلقی شود که فعالیت نوع‌پرورانه کمیته بین‌المللی سرخ و جمعیت‌های تعاونی مذکور در ماده ۱۲۵ را محدود میسازد.
- دفاتر ملی اطلاعات و آژانس مرکزی اطلاعات از معافیت پستی و کلیه معافیتهای مذکور در ماده ۷۴ و در حدود امکان از فعالیت مخابرات‌تلگرافی یا لااقل از تخفیفهای عمده نسبت بهزینه تلگرافی بهره‌مند خواهند بود.
- دولت‌های بازداشت‌کننده با حفظ حق اقداماتی که برای تضمین امنیت یا مواجهه با هر‌گونه ضرورت عادلانه دیگر لازم می‌دانند سازمانهای مذهبی و جمعیت‌های تعاونی و یا هر سازمان دیگری را که بکمک اسیران جنگی بیاید با حسن قبول تلقی خواهد کرد و کلیه تسهیلات را برای آن‌ها و‌نمایندگان رسمی آن‌ها به‌منظور ملاقات اسیران و تقسیم اعانات و لوازم از هر مبدأ که برای مقاصد مذهبی و تعلیمی و تفریحی و کمک در ایجاد تشکیلاتی برای اوقات به‌یکاری در داخل بازداشتگاه اختصاصی داشته باشد فراهم خواهند آورد. جمعیت‌ها و سازمانهای فوق ممکن است خواه در خاک دولت بازداشت‌کننده یا در کشور دیگری تشکیل شوند و خواه جنبه بین‌المللی داشته باشند. دولت بازداشت‌کننده می‌تواند عده جمعیت‌ها و سازمانهایی را که نمایندگان آن‌ها اجازه فعالیت در خاک او تحت نظر او دارند محدود سازد مشروط بر اینکه محدودیت طوری نباشد که مانع شود از اینکه بکلیه اسیران جنگی کمک مؤثر و کافی برسد. در هر زمان موقعیت مخصوص کمیته بین‌المللی صلیب سرخ در این مرحله به رسمیت شناخته و محترم شمرده خواهد شد. هنگامی که اعانات یا لوازمی برای مقاصد مذکور فوق به اسیران جنگی تسلیم می‌شود و یا لااقل در اسرع وقت رسیدهایی بامضای معتمد اسیران مزبور مربوط به هر مرسوله به‌عنوان جمعیت تعاونی یا سازمانی که امانت را فرستاده تنظیم خواهد شد. در همان حال رسیدهایی برای امانات مزبور‌توسط مقامات اداری که عهده‌دار حراست اسیران جنگی‌اند تسلیم خواهد گردید.
باب ششم – اجرای قرارداد
بخش اول) مقررات عمومی
- نمایندگان یا مأمورین دول حامی مجاز خواهند بود بکلیه اماکن اقامت اسیران جنگی خصوصاً بمحل‌های توقیف و بازداشت و کار بروند‌و بکلیه اماکنی که مورد استفاده اسیران جنگی است حق ورود خواهند داشت. همچنین اجازه خواهند داشت بمحل‌های حرکت و عبور و ورود اسیران انتقالی بروند. می‌توانند بدون حضور شاهد با اسیران و خصوصاً با معتمد آن‌ها و در صورت لزوم به‌وسیله مترجم صحبت کنند. بنمایندگان و مأمورین دول حامی آزادی کامل داده خواهد شد که بهر محلی که بخواهند سرکشی کنند. مدت سرکشی‌های مزبور و تعداد آن‌ها محدود نخواهد شد. فقط در صورتی می‌توان این سرکشی‌ها را ممنوع ساخت که مقتضیات عالیه نظامی ضرورت آن‌را ایجاب نماید آنهم فقط به‌طور استثنا و‌موقت خواهد بود. دولت بازداشت‌کننده و دولت متبوع اسیران جنگی که باید مورد سرکشی قرار گیرند می‌توانند در صورت اقتضا بین خود ترتیبی دهند که بعضی از‌هم‌میهنان اسیران مذکور در سرکشی‌ها شرکت کنند. نمایندگان کمیته بین‌المللی سرخ نیز از همین امتیازات بهره‌مند خواهند بود. تعیین نمایندگان مزبور باید مورد پذیرش دولتی قرار گیرد که اسیران جنگی‌موضوع سرکشی در اختیار او هستند.
- دول معظمه متعاهد تعهد می‌نمایند که در زمان صلح و در زمان جنگ متن این قرارداد را در کشور خود بوسیعترین میزان ممکنه اشاعه دهند و مخصوصاً تدریس آن‌را در برنامه‌های تعلیمات نظامی و در صورت امکان تعلیمات کشوری بگنجانند به‌طوری که اصول آن معروف جامعه‌نیروهای مسلح و نفوس آنان باشد. مقامات نظامی یا غیر نظامی که در زمان جنگ مسئولیتهایی نسبت باسیران جنگی بر عهده دارند باید متن این قرارداد را موجود داشته و مقررات آن‌مخصوصاً به آنان تعلیم شده باشد.
- دول معظمه متعاهد ترجمه این قرارداد را با قوانین و آیین‌نامه‌هایی که ممکن است برای تأمین اجرای آن وضع نمایند به‌وسیله شورای متحده سویس و در حین جنگ به‌وسیله دول حامی به یکدیگر ابلاغ خواهند کرد.
- دول معظمه متعاهد تعهد می‌نمایند که کلیه اقدامات تقنینیه لازم را برای تعیین مجازات‌های مناسب درباره کسانی که مرتکب یا آمر هر یک از تخلفات عمده مقررات این قرارداد بشرح ماده آتی باشند به‌عمل آورند. هر دولت متعاهد مکلف است اشخاصی را که متهم به ارتکاب یا آمر به ارتکاب یکی از تخلفات عمده هستند جستجو کند و آن‌ها را اعم از هر سمتی که‌دارند تسلیم دادگاههای خود نماید. دولت مزبوراگر بخواهد می‌تواند طبق شرایط مقرره در قوانین خود اشخاص مزبور را برای دادرسی به‌یک دولت متعاهد دیگر که بتعقیب آن‌ها ذیعلاقه باشد تسلیم نماید ولی مشروط به‌این‌که آن دولت دلائل اتهامی کافی بر علیه آن اشخاص داشته باشد. هر دولت متعاهد اقدامات لازم به‌عمل خواهد آورد که قطع نظر از تخلفات عمده که در ماده آتی بیان شده سایر اعمال مخالف مقررات این قرارداد قطع شود. در هر حال متهمین از تضمینات دادرسی و دفاع آزاد که از تضمینات مذکور در ماده ۱۰۵ این قرارداد و مواد مابعد آن کمتر نباشد برخوردار خواهند بود.
