قانون استخدام نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران

– کارکنان می‌توانند نسبت به نتایج ارزیابی سه گانه موضوع تبصره ماده (۸۸) که در مورد آنان اعلام می‌شود اعتراض نمایند، در این صورت اعتراض آنان همراه با دلایل و مستندات مربوطه توسط هیأت موضوع ماده (۱۲۲) رسیدگی و تصمیم نهایی اتخاذ خواهد شد.

– کارکنان در رأس موعد قانونی به ترفیع مربوط نائل می‌شوند مگر این که فاقد شرایط ترفیع باشند و یا عدم کارائی و یا عدم صلاحیت آنان بر اساس آیین‌نامه‌های موضوع ماده (۸۸) قبلاً اعلام شده باشد. تبصره – در مواردی که تصویب ترفیع کارکنان به سبب انجام تشریفات اداری به تعویق افتد، تاریخ موعد قانونی ملاک عمل است.

– کارکنان قبل از هر ترفیع یا همزمان با آن باید در شغل سازمانی بالاتر منصوب شده باشند مگر درمورد آن دسته از کارکنانی که شغل آنان دارای محل سازمانی سیال باشد. تبصره ۱ – نیروی انتظامی مکلف است پیش‌بینی های لازم را در زمینه های استخدام، آموزش و گردش مشاغل سازمانی به نحوی انجام دهد که کارکنان به علت نداشتن محل سازمانی از نیل به ترفیع محروم نگردند. تبصره ۲ – وضعیت ترفیعاتی کارکنان منتسب، در حکم منتسب و همچنین کارکنان مأمور به مناطق جنگی و عملیاتی مطابق دستورالعملی می‌باشد که توسط نیروی انتظامی با هماهنگی وزارت کشور تهیه و از طریق ستاد کل به تصویب فرماندهی کل قوا خواهد رسید. تبصره ۳ – ایجاد یا بالا بردن محل سازمانی به منظور ترفیع کارکنان ممنوع است.

– اعطاء ارشدیت به کارکنانی که از خود رشادت، فداکاری، تلاش، ابتکار و خلاقیت فوق‌العاده و ارزنده نشان می‌دهند تابع شرایط عمومی ترفیعات نبوده و بدون ارزیابی های سه گانه موضوع ماده (۸۸) با پیشنهاد مستند فرماندهان یا مسؤولان مربوط و تصویب مقامات مصرحه در ماده (۸۷) این قانون خواهد بود.

– در موارد استثنایی به منظور تأمین نیازمندی های سازمان و حفظ تعادل در سلسله مراتب در مشاغل حساس ممکن است کارکنان انتظامی و کارمندان با پیشنهاد فرمانده نیروی انتظامی و تصویب فرماندهی کل قوا حداکثر تا دو درجه یا دو رتبه موقت ترفیع یابند. تبصره ۱ – کارکنانی که به درجه یا رتبه موقت نائل می‌شوند در تمام مدتی که حق استفاده از درجه یا رتبه مزبور را دارند حقوق همان درجه یا رتبه را دریافت خواهند داشت. تبصره ۲ – درجات و رتبه‌های موقت کارکنان به محض پایان حداقل مدت توقف در هر درجه یا رتبه درصورت طی دوره آموزشی مربوط تبدیل به دائم می‌شود. تبصره ۳ – درصورت رفع نیاز سازمانی یا مشاهده عدم کارایی و شایستگی و یا تصویب بازخریدی، استعفا و بازنشستگی پیش از موعد کارکنان، درجه یا رتبه موقت با تصویب مقام موضوع این ماده سلب می‌گردد. تبصره ۴ – در صورتی که مشمولین این ماده در حین استفاده از درجه یا رتبه موقت بازنشسته موضوع ماده (۱۳۰) این قانون، شهید، مفقودالأثر، اسیر، ازکارافتاده، معلول و یا فوت شوند درجه یا رتبه موقت آنان به دائم تبدیل می‌گردد. (اصلاحی مصوب ۱۳۹۰/۴/۸)

– وضع ترفیع کارکنانی که تحت تعقیب قانونی قرار می‌گیرند به شرح زیر خواهد بود: الف – درصورتی که در مراجع قضائی به علت ارتکاب جرائم خاص تحت پیگیرد قانونی قرار گیرند از تاریخ صدور قرار بازداشت، ترفیع معلق می‌گردد مشروط بر این که تاریخ صدور قرار قبل از تاریخ استحقاق باشد. ب – درصورتی که پرونده منتهی به صدور رأی قطعی برائت یا قرارهای منع پیگرد یا موقوفی تعقیب و یا تعلیق گردد، ترفیع کارکنان از تاریخ استحقاق از این لحاظ بلامانع است. ج – درصورت محکومیت، مدتی که براثر اجرای کیفر عملاً از خدمت منفک شده‌اند، به حداقل مدت توقف در درجه یا رتبه اضافه خواهد شد. د – محکومیتها به میزانی که مشمول عفو، آزادی مشروط، تعلیق مجازات، تأخیر اجرای حکم و حبس با خدمت قرار گرفته اثری در ترفیع ندارند. تبصره – عناوین جرائم خاص موضوع بند (الف) این ماده، در آیین‌نامه ترفیعات، موضوع تبصره ماده (۷۱) تعیین می‌گردد. بخش دوم – انتصابات:

– انتصاب کارکنان در مشاغل غیرمرتبط با رسته آنان ممنوع است.

– کارکنان باید در محل سازمانی مناسب با درجه یا رتبه خود منصوب شوند. درصورت نیاز و در مواقع لزوم حداکثر تا دو درجه یا رتبه بالاتر از درجه یا رتبه خود منصوب خواهند شد. در هر حال انتصاب آنان در محل‌های پائین تر از درجه یا رتبه آنان ممنوع است.

– انتصاب و عزل فرماندهان و مدیران منصوب در محل‌های سرتیپی و بالا با تصویب فرماندهی کل قوا و درمورد سایر کارکنان براساس اختیاراتی است که بنا به مورد در آیین‌نامه موضوع ماده (۱۰۲) این قانون تعیین می‌گردد.

– کارکنانی که به سبب عدم کارائی در شغل خود یا به علت ارتکاب جرم یا تخلف انضباطی از شغل خود عزل می‌شوند، مادامی که به ترفیع بعدی نائل نیامده اند انتصاب آنان در شغل بالاتر از شغل قبلی ممنوع است.

– انتصاب اشخاص مأمور به خدمت در مشاغل فرماندهی و مدیریت نیروی انتظامی جز در مواردی که با تصویب فرماندهی کل قوا یا جانشین فرماندهی کل قوا در امور نیروی انتظامی و وزیر کشور انجام می پذیرد، مجاز نمی‌باشد.

– جز در مورد کارکنان منتسب و یا در حکم منتسب، هیچ یک از کارکنان پایور و پیمانی نباید بیش از دو ماه بدون شغل باشند.

– جزئیات اجرائی این بخش در آیین‌نامه انتصابات که توسط نیروی انتظامی با هماهنگی وزارت کشور تهیه و به تصویب فرماندهی کل قوا می‌رسد، تعیین خواهد شد. فصل پنجم – وضعیت خدمتی کارکنان

– وضعیت کارکنان مشمول این قانون در طول خدمت حسب مورد به شرح زیر خواهد بود: الف – خدمت آزمایشی ب – خدمت آموزشی ج – حاضر به خدمت د – خدمت تحت امر هـ – مأمور و – مأمور به خدمت ز – مرخصی ح – غایب ط – فراری ی – بازداشت ک – منتظر خدمت ل – بدون کار م – منفصل از خدمت ن – منتسب

– خدمت آزمایشی – وضع خدمتی پایورانی است که برابر مقررات مربوط به خدمت پذیرفته شده و به منظور ارزیابی کارایی به مدت یک سال مرحله آزمایشی را می‌گذرانند. تبصره – درصورت ادامه خدمت به صورت رسمی، این مدت از هر لحاظ جزء سابقه خدمت محسوب می‌گردد.

– خدمت آموزشی – وضع خدمتی کارکنانی است که بدون داشتن شغل سازمانی در یکی از مؤسسات یا مراکز آموزشی به هزینه نیروی انتظامی، آموزش می‌بینند. تبصره – جز در موارد آموزش‌های بدو استخدام چنانچه دوره آموزشی کمتر از شش ماه باشد کارکنان با حفظ محل سازمانی به صورت مأمور، دوره را طی خواهند نمود.

– حاضر به خدمت – وضع خدمتی کارکنانی است که برابر مقررات مربوط در یکی از مشاغل سازمانی عملاً انجام وظیفه می‌نمایند.

– خدمت تحت امر – وضع خدمتی کارکنانی است که توسط نیروی انتظامی جذب، آموزش، سازماندهی و تجهیز شده و از لحاظ انجام وظایفی خاص زیر نظر وزارتخانه ها، سازمان‌ها، نهادها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت قرار می‌گیرند. تبصره – دستورالعمل اجرائی این ماده توسط نیروی انتظامی با هماهنگی وزارت کشور و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور تهیه و از طریق ستاد کل به تصویب فرماندهی کل قوا می‌رسد.

– مأمور – وضع کارکنانی است که برای مدت حداکثر یک سال در یکی از مشاغل سازمانی، غیر از شغل سازمانی خود و یا در شغل موقتی که در سازمان محلی برای آن پیش‌بینی نشده است، گمارده می‌شوند.

– مأمور به خدمت – وضع کارکنانی است که حداکثر به مدت دو سال به یکی از وزارتخانه ها یا نهادها یا سازمان‌های دولتی و یا وابسته به دولت مأمور می‌گردند. تبصره ۱ – مأمور به خدمت شدن کارکنان منوط به تصویب مقامات مذکور در ماده (۸۷) این قانون می‌باشد. تبصره ۲ – مأمور به خدمت شدن در سایر نیروهای مسلح و ستاد کل و وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و وزارت کشور (امور امنیتی و انتظامی) مشمول محدودیت زمانی مندرج در این ماده نمی‌باشد. تبصره ۳ – این‌گونه کارکنان پس از خاتمه مدت مقرر موظفند خود را به یگان مربوطه معرفی نمایند و عدم موافقت سازمان محل مأموریت نافی این تکلیف نخواهد بود و درصورت عدم معرفی به موقع مشمول حکم مندرج در ماده (۱۱۱) این قانون خواهد بود.

– مرخصی – وضع کارکنانی است که به مدت معین و به طور مجاز، به یکی از صور زیر در محل خدمت حضور نداشته باشند: الف – مرخصی استحقاقی – کارکنان اعم از پایور، وظیفه و پیمانی حق استفاده از سی روز مرخصی سالانه را با استفاده از حقوق و مزایای مربوط دارا می‌باشند، مدت مرخصی در محل‌های بد آب و هوا و محروم چهل و پنج روز خواهد بود. ب – مرخصی استعلاجی – کارکنانی که به علت بیماری قادر به خدمت نمی‌باشند، می‌توانند با تجویز مراکز درمانی ذی‌ربط حداکثر تا چهار ماه در سال با حقوق و مزایا از این مرخصی استفاده نمایند. ج ـ مرخصی اضطراری ـ کارکنانی که مرخصی ذخیره و استحقاقی سالانه ندارند لکن به اضطرار نیاز به مرخصی دارند می‌توانند حداکثر به مدت پانزده روز از مرخصی استحقاقی سال بعد استفاده نمایند. (اصلاحی مصوب ۱۳۹۰/۴/۸) د – مرخصی بدون حقوق – کارکنان پایور در شرایط خاص و ضروری می‌توانند حداکثر جمعاً سه سال در طول خدمت از مرخصی بدون حقوق استفاده نمایند. این مدت از لحاظ حقوق و ترفیعات و بازنشستگی جزء سنوات خدمتی محسوب نمی‌گردد. (اصلاحی مصوب ۱۳۹۰/۴/۸) هـ – مرخصی تشویقی – به مقتضای ابراز لیاقت و شایستگی می توان حداکثر تا سی روز در طول سال به کارکنان مرخصی تشویقی با حقوق و مزایا اعطاء نمود. و – مرخصی حج – کارکنان در طول خدمت می‌توانند برای یکبار جهت انجام حج تمتع از بیست و پنج روز مرخصی با حقوق و مزایا استفاده کنند. تبصره ۱ – مرخصی استحقاقی کارکنان در طول دوره‌های آموزشی طبق مقررات مندرج در اساسنامه مراکز آموزشی نیروی انتظامی خواهد بود. تبصره ۲ – مرخصی دوران بارداری و شیردهی کارکنان زن مطابق با مقررات استخدام کشوری خواهد بود. تبصره ۳ – شرایط و نحوه استفاده از مرخصی‌های مذکور، تعیین محل‌های بد آب و هوا و محروم، موضوع بند (الف) این ماده و حدود اختیارات فرماندهان و رؤسا در اعطای مرخصی‌ها با لحاظ مقررات این قانون مطابق با آیین‌نامه مرخصی‌های نیروهای مسلح خواهد بود. تبصره ۴ – در شرایط جنگی و بسیج همگانی و در مواقعی که ضرورت ایجاب می‌نماید، اعطای مرخصی و مدت آن تابع شرایط مندرج در این ماده نبوده و در آیین‌نامه‌ای که به وسیله نیروی انتظامی تهیه و از طریق ستاد کل به تصویب فرماندهی کل قوا می‌رسد، مشخص خواهد شد. تبصره ۵ – حذف شده است.

– غایب – وضع کارکنانی است که بدون رعایت مقررات در محل خدمت حاضر نشوند.

– فراری – وضع کارکنانی است که مدت غیبت آنان در زمان صلح از پانزده روز و در زمان جنگ از پنج روز تجاوز نماید. حقوق و مزایای این قبیل کارکنان از تاریخ غیبت قطع می‌گردد و کارکنان فراری پس از معرفی یا دستگیری بلافاصله شروع به خدمت نموده و به اتهام فرار آنان برابر مقررات کیفری مربوط رسیدگی می‌شود. وضعیت خدمتی کارکنان پایور و پیمانی که مرتکب فرار از خدمت شده‌اند به شرح زیر خواهد بود: الف – درصورت صدور رأی برائت یا قرار منع پیگرد، ایام غیبت و فرار در حکم مرخصی بدون حقوق خواهد بود مگر این که به تشخیص هیأت موضوع ماده (۱۲۱) از مصادیق مرخصی استعلاجی یا یکی از وضعیت های انتساب باشد که در این صورت مطابق با مقررات مربوط خواهد بود. (اصلاحی مصوب ۱۳۹۰/۴/۸) ب – در صورت محکومیت به مجازاتی که مستلزم اخراج از خدمت نباشد، ایام غیبت و فرار جزء خدمت محسوب نمی‌گردد. ج – درصورت محکومیت به مجازاتی که مستلزم اخراج از خدمت باشد، از تاریخ قطعیت رأی، اخراج خواهند شد و ایام غیبت و فرار نیز جزو خدمت محسوب نمی‌گردد. تبصره ۱ – هرگاه مدت فرار کارکنان پایور و پیمانی بالغ بر شش ماه گردد از زمان آغاز فرار اخراج می‌گردند و پس از آن برابر مقررات کیفری مربوط محاکمه شده و درصورت صدور رأی برائت و یا منع پیگرد حکم اخراج لغو خواهد شد. درصورتی که محاکمه غیابی انجام گردد، کارکنان می‌توانند پس از حضور به حکم صادره اعتراض نموده و درصورت صدور رأی برائت یا قرار منع پیگرد در رسیدگی مجدد حکم اخراج آنان نیز لغو می‌گردد. مدت غیبت یا فرار کارکنان مذکور پس از بازگشت به خدمت در شمول بند (الف) قرار می‌گیرد. تبصره ۲ – درصورت صدور حکم محکومیتی که مستلزم اخراج از خدمت نباشد و وجود شرایط خاص خدمتی و عدم مصلحت اخراج با پیشنهاد فرمانده نیروی انتظامی و تصویب هیأت ماده موضوع (۱۲۱) این قانون حکم اخراج لغو خواهد شد. به هرحال مدت عدم اشتغال جزو خدمت محسوب نمی‌گردد.

– بازداشت – وضع کارکنانی است که برابر مقررات انضباطی بازداشت می‌شوند.

– منتظر خدمت – وضع کارکنانی است که برابر مقررات مربوط به علت ارتکاب تخلفات انضباطی به طور موقت از کار برکنار شده باشند. مدت انتظار خدمت، جزء ایام خدمت برای ترفیع منظور نشده و تنها از نظر بازنشستگی منظور خواهد شد. کسور بازنشستگی این مدت براساس آخرین حقوق و مزایای آنان قبل از انتظار خدمت به صندوق بازنشستگی واریز خواهد شد.

– بدون کار – وضع کارکنانی است که به یکی از علل زیر موقتاً از کار برکنار می‌گردند: الف – به موجب قرارهای صادره از مراجع قضائی بازداشت و یا از شغل معلق شوند. ب – برابر احکام صادره از دادگاه‌ها زندانی شوند. ج – درصورتی که محکوم به اقامت اجباری یا ممنوع از اقامت در محل معین شوند. تبصره ۱ – نیروی انتظامی می‌تواند کارکنان مشمول بند (ج) را به جای بدون کاری در آن محل حاضر به خدمت نماید. تبصره ۲ – مدت بدون کاری جزء ایام خدمت برای ترفیع منظور نشده و تنها از نظر بازنشستگی محسوب می‌گردد. کسور بازنشستگی این مدت براساس آخرین حقوق و مزایای قبل از بدون کاری به صندوق بازنشستگی واریز خواهد شد. تبصره ۳ – محکومیت ها به میزانی که مشمول عفو، آزادی مشروط، تعلیق اجرای مجازات، تأخیر اجرای حکم حبس با خدمت قرار گیرند، باعث بدون کاری نخواهند بود. تبصره ۴ – فرمانده نیروی انتظامی می‌تواند حسب ضرورت و مصالح سازمان، برای کارکنانی که حداکثر تا دو سال زندان محکوم می‌شوند، پیشنهاد حبس با خدمت به مرجع قضائی نماید. در این صورت کارکنان مزبور بابت ایام خدمت از حقوق و مزایای مربوط برخوردار خواهند شد.

– منفصل از خدمت – وضع کارکنانی است که طبق احکام قطعی صادره از مراجع قضائی به طور دائم یا موقت از خدمت منفک می‌گردند. با کارکنان مذکور به شرح زیر رفتار می‌شود: الف – انفصال دائم در حکم اخراج می‌باشد. ب – انفصال موقت تا یک سال در حکم بدون کار خواهد بود. ج – انفصال موقت بیش از یک سال در هیأت موضوع ماده (۱۲۱) مطرح و از لحاظ ادامه خدمت یا معافیت از خدمت اتخاذ تصمیم می‌گردد.

– منتسب – وضعیت کارکنانی است که در یکی از حالتهای زیر از شغل خود منفک می‌گردند. مدت انتساب جزء مدت خدمت برای ترفیع منظور می‌گردد. الف – کارکنانی که به واسطه حذف یا انحلال محل سازمانی موقتاً بدون شغل می‌شوند. نیروی انتظامی موظف است حداکثر تا سه ماه وضعیت شغلی این قبیل کارکنان را مشخص نماید. ب – کارکنانی که به دست دشمنان خارجی اسیر گردیده یا توسط ضد انقلاب یا اشرار یا سارقین مسلح و یا قاچاقچیان به گروگان گرفته شده باشند، برای تمام مدت اسارت یا در گروگان بودن و حداکثر تا شش ماه پس از آزادی. نیروی انتظامی موظف است ظرف مدت مزبور وضعیت این قبیل کارکنان را مشخص نماید. ج – کارکنانی که در نبرد با دشمنان خارجی یا رویارویی با ضد انقلاب یا اشرار یا سارقین مسلح و یا قاچاقچیان و یا به هر نحو در سایر مأموریت ها ناپدید شده‌اند، تا تعیین وضعیت. د – کارکنانی که به لحاظ بیماری بیش از چهار ماه از خدمت منفک گردیده و حداکثر تا یک سال تحت معالجه باشند. هـ – مدت بدون کاری کارکنان موضوع بند (الف) ماده (۱۱۵) این قانون درصورت صدور قرار منع پیگرد و یا حکم برائت. و – کارکنان مأمور و مأمور به خدمت بیش از شش ماه و همچنین کارکنانی که در طول خدمت به دوره‌های آموزشی بیش از شش ماه اعزام می‌گردند در حکم منتسب خواهند بود. فصل ششم – امور انضباطی، تشویقات، تنبیهات و نحوه رسیدگی به شکایات

– کارکنان نیروی انتظامی از نظر امور انضباطی تابع آیین‌نامه انضباطی نیروهای مسلح مصوب فرمانده کل قوا می‌باشند. (اصلاحی مصوب ۱۳۹۰/۴/۸)

– کارکنان به اقتضای ابراز لیاقت و شایستگی به شرح زیر مورد تشویق قرار می‌گیرند: الف – تشویق شفاهی. ب – تشویق کتبی. ج – تشویق در دستور قسمتی. (اصلاحی مصوب ۱۳۹۰/۴/۸) د- تشویق در دستور نیروی انتظامی یا سازمان (اصلاحی مصوب ۱۳۹۰/۴/۸) هـ – تشویق در فرمان همگانی (اصلاحی مصوب ۱۳۹۰/۴/۸) و – اعطای مرخصی تشویقی حداکثر به مدت سی روز در طول یک سال. ز – اعطای جوایز. ح – اعطای پاداش نقدی از یک تا سه برابر وجوه دریافتی ماهانه در طول یک سال. طـ – اعطای یک واحد ارتقاء حقوقی با تصویب فرمانده نیروی انتظامی. ی – سفر حج یا عمره مفرده یا عتبات عالیات و سایر اماکن متبرکه با هزینه نیروی انتظامی. ک – اعطای ارشدیت، به میزان کمتر از حداقل مدت توقف قانونی در درجه یا رتبه مربوطه. ل – اعطای درجه یا یک رتبه تشویقی با احتساب قدمت خدمت در درجه یا رتبه قبل. م – اعطای نشان. تبصره ۱ – فرماندهان و مسؤولین در صورت اقتضاء می‌توانند درحدود اختیارات قانونی خود تنبیه در حال اجرا را به عنوان تشویق مورد عفو قرار دهند. تبصره ۲ – نیروی انتظامی می‌تواند با تصویب مقامات مذکور در ماده (۸۷) این قانون همه ساله حداکثر به نسبت یک درصد از کارکنانی که بیش از بیست سال سابقه خدمت داشته و شایستگی و خلاقیت و ابتکار لازم را در جهت پیشبرد اهداف سازمان از خود بروز داده اند، برای یک بار در طول خدمت یک رتبه حقوقی تشویقی اعطاء نماید. تبصره ۳ – تشویق های موضوع بندهای (ح)، (طـ) و (ی) این ماده با رعایت دستورالعملی که توسط نیروی انتظامی تهیه و پس از تأیید وزارت کشور و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور به تصویب هیأت وزیران می‌رسد، اعطاء و به مورد اجرا گذاشته خواهد شد.