قانون تجارت الکترونیکی

– این قانون مجموعه اصول و قواعدی است که برای مبادله آسان و ایمن اطلاعات در واسط‌های الکترونیکی و با استفاده از سیستم‌های ارتباطی جدید به کار می‌رود. فصل دوم- تعاریف

- الف- «داده‌پیام» (Data Message): هر نمادی از واقعه، اطلاعات یا مفهوم است که با وسایل الکترونیکی، نوری و یا فناوری‌های جدید اطلاعات تولید، ارسال، دریافت، ذخیره یا پردازش می‌شود. ب- «اصل ساز» (Originator): منشأ اصلی «‌داده‌پیام» است که «‌داده‌پیام» به وسیله او یا از طرف او تولید یا ارسال می‌شود اما شامل شخصی که در خصوص «داده‌پیام» به عنوان واسطه عمل می‌کند نخواهد شد. ج- «مخاطب» (Addressee): شخصی است که اصل ساز قصد دارد وی «‌داده‌پیام» را دریافت کند، اما شامل شخصی که در ارتباط با «‌داده‌پیام» به عنوان واسطه عمل می‌کند نخواهد شد. د- «ارجاع در داده‌پیام» (Incorporation By Reference): یعنی به منابعی خارج از «‌داده‌پیام» عطف شود که در صورت مطابقت با ماده (۱۸) این قانون جزئی از «‌داده‌پیام» محسوب می‌شود. ه‍- «تمامیت داده‌پیام» (Integrity): عبارت است از موجودیت کامل و بدون تغییر «‌داده‌پیام». اعمال ناشی از تصدی سیستم از قبیل ارسال، ذخیره یا نمایش اطلاعات که به طور معمول انجام می‌شود خدشه‌ای به تمامیت «‌داده‌پیام» وارد نمی‌کند. و- «سیستم یارانه‌ای» (Computer System): هر نوع دستگاه یا مجموعه‌ای از دستگاه‌های متصل سخت‌افزاری – نرم‌افزاری است که از طریق اجرای برنامه‌های پردازش خودکار «‌داده‌پیام» عمل می‌کند. ز- «سیستم اطلاعاتی» (Information System): سیستمی برای تولید (اصل سازی)، ارسال، دریافت، ذخیره یا پردازش «‌داده‌پیام» است. ح- «سیستم اطلاعاتی مطمئن» (Secure Information System): سیستم اطلاعاتی است که: ۱- به نحوی معقول در برابر سوءاستفاده و نفوذ محفوظ باشد. ۲- سطح معقولی از قابلیت دسترسی و تصدی صحیح را دارا باشد. ۳- به نحوی معقول متناسب با اهمیت کاری که انجام می‌دهد پیکربندی و سازماندهی شده باشد. ۴- موافق با رویه ایمن باشد. ط- «رویه ایمن» (Secure Method): رویه‌ای است برای تطبیق صحت ثبت «‌داده‌پیام»، منشأ و مقصد آن با تعیین تاریخ و برای یافتن هرگونه خطا یا تغییر در مبادله، محتوا و یا ذخیره‌سازی «‌داده‌پیام» از یک زمان خاص یک رویه ایمن ممکن است با استفاده از الگوریتم‌ها یا کدها، کلمات یا ارقام شناسایی، رمزنگاری، روش‌های تصدیق یا پاسخ برگشت و یا طرق ایمنی مشابه انجام شود. ی- «امضای الکترونیکی» (Electronic Signature): عبارت از هر نوع علامت منضم شده یا به نحو منطقی متصل شده به «‌داده‌پیام» است که برای شناسایی امضا کننده «‌داده‌پیام» مورد استفاده قرار می‌گیرد. ک- «‌امضای الکترونیکی مطمئن» (Secure/Enhanced/Advanced Electronic Signature): هر امضای الکترونیکی است که مطابق با ماده (۱۰) این قانون باشد. ل- «‌امضا کننده» (Signatory): هر شخص یا قائم‌مقام وی که امضای الکترونیکی تولید می‌کند. م- «شخص» (Person): اعم است از شخص حقیقی و حقوقی و یا سیستم‌های رایانه‌ای تحت کنترل آنان. ن- «معقول»، (سنجش عقلانی) (Reasonableness Test): با توجه به اوضاع و احوال مبادله «‌داده‌پیام» از جمله: طبیعت مبادله، مهارت و موقعیت طرفین، حجم مبادلات طرفین در موارد مشابه، در دسترس بودن گزینه‌های پیشنهادی و رد آن گزینه‌ها از جانب هر یک از طرفین، هزینه گزینه‌های پیشنهادی، عرف و روش‌های معمول و مورد استفاده در این نوع مبادلات، ارزیابی می‌شود. س- «مصرف‌کننده» (Consumer): هر شخصی است که به منظوری جز تجارت یا شغل حرفه‌ای اقدام می‌کند. ع- «تأمین‌کننده» (Supplier): عبارت از شخصی است که بنا به اهلیت تجاری، صنفی یا حرفه‌ای فعالیت می‌کند. ف- «وسایل ارتباط از راه دور» (Means Of Distance Communication): عبارت از هر نوع وسیله‌ای است که بدون حضور فیزیکی همزمان تأمین‌کننده و مصرف‌کننده جهت فروش کالا و خدمات استفاده می‌شود. ص- «عقد از راه دور» (Distance Contract): ایجاب و قبول راجع به کالاها و خدمات بین تأمین‌کننده و مصرف‌کننده با استفاده از وسایل ارتباط از راه دور است. ق- «واسط بادوام» (Durable Medium): یعنی وسایلی که به موجب آن مصرف‌کننده بتواند شخصاً «‌داده‌پیام» های مربوطه را بر روی آن ذخیره کند از جمله شامل فلاپی دیسک، دیسک فشرده، دیسک سخت و یا پست الکترونیکی مصرف‌کننده. ر- «داده‌پیام‌های شخصی» (Private Data): یعنی «‌داده‌پیام» های مربوط به یک شخص حقیقی (موضوع «داده» (Data Subject)) مشخص و معین. فصل سوم- تفسیر قانون

– در تفسیر این قانون همیشه باید به خصوصیت بین‌المللی، ضرورت توسعه هماهنگی بین کشورها در کاربرد آن و رعایت لزوم حسن نیت توجه کرد.

– در مواقع سکوت و یا ابهام باب اول این قانون، محاکم قضایی باید بر اساس سایر قوانین موضوعه و رعایت چهارچوب فصول و مواد مندرج در این قانون، قضاوت نمایند. فصل چهارم- اعتبار قراردادهای خصوصی

– هرگونه تغییر در تولید، ارسال، دریافت، ذخیره و یا پردازش داده‌پیام با توافق و قرارداد خاص طرفین معتبر است. مبحث دوم- در احکام «‌داده‌پیام»- نوشته، امضای اصل

– هرگاه وجود یک نوشته از نظر قانون لازم باشد، «‌داده‌پیام» در حکم نوشته است مگر در موارد زیر: ‌الف- اسناد مالکیت اموال غیرمنقول. ب- فروش مواد دارویی به مصرف‌کنندگان نهایی. ج- اعلام، اخطار، هشدار و یا عبارات مشابهی که دستور خاصی برای استفاده کالا صادر می‌کند و یا از به کارگیری روش‌های خاصی به صورت فعل یا ترک فعل منع می‌کند.

– هرگاه قانون، وجود امضا را لازم بداند امضای الکترونیکی مکفی است.

– هرگاه قانون لازم بداند که اطلاعات به صورت اصل ارائه یا نگهداری شود، این امر با نگهداری و ارائه اطلاعات به صورت داده‌پیام نیز در صورت وجود شرایط زیر امکان‌پذیر می‌باشد: الف- اطلاعات مورد نظر قابل دسترسی بوده و امکان استفاده در صورت رجوع بعدی فراهم باشد. ب- داده‌پیام به همان قالبی (‌فرمتی) که تولید، ارسال و یا دریافت شده و یا به قالبی که دقیقاً نمایشگر اطلاعاتی باشد که تولید، ارسال و یا دریافت شده، نگهداری شود. ج- اطلاعاتی که مشخص‌کننده مبدأ، مقصد، زمان ارسال و زمان دریافت داده‌پیام می‌باشند نیز در صورت وجود نگهداری شوند. د- شرایط دیگری که هر نهاد، سازمان، دستگاه دولتی و یا وزارتخانه در خصوص نگهداری داده‌پیام مرتبط با حوزه مسؤولیت خود مقرر نموده فراهم شده باشد.

– هرگاه شرایطی به وجود آید که از مقطعی معین ارسال «‌داده‌پیام» خاتمه یافته و استفاده از اسناد کاغذی جایگزین آن شود سند کاغذی که تحت این شرایط صادر می‌شود باید به طور صریح ختم تبادل «داده‌پیام» را اعلام کند. جایگزینی اسناد کاغذی به جای «‌داده‌پیام» اثری بر حقوق و تعهدات قبلی طرفین نخواهد داشت. مبحث سوم- «داده‌پیام» مطمئن فصل اول- امضا و سابقه الکترونیکی مطمئن

– امضای الکترونیکی مطمئن باید دارای شرایط زیر باشد: الف- نسبت به امضا کننده منحصر به فرد باشد. ب- هویت امضا کننده «‌داده‌پیام» را معلوم نماید. ج- به وسیله امضا کننده و یا تحت اراده انحصاری وی صادر شده باشد. د- به نحوی به یک «‌داده‌پیام» متصل شود که هر تغییری در آن «‌داده‌پیام» قابل تشخیص و کشف باشد.

– سابقه الکترونیکی مطمئن عبارت از «داده‌پیام»ی است که با رعایت شرایط یک سیستم اطلاعاتی مطمئن ذخیره شده و به هنگام لزوم در دسترس و قابل درک است. فصل دوم- پذیرش، ارزش اثباتی و آثار سابقه و امضای الکترونیکی مطمئن

– اسناد و ادله اثبات دعوی ممکن است به صورت داده‌پیام بوده و در هیچ محکمه یا اداره دولتی نمی‌توان بر اساس قواعد ادله موجود، ارزش اثباتی «‌داده‌پیام» را صرفاً به دلیل شکل و قالب آن رد کرد.

– به طور کلی، ارزش اثباتی «‌داده‌پیام» ها با توجه به عوامل مطمئنه از جمله تناسب روش‌های ایمنی به کار گرفته شده با موضوع و منظور مبادله «‌داده‌پیام» تعیین می‌شود.

– کلیه «‌داده‌پیام»‌هایی که به طریق مطمئن ایجاد و نگهداری شده‌اند از حیث محتویات و امضای مندرج در آن، تعهدات طرفین یا طرفی که تعهد کرده و کلیه اشخاصی که قائم‌مقام قانونی آنان محسوب می‌شوند، اجرای مفاد آن و سایر آثار در حکم اسناد معتبر و قابل استناد در مراجع قضایی و حقوقی است.

– نسبت به «‌داده‌پیام» مطمئن، سوابق الکترونیکی مطمئن و امضای الکترونیکی مطمئن انکار و تردید مسموع نیست و تنها می‌توان ادعای جعلیت به «‌داده‌پیام» مزبور وارد و یا ثابت نمود که «‌داده‌پیام» مزبور به جهتی از جهات قانونی از اعتبار افتاده است.

– هر «‌داده‌پیام»ی که توسط شخص ثالث مطابق با شرایط ماده (۱۱) این قانون ثبت و نگهداری می‌شود، مقرون به صحت است. مبحث چهارم- مبادله «‌داده‌پیام» فصل اول- اعتبار قانونی ارجاع در «‌داده‌پیام»، عقد و اراده طرفین

– «ارجاع در داده‌پیام» با رعایت موارد زیر معتبر است: ‌الف- مورد ارجاع به طور صریح در «‌داده‌پیام» معین شود. ب- مورد ارجاع برای طرف مقابل که به آن تکیه می‌کند روشن و مشخص باشد. ج- «‌داده‌پیام» موضوع ارجاع مورد قبول طرف باشد. فصل دوم- انتساب «‌داده‌پیام»

– در موارد زیر «‌داده‌پیام» منسوب به اصل ساز است: الف- اگر توسط اصل ساز و یا به وسیله شخصی ارسال شده باشد که از جانب اصل ساز مجاز به این کار بوده است. ب- اگر به وسیله سیستم اطلاعاتی برنامه‌ریزی شده یا تصدی خودکار از جانب اصل ساز ارسال شود.

– «‌داده‌پیام»ی که بر اساس یکی از شروط زیر ارسال می‌شود مخاطب حق دارد آن را ارسال شده محسوب کرده، و مطابق چنین فرضی (‌ارسال شده) عمل نماید: الف- قبلاً به وسیله اصل ساز روشی معرفی و یا توافق شده باشد که معلوم کند آیا «‌داده‌پیام» همان است که اصل ساز ارسال کرده است، ب- «داده‌پیام» دریافت شده توسط مخاطب از اقدامات شخصی ناشی شده که رابطه‌اش با اصل ساز، یا نمایندگان وی باعث شده تا شخص مذکور به روش مورد استفاده اصل ساز دسترسی یافته و «‌داده‌پیام» را به مثابه «‌داده‌پیام» خود بشناسد.

– ماده (۱۹) این قانون شامل مواردی نیست که پیام از اصل ساز صادر نشده باشد و یا به طور اشتباه صادر شده باشد.

– هر «‌داده‌پیام» یک «‌داده‌پیام» مجزا و مستقل محسوب می‌گردد، مگر آن‌که معلوم باشد که آن «‌داده‌پیام» نسخه مجددی از «‌داده‌پیام» اولیه است. فصل سوم- تصدیق دریافت

– هرگاه قبل یا به هنگام ارسال «‌داده‌پیام» اصل ساز از مخاطب بخواهد یا توافق کنند که دریافت «داده‌پیام» تصدیق شود، اگر به شکل یا روش تصدیق توافق نشده باشد، هر نوع ارتباط خودکار یا مکاتبه یا اتخاذ هر نوع تدبیر مناسب از سوی مخاطب که اصل ساز را به نحو معقول از دریافت «‌داده‌پیام» مطمئن کند تصدیق دریافت «‌داده‌پیام» محسوب می‌گردد.

– اگر اصل ساز به طور صریح هرگونه اثر حقوقی «‌داده‌پیام» را مشروط به تصدیق دریافت «‌داده‌پیام» کرده باشد، «‌داده‌پیام» ارسال نشده تلقی می‌شود، مگر آن که تصدیق آن دریافت شود.

– اماره دریافت «‌داده‌پیام» راجع به محتوای «‌داده‌پیام» صادق نیست.

– هنگامی که در تصدیق قید می‌شود «‌داده‌پیام» مطابق با الزامات فنی استاندارد یا روش مورد توافق طرفین دریافت شده، فرض بر این است که آن الزامات رعایت شده‌اند. فصل چهارم- زمان و مکان ارسال و دریافت «‌داده‌پیام»

– ارسال «‌داده‌پیام» زمانی تحقق می‌یابد که به یک سیستم اطلاعاتی خارج از کنترل اصل ساز یا قائم‌مقام وی وارد شود.

– زمان دریافت «‌داده‌پیام» مطابق شرایط زیر خواهد بود: الف- اگر سیستم اطلاعاتی مخاطب برای دریافت «‌داده‌پیام» معین شده باشد دریافت، زمانی محقق می‌شود که: ۱- «‌داده‌پیام» به سیستم اطلاعاتی معین شده وارد شود؛ یا ۲- چنانچه «‌داده‌پیام» به سیستم اطلاعاتی مخاطب غیر از سیستمی که منحصراً برای این کار معین شده وارد شود «‌داده‌پیام» بازیافت شود. ب- اگر مخاطب، یک سیستم اطلاعاتی برای دریافت معین نکرده باشد، دریافت زمانی محقق می‌شود که «‌داده‌پیام» وارد سیستم اطلاعاتی مخاطب شود.

– مفاد ماده (۲۷) این قانون بدون توجه به محل استقرار سیستم اطلاعاتی جاری است.

– اگر محل استقرار سیستم اطلاعاتی با محل استقرار دریافت «داده‌پیام» مختلف باشد مطابق قاعده زیر عمل می‌شود: الف- محل تجاری، یا کاری اصل ساز محل ارسال «‌داده‌پیام» است و محل تجاری یا کاری مخاطب محل دریافت «‌داده‌پیام» است مگر آن که خلاف آن توافق شده باشد. ب- اگر اصل ساز بیش از یک محل تجاری یا کاری داشته باشد، نزدیک‌ترین محل به اصل معامله، محل تجاری یا کاری خواهد بود در غیر این صورت محل اصلی شرکت، محل تجاری یا کاری است. ج- اگر اصل ساز یا مخاطب فاقد محل تجاری یا کاری باشند، اقامتگاه قانونی آنان ملاک خواهد بود.

– آثار حقوقی پس از انتساب، دریافت تصدیق و زمان و مکان ارسال و دریافت «‌داده‌پیام» موضوع فصول دوم تا چهارم مبحث چهارم این قانون و همچنین محتوی «‌داده‌پیام» تابع قواعد عمومی است. باب دوم- دفاتر خدمات صدور گواهی الکترونیکی (Certification Service Provider)