قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران

- «حاضر به خدمت» وضع پرسنلی است که برابر مقررات مربوط در یکی از مشاغل سازمانی منصوب و عملا در آن شغل انجام وظیفه می‌نمایند.

- «مامور» وضعیت پرسنلی است که برای مدتی کمتر از یک سال در یکی از مشاغل سازمان غیر از شغل سازمانی خود و یا در شغلی که در سازمان، محلی برای آن پیش‌بینی نشده است گمارده شوند و یا به سایر نیروها و سازمان‌ها برای مدت مزبور اعزام گردند. تبصره ۱- در مورد مشاغلی که در جداول سازمان، محلی برای آن پیش‌بینی نشده است نیرو و یا سازمان مربوط موظف است حداکثر ظرف مدت یک سال تکلیف آن از لحاظ حذف شغل و یا درج آن در جدول سازمان مشخص نماید. تبصره ۲- مامور شدن و انتقال پرسنل به نیرو یا سازمان دیگر با هماهنگی دو نیرو و یا سازمان مربوط و تصویب ستاد مشترک انجام خواهد شد. تبصره ۳- نیروها و سازمان‌ها مکلفند پرسنل مازاد بر نیاز خود را به ستاد مشترک معرفی نمایند تا با انتقال یا مامور نمودن آنان به سایر نیروها و سازمان‌ها امکان بهره برداری هر چه بیشتر از پرسنل و تامین نیازهای سازمانی فراهم گردد.

- «مامور به خدمت» وضعیت پرسنلی است که به سایر وزارتخانه‌ها یا نهادها یا سازمان‌های دولتی یا وابسته به دولت مامور می‌گردند. تبصره- مامور به خدمت شدن پرسنل منوط به تصویب مقامات مذکور در ماده ۷۸ این قانون و درج مراتب در فرمان همگانی می‌باشد.

- «مرخصی» وضع پرسنلی است که برابر مقررات مربوط در حال استفاده از مرخصی‌های زیر می‌باشند: الف- مرخصی استحقاقی- پرسنل اعم از کادر ثابت، وظیفه پیمانی حق استفاده از یک ماه مرخصی سالانه را با استفاده از حقوق و مزایای مربوط دارا می‌باشند. مدت مرخصی در مناطق بد آب و هوا ۴۵ روز خواهد بود. تبصره- پرسنل در دوره‌های آموزشی می‌توانند طبق مقررات مندرج در اساسنامه آموزشگاه‌های مربوط از مرخصی تحصیلی استفاده نمایند. ب- مرخصی استعلاجی- پرسنلی که به علت بیماری قادر به خدمت نمی‌باشند با تجویز پزشک مسئول علاوه بر مرخصی استحقاقی حداکثر تا ۴ ماه می‌توانند از این مرخصی استفاده نمایند. پرسنل زن از نظر مرخصی دوران بارداری شمول قانون استخدام کشوری می‌باشند. ج- مرخصی اضطراری- پرسنلی که استحقاق مرخصی سالانه را نداشته لکن اضطرارا نیاز به مرخصی دارند می‌توانند از مرخصی‌های استحقاقی سال‌های بعد استفاده نمایند. د- مرخصی بدون حقوق- پرسنل در شرایط خاص و ضروری می‌توانند حداکثر جمعا سه سال در طول خدمت بدون حقوق استفاده نمایند. این مدت از لحاظ حقوق و ترفیعات و بازنشستگی جز سنوات خدمتی محسوب نمی‌گردد. ه- مرخصی تشویقی- به مقتضای ابراز لیاقت و شایستگی ممکن است حداکثر تا ۳۰ روز در طول سال به پرسنل مرخصی تشویقی داده شود. و- مرخصی مأموریت- پرسنلی که به منظور انجام مأموریت‌های محوله از طرف ارتش حداقل به مدت سه ماه به خارج از محل خدمت و سکونت ‌خود اعزام شوند، می‌توانند علاوه بر مرخصی استحقاقی به ازای هر یک ماه حداکثر از پنج روز مرخصی مأموریت استفاده کنند. (اصلاحی مصوب ۱۳۷۷/۹/۱۱) تبصره ۱- ترتیب استفاده از مرخصی‌های مذکور، تعیین مناطق بد آب و هوا موضوع بند الف این ماده و حدود اختیارات فرماندهان و روسا در دادن مرخصی‌ها به موجب آیین‌نامه‌ای است که به وسیله ستاد مشترک، با هماهنگی وزارت دفاع و نیروهای سه‌گانه و سازمان امور اداری و استخدامی تهیه و به تصویب شورای عالی دفاع خواهد رسید. تبصره ۲- در شرایط جنگی و بسیج همگانی و در مواقعی که ضرورت ایجاد می‌نماید، اعطا مرخصی و مدت آن تابع شرایط عمومی این ماده نبوده و در آیین‌نامه‌ای که به وسیله ستاد مشترک تهیه و به تصویب شورای عالی دفاع می‌رسد مشخص خواهد شد.

- «غایب» وضع پرسنلی است که بدون رعایت مقررات در محل خدمت حاضر نشوند.

- تفراری ت وضع پرسنلی است که مدت غیبت آنان در زمان صلح از ۱۵ روز و در زمان جنگ از ۵ روز تجاوز نماید. و حقوق و مزایای این قبیل پرسنل از تاریخ غیبت قطع می‌گردد و پرسنل فراری پس از معرفی یا دستگیری بلافاصله شروع به خدمت نموده و به اتهام فرار آنان برابر مقررات کیفری مربوط رسیدگی می‌شود. وضعیت خدمتی پرسنل کادر ثابت که مرتکب فرار از خدمت شده‌اند به شرح زیر خواهد بود: الف- در صورت صدور رای برائت یا قرار موقوفی تعقیب یا قرار منع پیگرد، ایام غیبت و فرار به انتساب تبدیل خواهد شد. ب- در صورت محکومیت به مجازاتی که مستلزم اخراج از خدمت نباشد، ایام غیبت و فرار جز خدمت محسوب نمی‌گردد. ج- در صورت محکومیت به مجازاتی که مستلزم اخراج از خدمت باشد از تاریخ قطعیت رای اخراج خواهند شد. تبصره- هر گاه مدت فرار پرسنل کادر ثابت بالغ بر ۶ ماه گردد از زمان آغاز غیبت اخراج می‌گردند و پس از آن برابر مقررات کیفری مربوط محاکمه شده و فقط در صورت صدور رای برائت یا قرار موقوفی تعقیب یا منع پیگرد، حکم اخراج نیز کان لم یکن خواهد شد. در صورتی که محاکمه غیابی انجام گردد پرسنل می‌توانند پس از حضور به حکم صادره اعتراض نموده و در صورت صدور رای برائت یا قرار موقوفی تعقیب یا منع پیگرد در رسیدگی مجدد، حکم اخراج آنان نیز کان لم یکن می‌گردد.

- بازداشت، وضع پرسنلی است که به موجب قرارهای صادره از مراجع ذیصلاح قضایی تا صدور حکم قطعی در توقیف به سر برده و یا برابر مقررات انضباطی در بازداشتگاه یا محل خدمتی تحت نظر باشند.

- منتظر خدمت، وضع پرسنلی است که برابر مقررات مربوط به علت ارتکاب تخلفات انضباطی به طور موقت از کار بر کنار شده باشند. تبصره- مدت انتظار خدمت جز ایام خدمت برای ترفیع منظور نشده و تنها از نظر بازنشستگی محسوب می‌گردد. کسور بازنشستگی این مدت بر اساس آخرین حقوق قبل از انتظار خدمت به صندوق بازنشستگی واریز می‌گردد.

- بدون کارت: وضع پرسنلی است که به یکی از علل زیر موقتا از کار بر کنار گردند: الف- به موجب قرارهای صادره از مراجع ذیصلاح قضایی بازداشت شوند. ب- برابر احکام صادره از دادگاه‌های صالح زندانی شوند. ج- به علت عدم پرداخت محکوم به یا بدهی منجر به صدور اجرائیه، زندانی شوند. د- به علت ارتکاب تخلفات انضباطی بدون کار شوند. ه- در صورتی که محکوم به اقامت اجباری یا ممنوع از اقامت در محل معین شوند. تبصره ۱- چنانچه در محل اقامت پرسنل مشمول بند (ه) پادگان و یا سازمان نظامی وجود داشته باشد ارتش در صورت نیاز می‌تواند آنان را به جای بدون کاری در آن محل حاضر به خدمت نماید. تبصره ۲- مدت بدون کاری جز ایام خدمت برای ترفیع منظور نشده و تنها از نظر بازنشستگی محسوب می‌گردد. کسور بازنشستگی این مدت بر اساس آخرین حقوق قبل از بدون کاری به صندوق بازنشستگی واریز خواهد شد. تبصره ۳- محکومیت‌ها به میزانی که مشمول عفو، آزادی مشروط، تعلیق اجرای مجازات، تاخیر اجرای حکم یا حبس با خدمت قرار گیرند باعث بدون کاری نخواهد شد.

- منتسب، وضعیت پرسنلی است که در یکی از حالت‌های زیر از یگان خدمتی خود منفک گردیده و در اختیار آجودانی نیرو یا سازمان مربوط یا آجودانی ستاد مشترک قرار می‌گیرند و کلیه عملیات پرسنلی آنان در مدت انتساب بر عهده آجودانی‌های مزبور می‌باشد. مدت انتساب جز مدت خدمت برای ترفیع منظور می‌گردد به استثنای پرسنل مفقودالاثر که موکول به تعیین تکلیف آنان است. الف- پرسنلی که به واسطه حذف یا انحلال محل سازمانی موقتا بدون شغل شوند که در این صورت نیرو یا سازمان مربوط موظفند حداکثر تا سه ماه وضعیت شغلی این قبیل پرسنل را روشن نمایند. ب- پرسنلی که به دست دشمنان خارجی اسیر گردیده یا توسط ضد انقلاب یا اشرار یا سارقین مسلح و یا قاچاقچیان به گروگان گرفته شده باشند، برای تمام مدت اسارت یا در گروگان بودن و حداکثر تا شش ماه پس از آزادی. نیرو یا سازمان مربوط موظف است ظرف مدت مزبور وضعیت این قبیل پرسنل را روشن نماید. ج- پرسنل مفقودالاثری که در نبرد با دشمنان خارجی یا رویارویی با ضد انقلاب یا اشرار یا سارقین مسلح و یا قاچاقچیان ناپدید شده و وضع آنان نامعلوم است تا تعیین وضعیت. د- پرسنلی که به لحاظ بیماری بیش از ۴ ماه بستری می‌گردند، حداکثر تا یک سال. ه- مدت بدون کاری پرسنل موضوع بند الف ماده ۹۹ این قانون در صورت صدور رای برائت، قرار موقوفی تعقیب یا قرار منع پیگرد. تبصره- پرسنل مامور و مامور به خدمت بیش از ۶ ماه و همچنین محصلینی که در طول خدمت به دوره‌های آموزشی بیش از شش ماه اعزام می‌گردند در حکم منتسب خواهند بود. فصل پنجم- تکالیف انضباطی پرسنل، تشویقات، تنبیهات و چگونگی رسیدگی به شکایات

- پرسنل ارتش و وزارت دفاع و سازمان‌های وابسته به آنها از نظر امور انضباطی تابع آیین‌نامه‌ای می‌باشند که تکالیف انضباطی پرسنل، میزان تشویقات و تنبیهات انضباطی و حدود اختیارات فرماندهان و مسئولان در زمینه اعمال آنها را در حدود مقرر در این قانون تعیین می‌نماید. آیین‌نامه انضباطی فوق توسط ستاد مشترک با همکاری و هماهنگی وزارت دفاع و نیروهای سه‌گانه و سازمان عقیدتی سیاسی تهیه و در صورت تصویب مقام رهبری به اجرا گذارده می‌شوند.

- پرسنل به مقتضای ابراز لیاقت و شایستگی به شرح زیر تشویق می‌شوند: الف- تشویق شفاهی. ب- تشویق کتبی. ج- تشویق در دستور قسمتی. د- تشویق در دستور نیرو یا سازمان. ه- تشویق در فرمان همگانی ارتش. و- مرخصی تشویقی حداکثر به مدت ۳۰ روز در سال. ز- پاداش و جوائز. ح- اعطای نشان. ط- رفع تنبیهات. ی- ارشدیت. تبصره- اعطا درجه تشویقی از طریق ارشدیت به میزانی که منجر به نیل به درجه بالاتر گردد انجام می‌شود.

- تنبیهاتی که به علت تخلفات پرسنل اعمال می‌شود به شرح زیر است: الف- توبیخ شفاهی. ب- توبیخ کتبی. ج- توبیخ در دستور قسمتی. د- توبیخ در دستور نیرو یا سازمان. ه- توبیخ در فرمان همگانی ارتش. و- خدمت شبانه روزی در قسمت، حداکثر تا ۳۰ روز. ز- بازداشت غیر قابل تمدید در بازداشتگاه، حداکثر تا ۳۰ روز. ح- کسر حقوق حداکثر به میزان یک پنجم، حداکثر به مدت ۴ ماه. ط- انتظار خدمت حداکثر تا ۶ ماه. ی- بدون کاری حداکثر تا ۳ ماه. ک- محرومیت از ترفیع به مدت محدود و حداکثر دو سال در زمان صلح و چهار سال در زمان جنگ. ل- تنزیل درجه یا رتبه برای مدت محدود یا دائم. م- معافیت از خدمت. ن- اخراج از خدمت. تبصره ۱- اعمال تنبیهات مذکور در بندهای (ز) و (ح ) این ماده منوط به تفویض اختیار از سوی فرماندهی کل (مقام رهبری ) به فرماندهان می‌باشد. تبصره ۲- در صورتی که تنزیل درجه یا رتبه برای مدت محدود اعمال شود، پس از انقضای مدت مزبور پرسنل مورد تنبیه یا رتبه قبل از تنبیه با همان سابقه به خدمت ادامه داده و ترفیعات بعدی آنان بر اساس درجه یا رتبه مزبور خواهد بود و در صورتی که تنزیل درجه یا رتبه به طور دائم اعمال شود، پرسنل مورد تنبیه پس از طی حداقل مدت توقف در درجه یا رتبه تنبیهی با احتساب قدمت خدمت در درجه یا رتبه قبل از تنزیل به درجه یا رتبه بالاتر نائل شده و ترفیعات بعدی آنان طبق مقررات این قانون خواهد بود.

- رسیدگی به تخلفات پرسنل که فرمانده نیروی مربوط برای آنان پیشنهاد محرومیت از ترفیع، تنزیل درجه یا رتبه، معافیت از خدمت و یا اخراج از خدمت می‌دهد و همچنین رسیدگی به شکایات پرسنل از رده‌های بالاتر در امور خدمتی، در هیأت‌هایی مرکب از اعضا مشروحه زیر به عمل می آید: الف- معاون پرسنلی نیروی مربوط یا جانشین وی. ب- رییس بازرسی نیروی مربوط یا جانشین وی. ج- مسئول سازمان عقیدتی سیاسی نیروی مربوط یا جانشین وی. د- مسئول سازمان حفاظت اطلاعات نیروی مربوط یا جانشین وی. ه- نماینده سازمان قضایی نیروهای مسلح. تبصره ۱- چنانچه پرسنل متخلف یا شاکی، جمعی وزارت دفاع یا ستاد مشترک باشند، مقامات هم تراز وزارت دفاع و مشترک هیأت را تشکیل خواهند داد و پیشنهاد تنبیهات فوق‌الذکر نیز به وسیله وزیر دفاع یا رییس مشترک به هیأت ارائه خواهد شد. تبصره ۲- هیأت‌های رسیدگی می‌توانند از اشخاصی که ضروری تشخیص می‌دهند به منظور اظهار نظر دعوت نمایند لیکن حق رای منحصر به اعضا اصلی هیأت است. تبصره ۳- دعوت از شخص متخلف جهت استماع دفاعیات وی در جلسه رسیدگی الزامی است لکن در صورتی که دو بار بدون عذر موجه در جلسه هیأت حضور نیابد این حق از وی سلب می‌گردد. تبصره ۴- حداقل یک هفته قبل از تشکیل جلسه رسیدگی، موضوع تخلف و دلائل مربوط و خلاصه پرونده و سوابق پرسنل متخلف به تمامی اعضا هیأت و همچنین شخص متخلف کتبا اعلام می‌گردد. تبصره ۵- شکایات پرسنل از رده‌های بالاتر تنها در صورتی که قابل طرح در این هیأت خواهد بود که قبلا توسط پرسنل مزبور به فرمانده یک رده بالاتر و فرمانده نیروی مربوط و در مورد پرسنل وزارت دفاع و ستاد مشترک به وزیر دفاع یا رییس ستاد مشترک گزارش شده باشد. تبصره ۶- تصمیمات هیأت با اکثریت آرا اتخاذ خواهد شد و جز در موارد معافیت یا اخراج از خدمت و شکایت از فرماندهان نیروها و رییس ستاد مشترک و وزیر دفاع، پس از درج در فرمان همگانی قابل اجرا می‌باشد. در این موارد نیز در صورتی که ظرف مدت یک ماه پس از ابلاغ تصمیمات به شخص ذینفع مورد اعتراض وی قرار نگیرد پس از درج در فرمان همگانی قابل اجرا است و در صورت تسلیم اعتراضیه، موضوع در هیأت مذکور در ماده ۱۰۵ این قانون مورد رسیدگی قرار گرفته و رای هیأت مزبور پس از درج در فرمان همگانی قابل اجرا خواهد بود. ذینفع نسبت به آرا قابل اجرا هر یک از دو هیأت می‌تواند به مراجع صالحه قضایی تنظیم نماید. تبصره ۷- رسیدگی به تخلفات مرتبط با جنگ که برای عاملین آنها پیشنهاد تنبیهات فوق‌الذکر گردیده است بر عهده دادگاه‌های نظامی خواهد بود که به منظور رسیدگی به جرائم و تخلفات پرسنل، در مناطق مورد نیاز تشکیل می‌گردد. تبصره ۸- اعمال تنبیهات مذکور در این ماده به وسیله فرماندهی کل، منوط به طی مراحل فوق‌الذکر نمی‌باشد.

- هیأت تجدید‌نظر از اعضا زیر تشکیل می‌گردد: الف- رییس ستاد مشترک.ب- وزیر دفاع. ج- فرماندهان نیروهای زمینی، هوایی، دریایی. د- رییس سازمان عقیدتی سیاسی. ه- رییس سازمان حفاظت اطلاعات. و- رییس سازمان قضایی نیروهای مسلح. تبصره ۱- پرسنل معترض به تصمیمات هیأت رسیدگی مذکور در ماده ۱۰۴ می بایست ظرف مدت یک ماه از تاریخ ابلاغ تصمیمات هیأت، اعتراض کتبی خود را به دبیرخانه ستاد مشترک تحویل و یا با پست سفارشی ارسال نمایند. تبصره ۲- چگونگی تشکیل و نحوه رسیدگی هیأت‌های رسیدگی و هیأت تجدید‌نظر به موجب آیین‌نامه‌ای خواهد بود که به وسیله ستاد مشترک با هماهنگی وزارت دفاع و همکاری نیروهای سه‌گانه تهیه و به تصویب شورای عالی دفاع می‌رسد. فصل ششم- پایان خدمت

- خدمت پرسنل در ارتش و وزارت دفاع و سازمان وابسته به آنها به یکی از صور زیر پایان می‌یابد: الف- شهادت. ب- جانباز شدن. ج- بازنشستگی. د- بازخریدی. ه- انتقال. و- معلولیت. ز- فوت. ح- استعفا. ط- معافیت از خدمت. ی- اخراج.

- پرسنل در موارد زیر شهید و یا در حکم شهید محسوب می‌شوند: الف- کشته شدن یا فوت در میدان نبرد به سبب ماموریت. ب- کشته شدن یا فوت در هر گونه ماموریت رزمی یا جنگی یا ویژه و در طول رفت و برگشت به سبب ماموریت. (اصلاحی مصوب ۱۳۷۶/۷/۲۹) ج- کشته شدن یا فوت در اسارت دشمن یا ضد انقلاب یا اشرار یا سارقین مسلح و یا قاچاقچیان. د- کشته شدن در هر گونه حملات زمینی، هوایی و دریایی دشمن. ه- کشته شدن یا فوت در رفت و برگشت از منطقه عملیات تا محل مرخصی. و- کشته شدن توسط اشرار، سارقین مسلح و قاچاقچیان به سبب ماموریت. ز- کشته شدن توسط ضد انقلاب و یا به سبب عملیات خرابکاری عوامل دشمن. ح- کشته شدن در هر گونه آموزش‌های رزمی و عملیات مانوری. ط- کشته شدن حین آزمایش و تحقیقات در زمینه اسلحه و مهمات و وسائل جنگی و خنثی سازی مواد منفجره و محترقه به سبب ماموریت. ی- کشته شدن به سبب خدمت از طریق سو قصد اعم از این که در ایام خدمت یا غیر خدمت باشد. ک- فوت در اثر جراحات، صدمات و بیماری‌های حاصله از موارد مندرج در بندهای بالا، مشروط بر این که جراحات یا صدمات مذکور علت فوت باشد. تبصره- منظور از ماموریت‌های مندرج در این ماده کلیه وظایفی است که تحت همین عنوان به پرسنل اعم از انفرادی یا دسته جمعی از طرف یگان مربوط واگذار می‌شود.

- پرسنلی که یک یا چند عضو خود یا بخشی از آن را برای همیشه از دست دهند، یا بیش از یک سال به منظور درمان بستری گردند، و یا به علت فقدان سلامتی، تمام یا بخشی از توان کاری خود را از دست بدهند و تا یک سال کارآیی خود را به دست نیاورند، چنانچه در یکی از موارد مذکور در ماده فوق این وضعیت برای آنان به وجود آمده باشد جانباز و در سایر موارد معلول شناخته می‌شوند. جانبازان و معلولین از نظر وضعیت خدمتی مشمول یکی از بندهای زیر خواهند شد: الف- پرسنلی که خسارت وارده بر عضو یا اعضا آنان و یا میزان کارآیی از دست رفته ایشان جزئی بوده و امکان ادامه خدمت بدون مشقت برای آنان وجود داشته باشد به خدمت ادامه خواهند داد. ب- پرسنلی که خسارات وارده بر عضو یا اعضا آنان و یا میزان کارایی از دست رفته ایشان در حدی باشد که ادامه خدمت برای آنان توام با مشقت باشد، لکن شخصا مایل به ادامه خدمت باشند به خدمت ادامه می‌دهند و در صورت عدم تمایل بازنشسته می‌گردند. ج- پرسنلی که خسارت وارده بر عضو یا اعضا آنان و یا میزان کارایی از دست رفته ایشان در حدی باشد که امکان ادامه خدمت را از آنان سلب نماید و پرسنلی که بیش از یک سال بستری باشند بازنشسته می‌گردند. تبصره ۱- تشخیص تطبیق وضعیت پرسنل با این ماده و بندهای آن از نظر پزشکی بر عهده کمیسیون عالی پزشکی می‌باشد. تبصره ۲- پرسنلی که بر اساس این ماده بازنشسته می‌گردند چنانچه حداکثر تا ۵ سال پس از بازنشستگی سلامت خود را به نحوی بازیابند که به تشخیص کمیسیون عالی پزشکی امکان ارجاع شغل به آنان وجود داشته باشد در صورتی که واجد صلاحیت اعاده به خدمت باشند با تمایل شخصی و با تصویب مقامات مذکور در ماده ۷۸ این قانون با درجه یا رتبه قبل از بازنشستگی به خدمت اعاده می‌گردند.

- جانبازان به تناسب آسیب وارده از یک ماه تا چهار سال ارشدیت برخوردار می‌گردند. تبصره ۱- طبقه‌بندی صدمات وارده بر جانبازان و میزان ارشدیت استحقاقی طبق آیین‌نامه‌ای خواهد بود که با توجه به آیین‌نامه مشابه در بنیاد شهید توسط ستاد مشترک تهیه و به تصویب فرماندهی کل می‌رسد. تبصره ۲- تشخیص جانباز بودن پرسنل از نظر تطبیق وضعیت آنان با موارد مذکور در ماده ۱۰۷ این قانون و همچنین تعیین میزان ارشدیت استحقاقی هر یک از جانبازان بر عهده کمیسیون مذکور در ماده ۱۲۰ این قانون می‌باشد. تبصره ۳- مزایای شغل جانبازان بند ب ماده فوق که به خدمت ادامه می‌دهند صرف نظر از مشاغلی که به آنان محول می‌گردد حداقل معادل مزایای شغل آنان در زمان جانباز شدن خواهد بود.

- پرسنل مشمول این قانون با داشتن ۳۰ سال خدمت یا ۶۰ سال سن بازنشسته می‌شوند. تبصره ۱- در مواقع استثنایی و نیاز ارتش و تمایل پرسنل، در صورت تصویب هیأت مذکور در ماده ۱۰۵ این قانون بازنشستگی به مدت محدود به تعویق خواهد افتاد. تبصره ۲- پرسنل ذکوری که دارای حداقل ۲۵ سال سابقه خدمت و پرسنل اناثی که دارای حداقل ۲۰ سال سابقه خدمت باشند می‌توانند شخصاً ‌تقاضای بازنشستگی نمایند قبول یا رد تقاضای آنان موکول به نظر نیرو و یا سازمان مربوط ‌باشد و صرف تقاضای بازنشستگی رافع مسوولیت‌های محوله نخواهد بود. (اصلاحی مصوب ۱۳۷۲/۰۵/۲۰) تبصره ۳- در صورتی که پرسنل در طول اجرای تنبیه تنزیل درجه یا رتبه بازنشسته شوند با درجه رتبه تنبیهی بازنشسته خواهند شد. تبصره ۴- تصویب بازنشستگی با رعایت مقررات این قانون به عهده مقامات مذکور در ماده ۷۸ این قانون خواهد بود.

- ارتش و وزارت دفاع و سازمان‌های وابسته به آنها در موارد استثنایی می‌توانند در صورت نیاز، پرسنل بازنشسته ای را که صلاحیت اعاده به خدمت داشته باشند و سن آنها بیش از ۶۵ سال نباشد با تمایل شخصی آنان و تصویب هیأت مذکور در ماده ۱۰۵ این قانون با درجه یا رتبه و قدمت خدمت قبل از بازنشستگی برای مدت محدود به خدمت اعاده نماید. تبصره ۱- تقاضای بازنشستگی مجدد قبل از انقضا مدت فوق ممنوع است لیکن سازمان می‌تواند قبل از انقضا مدت مزبور آنان را مجددا بازنشسته نماید. تبصره ۲- پرسنلی که به خدمت اعاده می‌گردند از تاریخ اعاده، حقوق و بازنشستگی آنان قطع شده و از حقوق درجه یا رتبه خود و مزایای شغل مربوط استفاده می‌نمایند و از نظر کلیه امور استخدامی مانند سایر شاغلین با آنان رفتار و مدت خدمت جدید این قبیل پرسنل بر سنوات خدمت قبلی اضافه و موجب تجدید‌نظر در حقوق بازنشستگی آنان خواهد شد.

- ارتش و وزارت دفاع و سازمان‌های وابسته به آنها می‌توانند از پرسنل بازنشسته مشمول این قانون و سایر بازنشستگان دولت با حفظ وضعیت و حقوق بازنشستگی به طریق خرید خدمت استفاده نمایند. تبصره- آیین‌نامه اجرایی این ماده را وزارت دفاع با هماهنگی ستاد مشترک و سازمان امور اداری و استخدامی کشور تهیه می‌نماید.

- نظامیان بازنشسته حق استفاده از لباس مخصوص نظامی را ندارند مگر در مواردی خاصی که استفاده از لباس نظامی از طرف ارتش اعلام گردد.

- پرسنل پس از انجام خدمت به میزان حداقل دو برابر مدت آخرین دوره آموزشی بعد از اتمام آن دوره، در صورتی که حداقل ۵ سال بیش از مجموع سنواتی که به هزینه ارتش تحصیل کرده‌اند سابقه خدمت داشته باشند می‌توانند تقاضای بازخریدی نمایند. تصویب این تقاضا با هماهنگی نیرو یا سازمان ذیربط به عهده مقامات مذکور در ماده ۷۸ این قانون خواهد بود. تبصره- در زمان جنگ و مواقع بحرانی و شرایطی که احتمال وقوع جنگ وجود دارد تصویب تقاضای بازخریدی به عهده شورای عالی دفاع می‌باشد.

- به پرسنلی که سوابق خدمتی آنان بازخرید می‌شود به ازاء هر سال خدمت قابل احتساب از نظر بازنشستگی مبلغی معادل یک برابر و نیم آخرین حقوق و مزایا پرداخت خواهد شد. تبصره- در صورتی که پرسنل در طول اجرای تنبیه تنزیل دائمی درجه یا رتبه بازخرید شوند با درجه یا رتبه تنبیهی بازخرید خواهند شد.

- ارتش می‌تواند در صورت نیاز پرسنل بازخرید شده‌ای را که صلاحیت اعاده به خدمت داشته باشند و از مدت بر کناری آنان بیش از ۵ سال نگذشته باشد با تقاضای شخصی و تصویب مقامات مذکور در ماده ۷۸ این قانون فقط برای یک بار با درجه یا رتبه و قدمت خدمت قبلی به خدمت اعاده نماید. این قبیل پرسنل باید وجوهی را که بابت بازخرید سوابق خدمت دریافت داشته‌اند مسترد دارند.

- در صورت درخواست یکی از وزارتخانه‌ها، موسسات دولتی یا وابسته به دولت یا نهادهای انقلاب اسلامی پرسنل با تمایل شخصی و هماهنگی نیرو یا سازمان مربوط با تصویب مقامات مذکور در ماده ۷۸ این قانون منتقل می‌گردند. تبصره ۱- در زمان جنگ و شرایط بحرانی و مواقعی که احتمال وقوع جنگ وجود دارد انتقال پرسنل با تصویب شورای عالی دفاع امکان‌پذیر است و در شرایط مزبور در صورت امر فرماندهی کل، پرسنل منتقل شده به سازمان‌های دیگر اعاده می‌گردند. تبصره ۲- اداره بازنشستگی و بیمه ارتش مکلف است کسور بازنشستگی و بیمه پرسنل منتقل شده (اعم از سهم دولت و پرسنل ) را به سازمان مربوط واریز نماید. تبصره ۳- پرسنلی که از ارتش منتقل شده‌اند در صورت داشتن کارآیی لازم و صلاحیت اعاده به خدمت با همان درجه یا رتبه و سابقه قبل از انتقال ممکن است با تصویب مقامات مذکور در ماده ۷۸ این قانون اعاده گردند.

- پرسنلی که به یکی از بیماری‌هایی که قانون، شرایط ویژه ای برای مستخدمین مبتلا به آنها پیش‌بینی نموده است، از قبیل سل و سرطان مبتلا شوند، از تسهیلات آن قوانین برخوردار خواهند شد.

- موارد فوت در حین انجام وظیفه یا با سبب آن به شرح زیر است: الف- فوت در محل خدمت و همچنین در حال رفت و برگشت یا خارج از محل خدمتی در ارتباط با امور خدمتی. ب- فوت در طول ماموریت غیر از موارد مذکور در ماده ۱۰۷ این قانون از لحظه ابلاغ تا خاتمه ماموریت در ارتباط با ماموریت. ج- چنانچه پرسنل در ساعات خدمت یا به سبب امور خدمتی یا در طول ماموریت بیمار شده و یا در اثر حوادث و سوانح مصدوم و مجروح گردیده و بعدا فوت شوند. د- فوت در اثر بیمارهای ناشی از موقعیت یا شرایط خاص خدمتی. ه- فوت در رفت و برگشت از مرخصی. تبصره- فوت در غیر از موارد مذکور در این ماده فوت عادی محسوب می‌گردد.

- برای تشخیص شهید، جانباز، فوت در حین انجام وظیفه یا به سبب آن، فوت عادی و همچنین تشخیص موارد مختلف معلولیت حسب مورد در وزارت دفاع، ستاد مشترک، نیروها و سازمان‌های مربوط کمیسیون‌هایی با عضویت اعضا زیر تشکیل می‌گردد: الف- مسئول امور پرسنلی یا جانشین وی. ب- رییس بازرسی یا جانشین او. ج- متصدی امور قضایی یا حقوقی. د- نماینده فرمانده یگان یا سازمان مربوط. ه- یک نفر پزشک (رییس بهداری مربوط یا نماینده او). و- مسئول عقیدتی سیاسی یا نماینده او. ز- مسئول امور شهدا یا نماینده او. ح- مسئول سازمان حفاظت اطلاعات یا نماینده او.