آیین‌نامه قانون ثبت املاک

- در موردی‌که برای استیفاء طلب بستانکار طبق حکم دادگاه ملک مدیون بتصرف بستانکار داده می‌شود اداره ثبت باید متصرف را جانشین مدیون شناخته و اگر ملک بنام مدیون بثبت رسیده باید مطابق همان حکم ملک را بنام محکوم‌ له مثل مورد انتقال ثبت نماید.

- املاک مشاعی که اولین سهم آن در دفتر املاک ثبت می‌شود بازگذاشتن صفحات سفید برای ثبت بقیه سهام آن لازم نیست و باید بقیه سهام را به ترتیب طبق معمول در دفاتر جاری ثبت و شماره صفحه و ثبت آن‌را در ستون ملاحظات ثبت سهم اول قید نمایند و نسبت به صفحاتی که تا این تاریخ برای ثبت بقیه سهام بازگذاشته شده در همان صفحات سفید ثبت گردد. تبصره- املاک مشاعی که اولین سهم و قسمت آن در دفتر املاک ثبت می‌شود بازگذاشتن صفحات سفید برای ثبت بقیه سهام آن لازم نیست و باید بقیه سهام را بترتیب طبق معمول در دفاتر جاری ثبت نموده و شماره صفحه و ثبت آن را در ستون ملاحظات ثبت سهم اول قید نمایند و نسبت بصفحاتیکه تا این تاریخ برای ثبت بقیه سهام بازگذاشته شده در همان صفحات سفید ثبت نموده و طبق ماده ۱۲۵ عمل نمایند.

- در مورد قنوات مستقل دفتری به نام دفتر ثبت قنوات تخصیص داده می‌شود تا کلیه قنواتی که مستقلاً مورد معامله واقع می‌شود و تابع املاک نیست در آن دفتر به ثبت برسد و با رعایت تعداد قنوات هر ناحیه و به نسبت سهام و عده مالکین آن باید یک یا چند دفتر برای قنوات یک یا چند ناحیه اختصاص داده شود. فصل هفتم- در وظائف محققین ثبت مبحث اول- در تعیین و صلاحیت محققین ثبت

- محققین ثبت از میان خدمتگزاران وزارت دادگستری که لااقل ۲۵ سال سن و اطلاعات کافی متناسب با این شغل داشته باشند معین می‌گردند.

- در موارد زیر رسیدگی بدعاوی بین معترضیـن و مستدعیان ثبت جز در حوزه که محقق ثبت برای آن معین نشده از خصائص محقق ثبت خواهد بود. ۱ـ در صورتیکه میزان اختلاف از ده‌هزار ریال تجاوز نکند. ۲ـ در صورتیکه درخواست ثبت راجع بقنات یا چشمه ‌سار مشاع و یا هر ملک مشاع دیگر بوده و سهامی که درخواست ثبت آن شده مجموعاً بیش از سهام واقعی ملک یا قنات یا چشمه ‌سار بشود و سهم هر یک از شرکاء ده‌هزار ریال یا کمتر باشد.

- در مورد ماده بالا رأی محقق ثبت قابل استیناف بوده و شاکی می‌تواند تا ده روز پس از ابلاغ رای بنزدیک‌ترین دادگاه بدایت شکایت استینافی کند رایی که از دادگاه مزبور استینافاً صادر می‌شود قابل تمیز است. محقق ثبت باید در ضمن رأی خود حق استیناف را ذکر کرده و دادگاه را هم که باید استینافاً رسیدگی کند صریحاً معین نماید.

- در مورد قنات و چمشه‌ سارها و املاک مشاعه هرگاه سهامی که درخواست ثبت آن شده مجموعاً بیشتر از سهام واقعی مالک یا قنات یا چشمه ‌سار باشد محقق ثبت به درخواست اداره ثبت بدون رعایت حدنصاب مذکور در ماده ۱۲۷ رسیدگی کرده رأی خواهد دارد. کسانیکه در اینمورد به رأی محقق ثبت تسلیم نباشند می‌توانند تا ده روز پس از ابلاغ رأی دادگاه بدایت شکایت استینافی کنند.

- دعاوی ناشی از درخواست ثبت هر ملک باید ب‌محققی رجوع شود که در اداره یا دائره ثبت اسناد محل وقوع ملک مأموریت دارد.

- در صورتیکه در یک اداره یا دائره ثبت اسناد محققین ثبت متعدد باشند تقسیم کارها به عهده محقق اول خواهد بود.

- محقق ثبت می‌تواند در صورت محقق بودن معترض حکم تخلیه ید مستدعی ثبت را نیز صادر کند مشروط بر اینکه معترض این درخواست را ضمن دادخواست خود نموده باشد. مبحث دوم- در ترتیب رسیدگی

- بعد از وصول دادخواست محقق ثبت با رعایت یک روز برای هر شش فرسخ مسافت طرف را برای روز نشست که معین می‌نماید احضار میکند ولی موعد مقرر برای حضور بمدعی‌علیه باید از تاریخ ابلاغ احضارنامه بمدعی‌علیه کمتر از یک روز نباشد احضاریه درد ونسخه بوده یکی بمستدعی ثبت تسلیم و دیگری به نمونه او رسیده بمحقق ثبت تسلیم می‌گردد.

- در ابلاغ احضاریه مقررات اصول محاکمات آزمایش راجع بابلاغ احضاریه رعایت خواهد شد.

- در موعد مقرر طرفین باید یا شخصاً حاضر گردند و یا وکیل ثابت‌الوکاله بفرستند.

- انتخاب وکیل از میان وکلاء مجاز دادگستری اجباری نیست لیکن اگر اشخاص بخواهند شغل خود را وکالت در امور ثبت و دادرسی در محضر محققین ثبت قرار دهند باید تحصیل پروانه مخصوص نموده از مقررات وزارت دادگستری تبعیت نمایند هر وکیل ثبت که از عهده انجام امور محول به خود برنیامده یا سوء اخلاق نشان بدهد ممنوع‌الوکاله خواهد شد هر کس در ظرف یک سال در بیش از سه امر ثبت یا بیش از سه‌دعوی ثبت وکالت کرده باشد مشتغل به شغل وکالت محسوب خواهد شد.

- محقق ثبت باید در نشست اول بطرفین تکلیف صلح کند و اگر در همان نشست طرفین اصولا حاضر برای صلح نشدند محقق رسیدگی کرده حکم خواهد داد.

- ارجاع بداوری فقـط وقتی ممکن اسـت که طرفیـن تراضی نمایند.

- محقق ثبت باید خلاصه مذاکرات هر یک از طرفین را در پرونده امر قید و بمهر یا نمونه آنها برساند و اگر طرفین یا یکی از آنها سواد نداشته باشد این نکته باید در صورت نشست قید شود. مبحث سوم- در اسناد کتبی

- محقق ثبت باید کلیه اسناد کتبی مربوط به دعوی را که طرفین ابراز میکنند مورد مداقه قرار داده خواه اسناد مزبوره رسمی‌باشد و خواه عادی.

- اعتبار اسناد رسمی همان است که به‌ موجب اصول محاکمات حقوقی و قانون ثبت اسناد و املاک مقرر است.

- هیچیک از متداعیین نمی‌توانند نسبت بسندی که خودش داده و آن‌را نمونه کرده یا از طرف او داده شده و به نمونه او رسیده است اظهار بی‌اطلاعی کند و هرگاه بخواهد آن سند را رد نماید یا باید نسبت بان ادعای جعلیت کند و یا مدلل نماید که آن سند بجهتی از جهات قانونی از اعتبار افتاده است.

- اگر نسبت بسندی که برای صدور حکم اهمیت دارد اقامه دعوی جعل شود محقق ثبت باید بطرفی که آن سند را ابراز کرده تکلیف نماید که آن‌را پس بگیرد و هرگاه صاحب سند باین تکلیف راضی نشد و طرف مقابل هم ادعای جعلیت را پس نگرفت محقق ثبت بدعوی جعل رسیدگی کرده قرار مقتضی صادر می‌کند مگر اینکه مدعی جاعل را نیز معرفی کرده باشد که در اینصورت محقق ثبت رسیدگی بامر را بپارکه بدایت حوزه که در انجام ماموریت دارد احاله می‌کند.

- هر گاه محقق ثبت در نتیجه رسیدگی بدعوی جعل قرار جعلیت سند را صادر نماید سند مزبور را باید با رونوشت قرار خود نزد دادخواه نخست که در حوزه آن مأموریت دارد ارسال کند. مبحث چهارم- در معاینه محلی و عقیده کارشناس

- معاینه محلی بخواهش یکی از متداعیین یا به نظر خود محقق ثبت به عمل می‌آید.

- معاینه در حضور محقق ثبت و متداعیین و لااقل دو نفر گواه طرف اعتماد که کتبا یا شفاها احضار شده باشند به عمل می‌آید.

- هرگاه متداعیین و یا گواه هائی که قبلا برای معاینه محلی احضار شده‌اند در موعد مقرر حاضر نشوند عدم حضور آنها از انجام معاینه نمی‌شود غائبین حق شکایت نخواهند داشت.

- محقق ثبت می‌تواند بتقاضای یکی از طرفین و یا به‌ نظر خود اطلاعات کارشناس را بخواهد در این صورت متداعیین بتراضی یک یا سه نفر کارشناس برمی‌گزینند و هرگاه تراضی نشد عده لازم را خود محقق ثبت معین می‌کند در اینصورت طرفین مطابق ماده ۱۵۱ این آئین‌نامه حق رد آنها را خواهند داشت.

- از معاینه محلی و اظهارات کارشناس صورت مجلسی مرتب شده و به نمونه محقق ثبت و متداعیین و گواه‌ها و کارشناس می‌رسد و هرگاه کسی از حضار سواد نداشته باشد در صورت‌مجلس قید می‌شود و در صورتیکه معاینه محلی و یا عقیده کارشناس قاطع باشد محقق ثبت می‌تواند فوراً در خود محل حکم دهد. مبحث پنجم– در رد محقق ثبت

- در موارد مفصله زیر محقق ثبت باید رأسا از رسیدگی امتناع کند و متداعیین می‌توانند او را رد نمایند: ۱ـ وقتیکه محقق ثبت سود شخصی در ادعائیکه اقامه شده است داشته باشد. ۲ـ وقتیکه محقق ثبت با یکی از متداعیین قرابت نسبی یا سببی تا درجه چهارم داشته باشد. ۳ـ وقتیکه محقق ثبت قیم یکی از متداعیین یا کفیل امور او باشد و یا یکی از متداعین مباشر امور محقق ثبت باشد. ۴ـ وقتیکه محقق ثبت یا زوجۂ او وارث یکی از متداعیین است. ۵- وقتیکه محقق ثبت با یکی از متداعیین یا با اشخاصی که با او قرابت سببی یا نسبی دارند دادرسی جزائی داشته و یک سال از زمان ختم آن دادرسی نگذشته باشد. ۶- در صورتی که مابین محقق ثبت و یکی از متداعیین یا عمال او دادرسی حقوقی در دادگاه دیگری مطرح باشد. ۷ـ وقتی که محقق ثبت سابقاً در باب ادعائی که اقامه شده کتباً اظهار عقیده نموده باشد. ۸- رد محقق ثبت باید موجه باشد و در هر حال رد باید قبل از شروع برسیدگی به عمل آید مگر اینکه علت رد بعداً حادث شود.

- همینکه محقق ثبت اظهارات مدعی رد را صحیح دانست قرار عدم دخالت خود را صادر و دعوی را به محقق ثبت دیگر همان حوزه اگر باشد والا با رعایت حد نصاب بنزدیک‌ترین دادگاه ابتدائی و یا نزدیک‌ترین دادگاه صلح احاله می‌نماید.

- هرگاه محقق ثبت مورد را از موارد رد تشخیص نداد قرار دخالت خود را صادر و به ماهیت دعوی رسیدگی کرده و حکم مقتضی می‌دهد و مدعی رد می‌تواند در موقع استیناف از حکم ماهیتی نسبت به‌ قرار مزبور نیز شکایت نماید. مبحث ششم- در عدم حضور متداعیین و یا یکی از آنها