آیین‌‏نامه راهنمایی و رانندگی (منسوخ)

- رعایت مقررات مربوط به حق تقدیم عبور برای همه اجباری است مگر در مواردی که به موجب مقررات خاص یا علایم مخصوص راهنمایی خلاف این حکم اجازه داده شده باشد.

(اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- حق تقدم عبور وسیله نقلیه در تقاطع و میدان‌هایی که‌ هیچ‌گونه علامت و چراغ راهنما وجود نداشته باشد به ترتیب زیر است: ۱- در تقاطع هم‌عرض اگر دو وسیله نقلیه‌ای که روبه‌روی یکدیگر در حرکتند بخواهند با هم داخل خیابان مجاور واحدی شوند حق تقدم عبور با وسیله‌ای که به سمت راست گردش می‌کند. ۲- هرگاه دو یا چند وسیله نقلیه از دو یا چند راه مختلف به مدخل تقاطع هم‌عرض یا میدانی برسند حق تقدم عبور با وسیله‌ای است که در طرف راست وسیله دیگر قرار دارد. ۳- در سه‌راه‌ها حق تقدم عبور با وسیله نقلیه‌ای است که مستقیم حرکت می‌کند ولو آن‌که عرض خیابانی که مسیر آن است از عرض خیابان تلاقی کننده کمتر باشد.

- دربرخورد راه اصلی با راه فرعی حق تقدم با وسیله‌ای است که از راه اصلی عبور می‌کند. رانندگانی که از راه فرعی وارد راه اصلی می‌شوند باید قبل از ورود به راه اصلی توقف کامل نمایند و پس از اطمینان از عدم‌برخورد با وسیله نقلیه‏‌ای که احتمالا در راه اصلی حرکت می‌کنند وارد این راه بشوند.

- مقررات ماده فوق برای وسیله نقلیه‏‌ای که از راه خصوصی یا گاراژ یا کوچه یا تعمیرگاه و امثال آن‌ها به معابر عمومی وارد می‌شود نیز لازم‌الرعایه است.

- وسیله نقلیه‏‌ای که در حرکت است بر وسیله نقلیه متوقفی که در حال حرکت‌کردن یا جلووعقب‌زدن یا دور زدن هستند حق تقدم عبور دارد.

(اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- در گذرگاه پیاده حق تقدم عبور با عابرین پیاده است.

(اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- در خیابان یا در تقاطعی که وسایل نقلیه روبه‌روی یکدیگر حرکت می‌کنند، هرگاه وسیله‌ای بخواهد گردش به چپ کند، حق تقدم با وسیله نقلیه‌ای است که مستقیم عبور می‌نماید. در محل پارک کنار خیابان حق تقدم برای پارک کردن با وسیله‌ای است که ضمن حرکت به عقب مشغول پارک کردن است. قسمت پنجم- استفاده از چراغ‌ها

- راننده وسیله نقلیه‏‌ای که در حرکت است. شب یا هر موقع دیگری که به علت کمی روشنایی نتواند اشیاء و اشخاص را از فاصله ۱۵۰متری به خوبی تشخیص دهد باید چراغ‌های آن را به ترتیب مقرر در مواد بعدی روشن نماید.

- در خیابان‌ها و جاده‌هایی که نور کافی وجود دارد باید فقط ازچراغ‌های کوچک و درصورت خرابی ناگهانی چراغ‌های کوچک جلو از نور پایین چراغ‌های بزرگ استفاده شود.

- در ساعاتی که چراغ‌ها باید روشن باشند، اگر چند وسیله نقلیه متصل بهم حرکت کنند، روشن کردن چراغ‌هایی که به لحاظ محل نصبشان پوشیده می‌شوند ضرورت ندارد ولی در هرحال چراغ‌های جلوی وسیله اولی و چراغ‌های عقب وسیله آخری باید روشن باشند.

(اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- وسایل نقلیه موتوری موظفند که در جاده‌ها از نور بالا استفاده کنند تا بتوانند کلیه اشیاء و اشخاص را در فاصله دور ببینند مگر در موارد زیر که باید از نور پایین استفاده نمایند.

- چراغ‌های داخل وسایل نقلیه عمومی مسافربری شب‌ها موقع حرکت باید روشن باشند.

(اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- استعمال چراغ‌های چشمک زن در وسایل نقلیه ممنوع است مگر در مواردی که به موجب این آیین‏‌نامه مجاز باشد. قسمت ششم- گردش

(اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- قواعد گردش درتقاطع به شرح زیراست: ۱- برای گردش به راست باید وسیله نقلیه را به منتهی‌الیه سمت راست هدایت کرده و کاملا از کنار تقاطع گذشت. ۲- برای گردش به چپ بایستی از فاصله یک‌صدمتری تقاطع با دادن علامت وارد مسیر سمت چپ شد به‌طوری که پس از ورود به تقاطع وسیله در حدود مرکز تقاطع قرار گیرد سپس با رعایت حق تقدم عبور وسایل نقلیه‏‌ای که مستقیم در حرکتند با حداقل سرعت به چپ گردش نماید به نحوی که پس از ورود به خیابان مورد نظر در مجاورت محور وسط آن خیابان قرار گیرد.

- در راه‌های یک‌طرفه برای گردش به چپ رانندگان موظفند وسیله‌ نقلیه را به منتهی‌الیه طرف چپ خیابان هدایت وسپس به چپ گردش کنند.

- دورزدن در فاصله یک‌صدوپنجاه متری پیچ‌ها و سربالایی‌هایی که میدان دید کافی نیست و همچنین از روی خط پر ممنوع است.

- عقب راندن وسیله نقلیه‌ هنگام ضرورت باید با احتیاط کامل برای احراز از وقوع هرگونه حادثه و انسداد راه عبور سایر وسایل نقلیه انجام گیرد. قسمت هفتم- توقف

- رانندگان نقلیه‌ همگانی هنگامی‌که مسافر ندارند باید در ایستگاه‌هایی که از طرف شهربانی علامت‌گذاری شده متوقف شوند مگر این‌که شهربانی مقررات دیگری اعلام نماید.

- کلیه رانندگان وسایل نقلیه برای سوار و پیاده‌کردن سرنشینان خود بایستی فقط در محل‌های مجاز و در منتهی‌الیه سمت راست سواره‌رو توقف نمایند.

- در نقاط غیرمسکونی و خارج شهر توقف کوتاه یا طولانی وسیله نقلیه حتماً بایستی در خارج از مسیر عبور وسایل نقلیه و عابرین پیاده انجام گیرد به نحوی که رانندگان وسایل نقلیه درحال حرکت از فاصله هفتادمتری وسیله نقلیه متوقف را به سهولت ببینند.

- هیچ راننده‌ای مجاز نیست وسیله نقلیه‌ای را که موتور آن روشن است ولو در محل مجاز متوقف سازد و خود از آن پیاده و دور گردد. در سراشیبی پس از توقف چرخ‌های جلوی وسیله نقلیه باید به سمت راست کنار راه پیچانده شود.

- رانندگان وسایل نقلیه درموارد زیر موظفند به ترتیبی که ذیلا مقرر می‌شود توقف نمایند: ۱- درموقع برخورد با وسایل نقلیه امدادی که دستگاه‌های اخبار صوتی یا بصری خود را به کار انداخته باشند باید وسیله نقلیه را به منتهی‌الیه سمت راست راه ‌هدایت و عنداللزوم تا گذشتن وسیله نقلیه امدادی متوقف شوند. ۲- قبل از ورود به تقاطعی که فاقد علایم یا مأمور راهنمایی است باید توقف بکنند و سپس با احتیاط کامل از تقاطع بگذرند. ۳- قبل از رسیدن به گذرگاه پیاده و در صورت عبور اشخاص باید وسیله نقلیه خودرا متوقف سازند و ضمناً با حرکت دادن دست چپ رانندگان پشت‌سر را نیز به توقف دعوت نمایند. ۴- در تقاطع راه‌آهن، هنگامی که علایم ‌الکتریکی یا مکانیکی یا پرچم قرمز یا صوت قطار نزدیک شدن آن را اعلام می‌دارد یا دروازه عبور بسته شده یا در حال باز و بسته‌شدن است باید لااقل در پنج‌متری علامت یا دروازه توقف کامل کنند تا قطار بگذرد و تقاطع برای عبور آزاد گردد.

- رانندگان وسایل نقلیه موتوری مخصوصاً اتومبیل‌های مدارس و وسایل نقلیه‏‌ای که حامل مواد خطرناک می‌باشند در تقاطع راه‌آهن هرچند علامتی وجود نداشته باشد باید کاملا توقف کنند و پس ازحصول اطمینان از بی‌خطربودن معبر از تقاطع بگذرند. در هرحال هنگام عبور از روی ریل‏‌ها مجاز به تعویض دنده نمی‌باشند.

- توقف درمحل‌های زیرممنوع است : ۱- پیاده‌رو و گذرگاه پیاده ۲- مقابل مدخل خیابان‌ها و جاده‌ها و کوچه‌ها یا مدخل اتومبیل‌روی ساختمان‌ها ۳- داخل تقاطع ۴- در فاصله پانزده‌متری میدان یا تقاطع یا سه‌راه‌ها یا تقاطع راه‌آهن. ۵- پنج‌متری شیرهای آب منصوب در راه‌ها ۶- پانزده‌متری اطراف چراغ راهنما یا تابلوهای راهنمایی که درکنار راه‌ها نصب شده است. ۷- کوچه‌ها ۸- از ابتدا تا انتهای پیچ‌ها ۹- در فاصله پانزده‌متری مدخل گاراژهای آتش‌نشانی – پلیس – بیمارستان‌ها ۱۰- کنار وسایل نقلیه‌ای که خود متوقف می‌باشند (توقف دوبله) ۱۱- روی پل‌ها و داخل تونل‌ها و معابر هوایی(راه‌هایی که بر روی پایه قراردارند) ۱۲- درخیابان‌هایی که پیاده‌روی آن قابل عبور نبوده و پیاده‌ها مجبورند ازقسمتی ازسواره‌رو عبور کنند. ۱۳- در ایستگاه‌های وسایل نقلیه عمومی و حریم آن‌ها که با علایم راهنمایی مشخص است. ۱۴- در محل‌هایی که تابلوهای توقف ممنوع یا توقف مطلقا ممنوع نصب شده به اقتضای مورد. ۱۵- در هر نقطه از معابر به منظور تعمیر وسیله نقلیه جز در مورد ماده ۱۰۱ که باید به ترتیب مقرر در همان ماده عمل گردد. ۱۶- در جاهایی که دستگاه پارکومتر نصب شده در کنار خیابان به علت نیانداختن سکه در داخل آن یا پایان یافتن زمان معین و یا از کار افتادن دستگاه که به وسیله نوشتار، علامت و یا چراغ مفهوم ممنوعیت پارکینگ را می‌رساند. قسمت هشتم- مقررات اختصاصی موتورسیکلت ودوچرخه

- رانندگان موتورسیکلیت بایستی در موقع رانندگی فقط روی زین موتورسیکلت بنشینند و حق ندارند شخص دیگری را بر ترک سوار کنند مگر این‌که در ترک نیز یک زین کامل نصب شده یا موتورسیکلت دارای یدک پهلو (سایدکار) باشد.

- رانندگی با دوچرخه رکاب‌دار بدون داشتن زین محکم در محل مخصوص ممنوع است.

- دو ترکه سوارکردن اشخاص روی دوچرخه ممنوع است مگر آن‌که زین اضافی برای این کارداشته باشد.

- دوچرخه‌سواران مکلفند: ۱- هنگام حرکت کاملا از طرف راست راه عبور نمایند و برای گذشتن از وسایل نقلیه‌ای که در کنار راه توقف کرده اند منتهای احتیاط را به عمل آورند. ۲- در صورت تعداد دوچرخه‌سواران در یک ردیف حرکت کنند مگر آن‌که معبر ویژه‌ای آن‌ها اختصاص داده شده باشد. در این‌صورت حق ندارند از خارج از معبر ویژه عبور و مرور نمایند.

- عبور دوچرخه‌سوار از پیاده‌رو و وسط دسته‌جات، بازار نقاط شلوغ و پرتردد ممنوع است.

- دوچرخه‌سواران حق ندارند حین رانندگی بار و اشیاء دیگری حمل‌کنند یا حرکات ورزشی نمایند یا اعمالی انجام دهند که مستلزم برداشتن دست‌های آنان ازروی فرمان باشد. قسمت دهم[نهم]- مقررات مختلف مربوط به رانندگی