آیین‌نامه ایمنی حفر دستی چاه – مصوب ۱۴۰۰

ـ برای حفاری چاه در عمق بیش از ۳ متر، باید وسیله‌ای به عنوان سپر حفاظتی در پایین چاه نصب گردد تا به هنگام ریزش یا سقوط احتمالی سنگ و خاک و دلو و یا هر گونه شیء دیگر، از برخورد آن با مقنی و کارگران پیشگیری شود.

ـ سقف انباره باید به شکل قوسی باشد تا احتمال ریزش دیواره‌ها و طاق وجود نداشته باشد. در صورتی که شکل دادن مزبور به انباره، نتواند مقاومت کافی برای دیوارها و سقف انباره فراهم نماید، باید با وسایل مهاربندی از ریزش جلوگیری نمود.

ـ  برای جلوگیری از سقوط کارگران داخل پاکَـند به میل چاه، باید لبه پرتگاه آن حفاظ‌گذاری شود و سقف و دیواره پاکند برای پیشگیری از ریزش خاک کاملاً مهار گردد.

ـ  احداث جان پناه در فواصل معینی از میل چاه، برای استقرار و حفظ جان کارگران از خطر ریزش یا سقوط خاک، سنگ، ابزار، دلو و نخاله‌ها به داخل چاه الزامی است.

ـ  استفاده از اسیدها و حلال‌های شیمیایی و مشتقات نفتی و شستشوی الکترو پمپ در داخل چاه ممنوع است.

ـ استقرار و بکارگیری موتور پمپ‌های با سوخت فسیلی و انجام تعمیرات کلی و اساسی آن‌ها در داخل چاه ممنوع است.

ـ محل استقرار و نصب الکتروپمپ‌هایی که در خارج از چاه قرار دارند، باید طوری محفوظ باشد که امکان دسترسی افراد متفرقه به آن وجود نداشته و از عوامل جوی در امان باشد.

ـ  در محل نصب الکتروپمپ باید مکان مناسبی برای استقرار تعمیرکار تعبیه گردد تا دسترسی ایمن و انجام تعمیرات اضطراری مقدور گردد.

ـ الکتروپمپ کمرچاهی باید درون دیواره چاه قرار گیرد تا احتمال ریزش خاک دیواره بر روی الکترو پمپ وجود نداشته باشد و در صورت بالا آمدن آب چاه از غرق شدن آن محافظت گردد.

ـ الکترو پمپ چاه باید مجهز به سیستم شناور الکتریکی یا وسایل دیگری باشد تا به محض بالا آمدن سطح آب، به صورت خودکار نسبت به تخلیه آب اقدام نماید.

ـ  محل ‎ استقرار الکترو پمپ کمرچاهی برای‌ ‎ تخلیه‌ آب‌های حاصل‌ از عملیات‌ حفاری‌ باید در دیواره چاه به‌ صورتی‌ باشد که‌ امکان‌ غرق شدن پمپ، نفوذ رطوبت‌ یا آب‌ و همچنین تماس مواد تخلیه‌ شده‌ با آن وجود نداشته باشد.

ـ دلو باید تا حدی پر شود که در هنگام جابه جایی، احتمال ریزش یا سقوط مواد داخل آن وجود نداشته باشد. سنگ‌های حاصل از حفاری باید در کف دلو و یا بین لایه‌های خاک درون آن قرارگیرد.

ـ عوامل اجرایی حفر چاه‌‌ باید به‌ محض‌ رسیدن‌ به‌ آب،‌ از چکمه لاستیکی‌ استفاده‌ کنند و دلو مورد استفاده‌ برای‌ خارج‌ ساختن‌ گل‌ و لای حاصل‌ از عملیات‌ حفاری‌ باید در مقابل‌ نفوذ آب‌ مقاوم‌ باشد.

ـ خارج کردن دلو خاک و انتقال آن به بیرون از چاه، مستلزم رعایت حداقل ۲۰ سانتی‌متر فاصله بین کف دلو با سطح زمین (دهانه چاه) می‌باشد تا بتوان دلو را به آسانی و ایمن و بدون برخورد به چرخ یا دهانه چاه خارج نمود. در این حالت باید طناب متصل به قلاب و دلو به طور کامل به دور قرقره چرخ چاه پیچیده شده باشد.

ـ  دلو مورد استفاده‌ در چاه‌کنی‌ باید کاملاً مقاوم‌ باشد و به‌ نحو ایمن به قلاب متصل شود به گونه‌ای که امکان جدا شدن ناخواسته آن وجود نداشته باشد و رعایت حد اشباع آن الزامی است. این آیین نامه به استناد ماده (۸۵) قانون کار مشتمل بر ۹ فصل و ۱۰۵ ماده در یکصد و هفتادمین جلسه شورای عالی حفاظت فنی مورخ ۱۴۰۰/۶/۲۹ تدوین و به استناد تبصره نخست ماده (۸۶) قانون کار درتاریخ ۷/۱۰/۱۴۰۰ به تصویب وزیر تعاون، کار و رفاه ‎اجتماعی رسیده است. این آیین‌نامه جایگزین آیین‌نامه و مقررات حفاظتی حفر چاه‌های دستی مصوب ۲۱ /۶/۱۳۶۴ و مواد (۲۶۱) الی (۲۷۳) آیین‌نامه کارگاه‌های ساختمانی مصوب ۱۷/۲/۱۳۸۱ شورای عالی حفاظت فنی می‌شود. وزیر تعاون، کار و رفاه ‎اجتماعی ـ حجت الله عبدالملکی