- دولت‌های متعاهد می‌توانند در هر موقع بین خود توافق نمایند که وظائفی را که به‌موجب این قرارداد به دول حامی است به‌یک دستگاه بین‌المللی که جامع کلیه تضمینات بی‌طرفی و کارآمدی باشد محول سازند. چنانچه بعضی از اسیران جنگی به‌علتی از فعالیت یک ددلت [دولت] حامی یا یکدستگاه که در بند اول این ماده تعریف شده بهره‌مند نباشند یا بهره‌مند بوده‌و دیگر استفاده نکنند دولت بازداشت‌کننده باید خواه از یک دولت بی‌طرف و خواه از یکی از دستگاه های بی‌طرف تقاضا کند وظائفی را که به‌موجب‌این قرارداد به‌عهده دول حامی که از طرف دولت‌های متخاصم تعیین می‌شوند محول است بر عهده گیرد. چنانچه تأمین حمایت بدین‌طریق مقدور نباشد دولت بازداشت‌کننده باید از یکدستگاه نوع‌پروری مانند کمیته بین‌المللی صلیب سرخ تقاضا کند‌وظایف نوع‌پرورانه را که به‌موجب این قرارداد به دول حامی محول است عهده‌دار گردد و باید با قید مقررات این ماده خدماتی که از طرف چنین‌دستگاهی عرضه میشود بپذیرد. هر دولت بی‌طرف یا هر دستگاهی که برای مقاصد بالا توسط دولت ذیربط دعوت میشود یا خود را عرضه میکند باید در فعالیت خود متوجه مسئولیت خویش در قبال دولت متخاصم متبوع افراد مورد حمایت این قرارداد بوده و تضمینات کافی بدهد که قادر است وظایف مزبور را تأمین نماید و‌بی‌طرفانه انجام دهد. تخلف از مقررات فوق باتکا هیچ موافقت نامه اختصاصی بین دولت‌ها که یکی از آن‌ها ولو به‌طور موقت به‌علت وقایع نظامی من‌جمله در صورت اشغال‌تمام یا قسمت مهمی از خاک خود در قبال دیگر یا در قبال متحدین خود از حیث آزادی مذاکرات محدود باشد مجاز نیست. در هر جا که این قرارداد عنوان دولت حامی ذکر شود عنوان مزبور شامل دستگاه‌هایی که بمنطوق این ماده جانشین دولت حامی هستند نیز می‌باشد.
– دولت‌های حامی در کلیه مواردی از لحاظ منافع اشخاص مورد حمایت مفید بدانند من‌جمله در صورت بروز اختلاف بین دول متخاصم در باب‌اجرا یا تفسیر مقررات این قرارداد در حل اختلاف وساطت خواهند کرد. برای این منظور هر یک از دول حامی می‌توانند بنا بر دعوت یک طرف متخاصم یا رأساً به‌دولت‌های متخاصم پیشنهاد کند که جلسه از نمایندگان خود و‌مخصوصاً از مقامات مسئول سرنوشت اسیران جنگی احیاناً در خاک بی‌طرفی که بمناسبت انتخاب شده باشد تشکیل دهند. دولت‌های متخاصم مکلفند به پیشنهادهایی که در این زمینه دریافت میدارند ترتیب اثر دهند. دول حامی می‌توانند عندالاقتضا یکی از شخصیت‌های یک دولت بی‌طرف یا شخصیتی را که از طرف کمیته بین‌المللی صلیب سرخ بنمایندگی معین شده باشد برای شرکت در جلسه مزبور جهت تصویب دولت‌های متخاصم پیشنهاد نمایند.
باب دوم - حمایت کلی اسیران جنگی
- اسیران جنگی در اختیار دولت دشمن می‌باشند نه در اختیار اشخاص یا نیروهایی که آن‌ها را اسیر کرده‌اند. قطع نظر از مسئولیت‌های شخصی‌که ممکن است موجود باشد دولت بازداشت‌کننده مسئول معامله‌ای است که با اسیران مزبور میشود. دولت بازداشت‌کننده نمی‌تواند اسیران جنگی را به‌دولت دیگری انتقال دهد مگر آن‌که آن دولت عضو قرارداد باشد آنهم پس از آن‌که مطمئن شود که‌دولت مزبور مایل و قادر باجرای قرارداد است. وقتی که اسیران بدین‌طریق انتقال یابند مسئولیت اجرای قرارداد در تمام مدتی که اسیران سپرده به‌دولت مزبورند به‌عهده آن دولت خواهد بود. مع‌هذا در صورتی‌که دولت مزبور از تعهد خود در اجرای مقررات قرارداد در هر قسمت مهم آن تخلف کند دولتی که اسیران جنگی را انتقال داده یابد بوصول اخطار دولت حامی اقدامات مؤثری برای اصلاح وضع به‌عمل آورد و یا اعاده اسیران جنگی را تقاضا کند چنین تقاضایی حتمی‌الاجراست:
- با اسیران جنگی باید در هر زمان با انسانیت رفتار شود. هر عمل یا غفلت غیر موجه از طرف دولت بازداشت‌کننده که موجب فوت یک اسیر‌جنگی شود یا سلامت او را شدیداً در خطر اندازد، ممنوع است و در حکم تخلف مهم از این قرارداد شمرده خواهد شد. مخصوصاً هیچ اسیر جنگی را‌نمی‌توان مورد جرح جسمانی یا آزمایش طبی یا علمی از هر قبیل که مجوز آن معالجه طبی اسیر مزبور نبوده و بنفع وی نباشد قرار داد. همچنین اسیران جنگی باید در هر زمان بالاخص در مقابل هر‌گونه عمل خشونت آمیز یا تهدید و در مقابل ناسزا و کنجکاوی مردم حمایت شوند. اقدامات قصاصی بر علیه آنان ممنوع است.
- اسیران جنگی در همه احوال ذیحق بحرمت شخص و شرافت خویش می‌باشند. ژبا زنان باید با کلیه احتراماتی که لازمه جنس آنانست رفتار شود و در هر حال باید از همان معامله مساعدی که در حق مردان اعطا یشود برخوردار‌گردند. اسیران جنگی استعداد کشوری خود را به‌نحوی که هنگام اسارت موجود بوده حفظ می‌کنند و دولت بازداشت‌کننده نباید اعمال استعداد مزبور را در‌خاک خود یا در خارج محدود سازد مگر در حدودی که اسارت اقتضا کند.
- دولت بازداشت کننده اسیران جنگی مکلف است نگاه‌داری آنان را برایگان فراهم آورد و معالجات طبی را که وضع مزاجی آن‌ها اقتضا دارد‌مجاناً تأمین کند.
- با رعایت مقررات این قرارداد راجع بدرجه و جنس اسیران و با قید هر‌گونه معامله ممتازه که در حق اسیران جنگی به‌علت وضع مزاجی و‌سن و استعداد حرفه‌ای آن‌ها اعطا میشود دولت بازداشت‌کننده باید با اسیران جنگی عموماً به‌یک نحو و بدون هیچ‌گونه تفاوت ناشیه از نژاد. ملیت.مذهب. عقیده سیاسی. یا هر تفاوت دیگری که مبنی بر نظائر علل مزبور باشد رفتار کند.
باب سوم – اسارت
بخش اول) شروع اسارت
- اسیر جنگی در موقع تحقیق مکلف نیست جز نام و نام خانوادگی و تاریخ تولد و شماره خود (و در صورتی‌که شماره نداشته باشد مطلبی نظیر آن (موضوع دیگری اظهار دارد. در صورتی‌که قاصداً از این قاعده تخلف کند ممکن است از حیث امتیازاتی که به اسیران هم‌درجه یا هم وضع او داده میشود مورد تضییقاتی واقع‌گردد. هر یک از دولت‌های متخاصم مکلف است بهر شخصی که در قلمرو وی واقع و ممکن است به اسارت جنگی درآید یک کارت هویت حاوی نام-نام خانوادگی درجه- شماره یا مشخصات نظیر آن و تاریخ تولد بدهد. بعلاوه کارت مزبور ممکن است حاوی امضا یا اثر انگشت یا هر دو و هر‌گونه مشخصات دیگری که دولت‌های متخاصم مایل باشند درباره اشخاص متعلق به نیروهای نظامی خود به آن اضافه کنند باشد. ابعاد کارت باید حتی‌الامکان5/۶× ۱۰ سانتیمتر بوده و در دو نسخه تنظیم شود. اسیر جنگی باید این کارت را در هر موقع مطالبه شود ارائه دهد ولی در هیچ مورد نباید کارت را از او گرفت. هیچ‌گونه شکنجه بدنی یا روحی و هیچ‌گونه فشاری نباید باسیران جنگی وارد آید تا از آن اطلاعاتی از هر قبیل کسب گردد. اسیرانی که از دادن اطلاع خودداری کنند نباید مورد تهدید یا دشنام قرار گیرند یا در معرض ناراحتی و سلب مزایا از هر قبیل واقع گردند. اسیران جنگی که بعلل جسمانی یا فکری قادر بابراز هویت خود نباشند به اداره بهداری تسلیم خواهند شد. هویت این قبیل اسیران بهر وسیله که‌ممکن باشد با رعایت قیود و شرایط بند بالا معلوم خواهد گردید. بازجویی از اسیران جنگی باید به زبانی که بفهمند به‌عمل آید.
- کلیه اشیا و لوازم مصرف شخصی (باستثنای اسلحه- اسب- تجهیزات نظامی و اسناد نظامی) در تصرف اسیران جنگی باقی خواهد ماند‌همچنین کلاه‌خودهای فلزی و ماسکًً‌های ضد گاز و کلیه اشیا دیگری که به‌منظور حفاظت شخصی به آنان داده شده نزد خود آن‌ها خواهد ماند. و نیز‌اشیا و لوازم مربوط به ملبوس یا تغذیه آنان در اختیار خودشان خواهد ماند ولو آن‌که اشیا و لوازم مزبور جزو تجهیزات نظامی رسمی آنان باشد. اسیران جنگی در هیچ موقعی نباید بی‌سند هویت بمانند. بکسانی که فاقد سند هویت باشند دولت بازداشت‌کننده سند هویت تسلیم خواهد نمود. علائم درجه و ملیت و نشان‌ها و اشیایی را که بالاخص ارزش شخصی یا احساساتی دارند نباید از اسیران جنگی گرفت. وجوه نقدی اسیران جنگی را نمی‌توان از آنان گرفت مگر بر حسب دستور یک‌نفر افسر آنهم پس از آن‌که مبلغ آن با مشخصات صاحب آن در دفتر‌مخصوصی ثبت و رسید کاملی که به‌طور خوانا حاوی نام و درجه و واحد شخص صادرکننده رسیده باشد بصاحب نقدینه تسلیم گردد. وجوهی که بپول کشور بازداشت‌کننده باشد با وجوه دیگری که بنا بتقاضای اسیر بپول آن کشور تبدیل شده طبق ماده ۶۴ به بستانکار حساب اسیر منظور خواهد‌شد. دولت بازداشت‌کننده نمی‌تواند اشیا قیمتی اسیران جنگی را جز بعلل امنیت ضبط کند در این صورت طریق عمل همان است که درباره وجوه نقدی‌ذکر گردید. اشیا مزبور و وجوه نقدی که بپولی غیر از پول دولت بازداشت‌کننده بوده و صاحب آن تقاضای تبدیل آن‌را بپول آندولت نکرده باشد باید توسط دولت بازداشت کننده نگاه‌داری و در پایان اسارت به‌همان شکل اصلی باسیر مسترد گردد.
- اسیران جنگی در اسرع وقت پس از آن‌که دستگیر شوند باید به بازداشتگاههایی که نسبتاً از منطقه جنگ دور باشند اعزام شوند تا از خطر‌برکنار باشند. فقط اسیرانی را می‌توان موقتاً در یک منطقه خطرناک نگاه‌داشت که به‌علت جراحات یا بیماری اعزام آن‌ها به‌جای دیگر خطرناک‌تر از اقامت در محل باشد. اسیران جنگی را نباید در زمانی که منتظر تخلیه از منطقه جنگند بی جهت در معرض خطر قرار داد.
- تخلیه اسیران جنگی باید همیشه با انسانیت و در شرایطی نظیر شرایط نقل و انتقال قوای دولت بازداشت‌کننده صورت گیرد. دولت بازداشت‌کننده برای اسیران جنگی که تخلیه می‌شوند آب مشروب و غذا بمقدار کافی و همچنین ملبوس و پرستاری طبی لازم را تأمین خواهد‌کرد. بعلاوه کلیه احتیاطات مفیده را به‌عمل خواهد آورد که در حین تخلیه امنیت داشته باشند و هر چه زودتر صورت اسیران تخلیه شده را تنظیم خواهد نمود. اگر لازم باشد که اسیران جنگی در مدت تخلیه از بازداشتگاههای موقت عبور کنند مدت اقامت آن‌ها در این قبیل بازداشتگاهها حتی‌الامکان کوتاه خواهد‌بود.
بخش دوم) بازداشت اسیران جنگی
فصل اول) کلیات
- دولت بازداشت‌کننده می‌تواند اسیران جنگی را بازداشت کند و می‌تواند به آن‌ها قدغن کند که از حدود معینی از بازداشتگاه خود دورتر نروند و‌یا در صورتی‌که بازداشتگاه محصور باشد از حصار آن عبور نکنند. سوای مقررات این قرارداد راجع بمجازاتهای جزایی و انتظامی نمی‌توان اسیران‌مزبور را زندانی کرد یا تحت نظر قرار داد مگر آن‌که این اقدام برای حفظ سلامتی آن‌ها ضرورت داشته باشد. و در هر حال این وضع نباید بیش از طول مدت موجود موجباتی که آن وضع را ایجاب کرده طول بکشد. اسیران جنگی را می‌توان بعضاً یا تماماً بقید قول یا تعهد در صورتی‌که قوانین کشور متبوعه آنان اجازه دهد آزاد ساخت. این اقدام خصوصاً در مواردیکه در بهبود وضع مزاجی آنان دخیل باشد به‌عمل خواهد آمد ولی هیچ اسیری را نمی‌توان مجبور کرد بقید قول یا تعهد قبول آزادی نماید. هر دولت متخاصم به‌محض شروع مخاصمات قوانین و مقرراتی را که به‌موجب آن اتباع وی می‌توانند بقید قول یا تعهد قبول آزادی نمایند به دولت‌طرف خود ابلاغ خواهد کرد. اسیرانی که به‌موجب این قوانین و مقررات بقید قول یا تعهد آزاد می‌شوند مکلفند بقید شرافت شخصی خویش تعهداتی را که چه در قبال دولت متبوع خود و چه در قبال دولت بازداشت کننده تقبل کرده‌اند کاملاً ایفا نمایند. در این قبیل موارد دولت متبوع آن‌ها نباید‌از آنان هیچ خدمتی را که بر خلاف قول یا تعهد آنان باشد بخواهد یا قبول کند.
- اسیران جنگی را نمی‌توان جز روی زمین محکم که جامع کلیه تضمینات بهداشتی و سلامتی باشد بازداشت نمود. جز در موارد مخصوص که‌نفع خود اسیران در آن باشد نباید آن‌ها را در توقیفگاههای نظامی بازداشت کرد. اسیران جنگی که در نواحی غیر سالم یا در نواحی که آب و هوای آن برای آنان مضر باشد بازداشت شده باشند باید هر چه زودتر بمحل دیگری که آب‌و هوای مناسب‌تر باشد انتقال یابند. دولت بازداشت‌کننده اسیران جنگی را با رعایت ملیت و زبان و عادات آنان در بازداشتگاهها یا تقسیمات بازداشتگاهها مجتمع خواهد ساخت اسیران‌مزبور را نباید از اسیران جنگی متعلق بنیروهای مسلحی که هنگام دستگیری در آن نیروها خدمت می‌کردند مجزا ساخت مگر آن‌که خودشان به‌این‌کار رضا دهند.
- هیچ اسیر جنگی را در هیچ موقع نمی‌توان بناحیه‌ای فرستاد یا در ناحیه‌ای بازداشت کرد که در معرض آتش منطقه جنگ باشد و همچنین نمی‌توان به‌وسیله وجود او بعضی نقاط یا بعضی نواحی را از عملیات نظامی مصون ساخت. اسیران جنگی به‌همان میزان اهالی کشوری محل پناهگاههای ضد بمباران هوایی و هر نوع خطر جنگی دیگر در اختیار خود خواهد داشت. باستثنای کسانی‌که از میان آن‌ها در حفظ محوطه خود از خطرات مزبور شرکت دارند سایرین باید بتوانند در اسرع وقت به محض آژیر خود را به پناهگاه برسانند.هر‌گونه اقدام حفاظی دیگر که درباره اهالی به‌عمل آید درباره آنان نیز به‌عمل آید. دولت‌های بازداشت‌کننده متقابلاً کلیه اطلاعات مفید را درباره موقع جغرافیایی بازداشتگاههای اسیران جنگی به توسط دولت‌های حامی به‌یکدیگر ابلاغ‌خواهند کرد. هر موقع که مقتضیات نظامی اجازه دهد بازداشتگاههای اسیران جنگی به‌وسیله حروف P.D با PW که به‌طور مشخص و مشهود از آسمان معلوم‌باشد در روز نشان داده خواهد شد. مع‌هذا دولت‌های ذیربط می‌توانند وسیله دیگری برای نشان دادن بین خودشان قرار بگذارند. فقط بازداشتگاههای‌اسیران جنگی را بدینوسیله می‌توان نشان داد.
- بازداشتگاههای عبوری یا بازداشتگاههای طبقه‌بندی اسیران جنگی که جنبه دائمی دارند باید با شرایطی نظیر آنچه که در این بخش پیش‌بینی شده احداث گردند و اسیران جنگی موجوده در آن‌ها از همان ترتیباتیکه در سایر بازداشتگاهها مقرر است برخوردار خواهند بود.
فصل دوم) مسکن و غذا و ملبوس اسیران جنگی
- وضع مسکن اسیران جنگی باید بخوبی وضع مسکن نیروهای کشور بازداشت‌کننده که در همان ناحیه اقامت دارند باشد. در وضع مسکن‌اسیران جنگی باید اخلاق و عادات آنان‌را مورد رعایت قرار داده و در هیچ حالی نباید وضع مسکن مضر بسلامت آنان باشد. مقررات فوق مخصوصاً درباره خوابگاه اسیران جنگی چه حیث مساحت کلی و حداقل حجم هوا و چه از حیث اثاث و لوازم خواب من‌جمله روپوش ب‌موقع اجرا گذارده خواهد شد. محل هایی که برای مصرف شخصی یا جمعی از اسیران جنگی تخصیص داده میشود باید کاملاً غیر مرطوب بوده و بحد کافی گرم شود و نور داشته باشد خصوصاً در فاصله بین غروب و ساعتی که چراغها خاموش میشود همه گونه احتیاط در مقابل خطر آتش‌سوزی باید به‌عمل آید. در کلیه بازداشتگاههایی که اسیران جنگی مرد و زن با هم نگاه‌داری می‌شوند باید خوابگاههای مجزا برای زنان تخصیص داده شود.
- جیره اساسی یومیه باید از حیث کم و کیف و تنوع کافی باشد به‌طوریکه اسیران جنگی را در حال سلامت کامل نگاهدارد و از تقلیل وزن‌آن‌ها یا عوارض کم‌غذایی جلوگیری کند. در تخلیه اسیران جنگی باید رژیم غذایی عادی آن‌ها رعایت شود. دولت بازداشت‌کننده برای اسیران جنگی که کار می‌کنند غذای کافی لازم تهیه خواهد کرد که بتواند کار محوله را انجام دهند. آب مشروب کافی برای اسیران جنگی تهیه غذای معمولی شرکت داد و این منظور ممکن استت در آشپزخانه از آنان استفاده کرد خواهد شد. استعمال دخانیات مجاز خواهد بود. باید در حدود امکان اسیران جنگی را در تهیه غذای معمولی شرکت داد و برای این منظور ممکن است در آشپزخانه از آنان استفاده کرد. بعلاوه باید وسائل لازم به آن‌ها داده شود تا اضافه غذایی را که در اختیار دارند خودشان درست کنند. محل‌های متناسبی برای غذاخوری افراد و افسران پیش‌بینی خواهد شد. هر‌گونه مجازات انتظامی دسته‌جمعی که از حیث غذا صورت گیرد ممنوع است.
- ملبوس- لباس زیر و کفش توسط دولت بازداشت‌کننده با توجه بآب و هوای محل اسیران جنگی بمقدار کافی برای آنان تهیه خواهد شد. اونیفورم نیروهای دشمن که به‌دست دولت بازداشت‌کننده افتد در صورتی‌که با آب و هوای محل مناسب باشد برای ملبوس اسیران جنگی مصرف خواهد شد. تعویض و اصلاح این اشیا به‌طور منظم توسط دولت بازداشت کننده صورت خواهد گرفت. از این گذشته اسیران جنگی که کار می‌کنند در هر جا که نوع کار لباس مخصوص را ایجاب کند لباس مخصوص آن کار را دریافت خواهند کرد.
- در کلیه بازداشتگاهها فروشگاهی دایر خواهد شد که اسیران جنگی خواربار و اشیا عادی و صابون و دخانیات از آنجا برای خود تهیه کنند و‌بهای فروش آن نباید در هیچ موردی از بهای کسب محلی تجاوز کند. سود فروشگاهها بنفع اسیران جنگی بمصرف خواهد رسید. برای اینمنظور حساب مخصوصی دایر خواهد شد. معتمد بازداشتگاه حق خواهد‌داشت در اداره امور فروشگاه و اداره سرمایه آن شرکت نماید. در موقع انحلال بازداشتگاه موجودی بستانکار حساب مخصوص مزبور به‌یک دستگاه نوع‌پروری بین‌المللی تسلیم خواهد شد که بنفع اسیران جنگی‌همان ملیتی که در تشکیل حساب مزبور شرکت داشته‌اند مصرف شود. در صورت اعاده عمومی اسیران بمهین خودشان سود مزبور توسط دولت‌بازداشت‌کننده نگاه‌داشته خواهد شد مگر آن قرار دیگری بین دول ذیربط درباره آن داده شده باشد.
فصل سوم) بهداشت و پرستاری طبی
- دولت بازداشت‌کننده مکلف است کلیه اقدامات بهداشتی لازم را به‌منظور تأمین نظافت و سلامت بازداشتگاهها و جلوگیری از بیماری‌های‌واگیردار به‌عمل آورد. اسیران جنگی روز و شب تأسیساتی مطابق قواعد بهداشت که در حال نظافت دائمی نگاه‌داشته شود در اختیار خود خواهند داشت. از این گذشته غیر از حمامها و دوشهاییکه در بازداشتگاه موجود خواهد بود برای اسیران جنگی آب و صابون بمقدار کافی به‌منظور نظافت بدنی‌روزانه و شست و شوی لباس زیر جهت آنان تهیه خواهد شد. برای این منظور تأسیسات و تسهیلات و وقت لازم به آن‌ها اعطا خواهد شد.
- هر بازداشتگاه یک درمانگاه متناسب خواهد داشت که اسیران جنگی در آنجا پرستاری شوند همچنین دارای یک رژیم غذایی متناسب‌خواهد بود. در صورت لزوم باید اماکن مجزا برای بیماران مبتلا به بیماری‌های واگیردار و اختلالات دماغی تخصیص داده شود. اسیران جنگی که مبتلا به بیماری شدید باشند و یا کسانی‌که وضع مزاجی آن‌ها معالجات مخصوص یا عمل جراحی یا بستری شدن در بیمارستان را‌ایجاب کند باید در هر دستگاه نظامی یا کشوری که برای معالجه آن‌ها صلاحیت دارد پذیرفته شوند ولو آن‌که بنا باشد در آتیه نزدیکی بمیهن خود اعاده‌گردند. برای پرستاری معلولین دائمی و مخصوصاً برای نابینایان و تجدید تعلیم آنان تا زمانی که بمیهن خودشان اعاده نشده‌اند تسهیلات خاصی فراهم‌خواهد گردید. اسیران جنگی مرجحاً توسط کارکنان بهداری دولت متبوع خود و در صورت امکان توسط کارکنان بهداری هم‌میهن خود تحت معالجه قرار خواهند‌گرفت. اسیران جنگی را نمی‌توان از مراجعه بمقامات بهداری به‌منظور معاینه ممنوع ساخت مقامات بازداشت‌کننده باید بهر اسیر جنگی که مورد معالجه‌قرار گرفته در صورت تقاضای او گواهینامه رسمی حاوی نوع جراحات یا بیماری و مدت معالجه و معالجاتی که شده تسلیم نمایند. المثنای گواهی نامه مزبور به آژانس مرکزی اسیران جنگی ارسال خواهد شد. هزینه معالجه به انضمام هزینه کلیه اشیا لازمه جهت حفظ سلامت اسیران جنگی من‌جمله اعضا مصنوعی ( دندان و غیره) و عینک به‌عهده دولت بازداشت کننده خواهد بود.
- لااقل ماهی یکبار بازرسی طبی از اسیران جنگی به‌عمل خواهد آمد. این کار شامل بررسی و ثبت وزن هر اسیر خواهد بود و منظور از آن‌بالاخص رسیدگی به وضع عمومی سلامت و تغذیه و نظافت و کشف بیماری‌های واگیردار من‌جمله سل و مالاریا و ابتلائات زهروی خواهد بود. برای اینمنظور باید از مؤثرترین اصول ممکنه مانند رادیوگرافی منظم به‌طور سری روی میکروفیلم جهت کشف سل در ابتدای ابتلا استفاده نمود.
- اسیران جنگی که جزو اداره بهداری نیروهای مسلح خود نبوده ولی طبیب یا دندانساز یا پرستار باشند ممکن است دولت بازداشت‌کننده از‌آن‌ها بخواهد که فنون طبی خود را بنفع اسیران جنگی تابع دولت خودشان بکار برند ولی در اینصورت باید با این اشخاص همان معامله بشود که با‌اعضا بهداری مشابه که در دولت بازداشت‌کننده هستند میشود. این اشخاص از هر کاری که به‌موجب ماده ۴۹ ممکن است به آن‌ها تحمیل شود معاف خواهند بود.
فصل چهارم) کارکنان بهداری و مذهبی که برای کمک به اسیران جنگی نگاه‌داشته می‌شوند
- اعضا کارکنان بهداری و مذهبی که به‌منظور کمک به اسیران جنگی در اختیار دولت بازداشت کننده نگاه‌داشته می‌شوند اسیر جنگی شمرده‌نخواهند شد ولی باید لااقل از کلیه مزایا و حمایت این قرارداد برخوردار شوند و همچنین کلیه تسهیلات لازم برای آنان فراهم گردد که بتوانند باسیران‌جنگی کمک طبی یا معاونت مذهبی نمایند. این اشخاص در حدود قوانین و مقررات نظامی دولت بازداشت‌کننده و تحت امر ادارات مربوطه باجرای وظائف طبی یا روحانی خود بنفع اسیران‌جنگی که مرجحاً متعلق به نیروهای مسلح متبوع خودشان باشد بر طبق وجدان حرفه‌ای خود ادامه خواهند داد. بعلاوه در اجرای مأموریت طبی یا‌روحانی خود از تسهیلات زیر برخوردار خواهند بود. الف- مجاز خواهند بود که اسیران جنگی موجود در دسته‌ای کار یا در بیمارستانهای واقعه در خارج بازداشتگاه را در فواصل معین معاینه نمایند. دولت‌بازداشت کننده وسائل نقلیه لازم را برای این منظور در اختیار آنان خواهد گذاشت ب – در هر بازداشتگاهی ارشد پزشکان نظامی با رعایت قدمت توقف در درجه نظامی در قبال مقامات نظامی بازداشتگاهها مسئول کلیه عملیات کارکنان بهداری بازداشت شده خواهد بود. برای این منظور دولت‌های متخاصم در بدو شروع مخاصمات قرار لازم را جهت انطباق درجات کارکنان بهداری‌خود به انضمام کارکنان جمعیت‌های مذکور در #ماده ۲۶ قرارداد ژنو مورخ ۱۲ اوت ۱۹۴۹ راجع به بهبود سرنوشت زخم‌داران و بیماران نیروهای مسلح‌هنگام اردوکشی بین خود خواهند داد. پزشک مزبور و کشیشان عسکر در مورد کلیه مسائل مربوط بوظیفه خود حق مراجعه مستقیم فرماندهان‌مسئول بازداشتگاه خواهند داشت و مقامات مزبور باید همه گونه تسهیلات لازم را برای مکاتبات مربوط به‌این مسائل جهت آنان فراهم آورند. ج- کارکنانیکه نگاه‌داشته شده‌اند اگر چه تابع انتظامات بازداشتگاه خود می‌باشند ولی نباید بانجام هیچ کاری که خارج از وظیفه طبی یا مذهبی آنان‌باشد مجبور شوند. دولت‌های متخاصم در مدت مخاصمات قراری بین خود برای تعویض این قبیل کارکنان خواهند داد و طرز آن را معین خواهند نمود. هیچیک از مقررات بالا دولت بازداشت‌کننده را از تعهداتی که در زمینه بهداری و روحانی درباره اسیران جنگی به‌عهده دارد معاف نمیسازد.
فصل پنجم) مذهب و فعالیت‌های فکری و بدنی
- باسیران جنگی برای اجرای مذهب خود و حضور در مراسم مذهبی خود آزادی کامل داده خواهد شد مشروط به‌این‌که از مقررات انتظامی‌جاری که توسط مقام نظامی وضع شده اطاعت نمایند. اماکن مناسب برای مراسم مذهبی آنان اختصاص داده خواهد شد.
- کشیشان عسکر که به‌دست نیروی دشمن بیفتند و برای کمک به اسیران جنگی بمانند یا نگاه‌داشته شوند مجاز خواهند بود باسیران جنگی‌کمک کنند و موافق وجدان مذهبی خود آزادانه در میان هم کیشان خویش مراسم مذهبی را اجرا نمایند. کشیشان مزبور بین بازداشتگاهها و دسته‌های کار‌اسیران جنگی متعلق به‌یک نیروی مسلح و متکلم به‌یک زبان یا متدین به‌یک دیانت تقسیم خواهند شد. از تسهیلات لازم خصوصاً از وسائل نقلیه مذکور در ماده ۳۳ برای دیدار اسیران جنگی خارج بازداشتگاه بهره‌مند خواهند بود. از آزادی مکاتبات جهت‌امور مذهبی خود با رؤسای دیانتی کشور محل بازداشت و سازمانهای مذهبی بین‌المللی با قید و شرط سانسور برخوردار خواهند بود. نامه‌ها و کارتهاییکه برای این منظور میفرستند به سهمیه مذکور در ماده ۷۱ علاوه خواهد شد.
- اسیران جنگی که کشیش مذهبی هستند ولی در ارتش خود کشیش عسکر نبوده‌اند مجاز خواهند شد که در مذهبی که هستند مراسم مذهبی‌خود را تماماً بین هم کیشان خود اجرا نمایند و برای این منظور با آن‌ها مانند کشیشان عسکر که توسط دولت بازداشت‌کننده نگاه‌داشته شده باشند معامله‌خواهد شد. این اشخاص را نباید به‌هیچ کار دیگری مجبور ساخت.
- در موردیکه اسیران جنگی به کشیش عسکر یا به کشیش اسیری از کیش خود دسترسی نداشته باشند یک‌نفر کشیش که متعلق بمذهب‌اصلی آن‌ها یا متعلق مذهبی نظیر آن باشد و یا در صورت فقدان هر دو یک‌نفر غیر کشیش صلاحیت‌دار در صورتی‌که از لحاظ مذهبی امکان‌پذیر باشد‌بر حسب تقاضای اسیران به‌منظور اجرای مراسم مذهبی تعیین خواهد شد. این انتصاب که منوط به تصویب دولت بازداشت‌کننده است با موافقت عامه اسیران ذینفع به‌عمل خواهد آمد و در مواردی که لازم باشد با تصویب مقام‌مذهبی محلی متعلق به‌همان دیانت صورت خواهد گرفت. کسی که بدین‌طریق تعیین میشود باید بر طبق کلیه آیین‌نامه‌هاژیی که دولت بازداشت‌کننده به‌منظور انتظام و امنیت نظامی وضع کرده است رفتار نماید
- دولت بازداشت‌کننده در عین اینکه تمایلات شخصی هر اسیر را محترم میشمارد فعالیت‌های فکری و تربیتی و تفریحی و ورزشی اسیران‌جنگی را تشویق خواهد کرد و با واگذاری اماکن متناسب و ادوات لازمه در اختیار اسیران جنگی اقدامات لازم برای تأمین اجرای فعالیت‌های مزبور به‌عمل خواهد آورد. اسیران جنگی باید بتوانند بورزشهای بدنی من‌جمله بازی و اسپرت اشتغال ورزند و از هوای آزاد استفاده کنند. برای این منظور در کلیه بازداشتگاهها‌فضاهای آزاد کافی تخصیص داده خواهد شد.
فصل ششم) انتظامات
- هر بازداشتگاه اسیران جنگی تحت امر مستقیم یک افسر مسئول متعلق به نیروهای مسلح منظم دولت بازداشت کننده قرار خواهد گرفت.افسر مزبور متن این قرارداد را خواهد داشت و مراقبت خواهد کرد که مقررات آن معروف مأمورین که زیر دست وی کار می‌کنند باشد. افسر مزبور تحت‌نظارت دولت خود مسئول اجرای این قرارداد خواهد بود. اسیران جنگی باستثنای افسران مکلفند به کلیه افسران دولت دستگیرکننده اعم از هر درجه که باشند سلام بدهند و مراسم احترامات ظاهری را که در‌ارتش خودشان مرسوم است درباره آنان به‌جای آورند. افسران اسیر جنگی فقط مکلفند بافسران دولت بازداشت‌کننده که از حیث درجه ارشد بر خودشان باشند سلام بدهند ولی در هر حال باید بفرمانده بازداشتگاه اعم از هر درجه که باشد سلام بدهند.
