قانون دادرسی و کیفر ارتش (منسوخ)

- در معیت هر دیوان حرب زمان جنگ یک دادستان و یک منشی موجود بوده و دادستان در آن واحد وظایف خود و وظایف بازپرس را‌ انجام می‌دهد. در صورت لزوم ممکن است یک یا چند نفر معاون برای دادستان و یک یا چند نفر کمک منشی نیز تعیین گردد.

- مقررات مواد ۲۷ و ۲۸ و ۲۹ و ۳۰ و ۳۱ این قانون در مورد دیوان‌های حربی که به ترتیب مذکور تشکیل شده است مجری می‌باشد.

- چنانچه در موارد منظوره در قوانین شخصی را باید به دیوان حرب جلب کنند که نه نظامی و نه هم‌ردیف نظامی باشد دیوان حرب زمان‌ جنگ مطابق مقررات قسمت اخیر ماده ۱۹ تشکیل خواهد گردید مگر اینکه درجه یا رتبه یک نفر نظامی یا خدمتگزار ارتش متهم به شرکت یا معاونت‌ بزه تغییر دادرس‌ها را ایجاب نماید.

- انتصاب و تغییر روسا و کارمندان دیوان‌های حرب در موقع عملیات جنگی به ترتیب زیر به عمل می‌آید: – در قسمت‌های مستقل از طرف فرمانده قسمت مستقل. – در قرارگاه کل از طرف فرمانده کل اردو

- هرگاه تشکیل دیوان حرب زمان جنگ به علت عدم کفایت عده افسران ممکن نباشد متهم از قسمت‌های مستقل به قرارگاه کل اردو اعزام‌ می‌شود و چنانچه در قرارگاه کل نیز همین اشکال پیش بیاید متهم را به پایتخت اعزام می‌نمایند تا در پایتخت مطابق مقررات دیوان حرب زمان جنگ‌ دادرسی شود.

- مقررات مواد ۳۵ و ۳۶ و ۳۷ این قانون در مورد دیوان‌های حرب زمان جنگ مجری است. فصل پنجم: دیوان تجدیدنظر زمان جنگ

- در زمان جنگ در قرارگاه کل اردو یک دیوان تجدیدنظر تشکیل می‌شود.

- کارمندان دیوان تجدیدنظر از بین افسران اردو و بنا به پیشنهاد فرمانده کل اردو از طرف بزرگ ارتشتاران فرمانده تعیین می‌شود.

- مقررات مواد ۳۵ و ۳۶ و ۳۷ این قانون در مورد دیوان‌های تجدیدنظر زمان جنگ نیز مجری است.

- دیوان تجدیدنظر زمان جنگ مرکب از یک رئیس و شش کارمند است و نیز برای دیوان تجدیدنظر زمان جنگ یک دادستان از بین‌ افسران ارشد و یک منشی از بین افسران جزء تعیین می‌شود در صورت لزوم برای دادستان دیوان تجدیدنظر زمان جنگ یک نفر معاون و یک نفر منشی‌ نیز تعیین می‌گردد.

- دادستان دیوان تجدیدنظر زمان جنگ بنا به پیشنهاد فرمانده کل اردو از طرف بزرگ ارتشتاران فرمانده منصوب می‌شود.

- رتبه افسرانی که برای کارمندی دیوان تجدیدنظر زمان جنگ تعیین می‌شود ممکن است مساوی با درجه متهم یا یک درجه پائین‌تر باشد‌ ولی رتبه رئیس دیوان تجدیدنظر باید لااقل یک درجه بالاتر از درجه متهم باشد مگر در مورد اتهام سرلشگر به بالا که در این صورت ریاست دیوان‌ تجدیدنظر ممکن است با یک نفر سرلشگر باشد.

- رتبه رئیس و کارمندان دیوان تجدیدنظر زمان جنگ نباید از رتبه رئیس و کارمندان دیوان حربی که حکم بدوی را صادر نموده است کمتر‌ باشد.

- در هیچ موردی رتبه رئیس دیوان تجدیدنظر زمان جنگ کمتر از سرهنگ نخواهد بود.

- چنانچه در قرارگاه کل اردو که دیوان تجدیدنظر زمان جنگ تشکیل می‌شود عده افسران از حیث درجه مقرره برای تشکیل دیوان تجدید‌نظر کافی نبوده و مورد هم از موارد فوری و ضروری باشد ممکن است عده کارمندان دیوان تجدیدنظر به پنج نفر (‌یک نفر رئیس و چهار نفر کارمند)‌تقلیل یابد. همچنین وظیفه دادستان دیوان تجدیدنظر را در این قبیل مواقع ممکن است یک نفر سروان انجام دهد.

- وقتی که واحدها یا قسمت‌های بزرگ چه در داخل و چه در خارج از کشور مامور عملیات جنگی می‌شوند تا موقعی که در واحدهای‌ نامبرده دیوان‌های حرب و دیوان تجدیدنظر زمان جنگ مطابق مقررات مواد بالا تشکیل نشده است دیوان‌های حرب عادی و دیوان تجدیدنظر عادی که‌ از سابق در نواحی نظامی مربوطه و مرکز تشکیل گردیده است به تمام اموری که در حدود صلاحیت دیوان‌های حرب زمان جنگ است می‌تواند رسیدگی‌ نماید.

- در زمان جنگ در صورت لزوم یک یا چند دیوان حرب زمان جنگ بر طبق مقررات مذکور در فصل چهارم و یک دیوان تجدیدنظر زمان‌ جنگ بر طبق مقررات مذکور در فصل پنجم این باب در پایتخت نیز تشکیل خواهد شد. فصل ششم: دیوان‌های حرب در نقاطی که به حال حکومت نظامی می‌باشد

- در نقاطی که مطابق ماده ۱۱۱ به حال حکومت نظامی می‌باشند دیوان‌های حرب عادی نواحی مربوطه علاوه بر وظایف عادی خود به‌ جنحه و جنایاتی‌ که مطابق این قانون و قوانین حکومت نظامی داخل در صلاحیت آن‌ها می‌شود رسیدگی می‌نمایند.

- مقررات مواد ۲۷ و ۲۸ و ۲۹ و ۳۰ و ۳۱ و ۳۲ و ۳۵ و ۳۶ و ۳۷ و ۵۷ و ۵۹ و ۶۰ و ۶۳ این قانون در دیوان‌های حرب نامبرده لازم‌الرعایه‌ است. فصل هفتم: دیوان تجدیدنظر در نقاطی که به حال حکومت نظامی می‌باشد.

- وقتی که در یک یا چند شهرستان یا استان حکومت نظامی اعلام شده و وجود دیوان تجدیدنظر لازم شود بنا به پیشنهاد فرمانده مربوطه‌و تصویب بزرگ ارتشتاران فرمانده یک دیوان تجدیدنظر تشکیل می‌شود.

- مقررات مواد ۳۹ و ۴۱ و ۴۲ و ۴۳ و ۴۴ این قانون در مورد دیوان‌های تجدیدنظر مذکور در ماده قبل مجری خواهد بود.

- در نقاطی که حکومت نظامی اعلام شده است هرگاه عده افسران از حیث درجه مقرره برای تشکیل دیوان تجدیدنظر کافی نبوده و مورد‌هم از موارد فوری و ضروری باشد ممکن است عده کارمندان دیوان تجدیدنظر به پنج نفر (‌یک نفر رئیس و چهار نفر کارمند) تقلیل یابد. باب دوم: دادگاه‌های انضباطی اردوها

- دادگاه انضباطی اردوها تشکیل می‌شود از یک نفر ضابط نظامی که در معیت او یک نفر منشی نیز انجام وظیفه می‌نماید. تبصره- منشی دادگاه انضباطی از بین گروهبانان بنا به انتخاب ضابط نظامی مربوطه تعیین می‌شود.

- در اردوکشی‌های جنگی ضابطین نظامی علاوه بر وظایفی که مطابق آیین‌نامه‌های مربوطه بر عهده آنان می‌باشد در حدود مقررات این‌ قانون به دعاوی و شکایات رسیدگی می‌نمایند.

- برای اجراء مقررات ماده قبل بنا به تشخیص فرماندهی اردو از افسران صلاحیت دار تعیین و منصوب می‌شوند.

- حوزه صلاحیت دادگاه‌های انضباطی عبارت از تمام مناطقی است که تحت اشغال قسمت‌های ارتش می‌باشد و همچنین در جناحین و‌ عقب اردو ضابطین نظامی بر طبق تشخیص فرماندهی اردو به دعاوی که در صلاحیت آنان بوده و حدود آن در این قانون تعیین شده است رسیدگی‌ می‌نمایند. کتاب دوم: در صلاحیت دادگاه‌های نظامی کلیات

- دادگاه‌های نظامی فقط به جنبه عمومی بزه‌ها رسیدگی می‌نمایند مگر در مواردی که قانون صریحاً استثناء کرده باشد. مع‌هذا دادگاه‌های‌ نامبرده باید در ضمن حکمی که راجع به بزه صادر می‌کنند یا پس از آن نسبت به اشیائی که دلائل بزه بوده و اشیائی که از بزه تحصیل شده یا در حین‌ ارتکاب استعمال و یا برای استعمال معین شده حکم مخصوص صادر و معین نمایند که اشیاء مذکور باید بصاحبانش رد یا ضبط و یا معدوم شود.

- دعاوی خصوصی در دادگاه‌های دادگستری رسیدگی می‌شود و تا موقعیکه نسبت به جنبه عمومی قضیه حکم قطعی صادر نشده است‌ جریان دعوی خصوصی معلق خواهد ماند اعم از اینکه دعوی عمومی قبل از دعوی خصوصی اقامه شده باشد یا در اثناء رسیدگی به آن.

- متضررین از بزه که خواهان خصوصی محسوب می‌شوند می‌توانند رونوشت گواهی شده از احکام صادره قطعی دادگاه‌های نظامی‌ درخواست نمایند و دادگاهی که حکم را داده مکلف به دادن رونوشت گواهی شده حکم صادره می‌باشد. باب اول: صلاحیت دیوان‌های حرب فصل اول: صلاحیت دیوان‌های حرب عادی

- هر شخصی که خواه مطابق قانون نظام وظیفه یا به نحو دیگر در خدمت زیر پرچم ارتش زمینی یا دریائی یا هوایی یا امنیه باشد مطابق‌ تشخیصات مقرره در مواد پائین تابع دیوان‌های حرب عادی است.