آیین‌‏نامه راهنمایی و رانندگی (منسوخ)

- تابلوها باید مطابق نمونه بین‌المللی که ضمیمه این آیین‌نامه است تهیه و نصب شود.

- درم حل‌هایی که چراغ قرمز یا هر نوع علایم ایست دیگر وجود دارد ممکن است به وسیله پیکان سبزی که در کنار چراغ قرمز تعبیه می‌شود یا با نصب تابلو به وسیله نقلیه اجازه داده می‌شود که در مسیر معینی حرکت نمایند. در این‌مورد رعایت حق تقدم پیاده‌گان و وسایل نقلیه که با چراغ سبز جهت دیگر اجازه عبور داشته اند‌ الزامی است

- نصب آگهی یا علامت یا تابلو یا ی که دارای شباهت با علایم و یا تابلوهای راهنمایی و رانندگی باشد یا از آن‌ها تقلید شود و یا منظور از آن هدایت و کنترل وسیله نقلیه باشد و یا به طریقی باعث جلوگیری از رؤیت علایم و تابلو و راهنمایی و رانندگی گردد و همچنین نصب چراغ‌های رنگی تبلیغاتی در مجاورت چراغ‌های راهنمایی به‌طوری‌که موجب اشتباه رانندگان گردد ممنوع است مقامات انتظامی می‌توانند در صورت مشاهده چنین اشیائی جهت برداشتن آن‌ها اقدام کنند. با این وصف ممکن است از طرف موسسات یا اشخاص با اجازه مقامات صلاحیت‌دار علایمی جهت هدایت مراجعین به اماکن اطراف راه نصب گردد.

- هیچ‌کس حق ندارد بدون اجازه مقامات شهربانی تغییراتی در علایم راهنمایی و رانندگی و دیگر تنظیم عبور و مرور وسیله نقلیه و راه‌آهن بدهد و یا درمتن آن تصرفاتی نماید. قسمت دوم- علایمی که رانندگان باید به کار برند

- رانندگانی که قصد گردش به راست یا به چپ یا توقف را دارند مکلفند از فاصله یک‌صد متری محل گردش یا توقف وسیله چراغ راهنما به ترتیب زیر علامت دهند: ۱- برای گردش به راست چراغ راهنمای سمت راست وسیله نقلیه را روشن کنند. ۲- برای گردش به چپ چراغ راهنمای سمت چپ را روشن کنند. ۳- برای توقف چراغ راهنمای سمت راست را روشن نمایند.

- رانندگان وسایل نقلیه موتوری فاقد چراغ راهنما و همچنین وسایل نقلیه غیرموتوری و موتورسیکلت‌ها و دوچرخه‌ها باید با دست به شرح زیر علامت بدهند. ۱- برای گردش به راست– دست چب[چپ] را به طرف بالا نگاه دارند. ۲- برای گردش به چپ– دست چب[چپ] را به‌طور افقی نگه‌دارند. ۳- برای توقف– دست چپ را به طرف پایین نگاه دارند. ۴- برای کاستن سرعت– دست چپ را به‌ طور افقی از بالا به پایین متناوبا حرکت دهند.

(اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- علایم اخبار و همچنین علایم سبقت گرفتن به شرح ذیل است: ۱- در روز بوق کوتاه. ۲- در شب چند بار خاموش و روشن کردن چراغ بزرگ جلوی وسیله نقلیه یا تعویض استپ. هنگام سبقت گرفتن- اعم از این‌که روز باشد یا شب برای جلب توجه وسایل نقلیه پشت‌سر استفاده از چراغ راهنما ضروری است. قسمت سوم- علایم اختصاصی و استثنائی بعضی از وسایل نقلیه

- اتومبیل‌های امدادی و مدارس باید دارای دستگاه اخبار قابل رویت مندرج درماده ۵۲ این آیین‌نامه باشند و روی بدنه اتومبیل هم مطابق دستور شهربانی عبارات و علایم ممیزه به‌طور خوانا نقش گردد.

- رانندگان وسایل نقلیه‏‌ای که موادخطرناک حمل می‌کنند باید در طرفین و عقب وسیله نقلیه تابلویی که روی آن کلمه (خطر) با حروف درشت به رنگ قرمز نوشته شده باشد نصب کنند.

(اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- هرگاه وسیله نقلیه‌ای شب در کنار راه توقف نماید و نور کافی در آن محل برای تشخیص اشیاء یا اشخاص از فاصله ۱۵۰متری وجود نداشته باشد راننده (اعم از این‌که داخل وسیله نقلیه باشد یا خارج از آن) مکلف است چراغ‌های کوچک و خطر عقب وسیله نقلیه را روشن نگه‌دارد چنانچه چراغ کوچک جلو خراب شده باشد لااقل چراغ‌های بزرگ را با نور پایین روشن سازد.

- هرگاه در راه‌ها خرابی غیرقابل پیش‌بینی برای هرنوع وسیله نقلیه موتوری ایجاد شود راننده مکلف است آن را از مسیر عبور و مرور خارج و در محل مناسبی که موجب سد راه و مزاحمت سایر نقلیه و عابرین پیاده نباشد متوقف سازد. در این مورد و درسایر مواردی که وسیله مزبور قادر به حرکت نباشد و انتقال آن‌ها به محل مناسبی مقدور نگردد در صورت فقدان نور کافی در راه باید به منظور اخبار به سایر رانندگان علایم ایمنی به ترتیب زیر در محل قراردهد: ۱- در وسط راه یک فانوس یا یک چراغ یا یک مشعل نورانی قرمز در فاصله هفتادمتری جلو و یکی در فاصله هفتادمتری عقب و یکی دیگر در پهلوی وسیله ازکارافتاده بگذارد. ۲- هرگاه وسیله نقلیه سرپیچ یا تپه‌‏ای از کار بیفتد فانوس‌ها یا چراغ‌‏ها یا مشعل‌ها را باید در فواصل مناسبی قرار دهد تا وسیله نقلیه دیگر از فاصله دویست‌متری متوجه خطر بشوند.

- هرگاه وسیله نقلیه موتوری در راه‌های خارج شهر ازکار بیفتد و به علت کفایت روشنایی احتیاجی به استفاده از چراغ یا مشعل نباشد راننده باید در وسط جاده یک مثلث شبه‌رنگ قرمز متساوی‌الاضلاع از نوع علامت احتیاط به ابعاد سی‌سانتی‌متر در فاصله هفتادمتری جلو و مثلث مشابه دیگری در فاصله هفتادمتری عقب آن به نحوی که کاملا قابل رؤیت باشد قراردهد.

- اگر وسیله نقلیه‌ای که مواد خطرناک حمل می‌کند در ساعات و شرایط مندرج در ماده ۱۰۰ در راه‌های خارج شهر ازکار بیفتد راننده موظف است که در وسط جاده یک چراغ ‌الکتریکی قرمز با باطری در فاصله هفتادمتری جلو و یکی در فاصله هفتادمتری عقب و یکی دیگر در پهلوی وسیله ازکارافتاده بگذارد. استفاده ازفانوس یا چراغ یا مشعل برای این قبیل وسایل نقلیه ممنوع است.

- روی یدک و هر نوع وسیله نقلیه‏‌ای که توسط وسیله نقلیه دیگر کشیده شود باید یک پرچم سفید به طول و عرض لااقل نیم‌متری طوری نصب شود تا سایر رانندگان از فاصله دور و ار[از] طرفین جاده آن را مشاهده نمایند. فصل نهم- مقررات رانندگی قسمت ۱- مسیر وجهت عبور

- رانندگان کلیه وسایل نقلیه موظفند که از منتهی‌الیه سمت راست راه حرکت نمایند مگر در موارد زیر: الف- درموقع سبقت گرفتن از وسیله نقلیه جلو. ب- موقعی‌ که سمت راست جاده به هر علتی مسدود و غیرقابل عبور باشد. پ- هنگام گردش به چپ.

- در راه‌هایی که خط‌کشی شده وسایل نقلیه باید در مسیر بین خطوط حرکت کنند و از آن خارج نشوند مگر این‌که احتیاط کامل را رعایت نمایند و قبلا با دادن علامت وسایل نقلیه دیگر را از قصد خود آگاه سازند

- رانندگی در قسمت وسطی راه‌هایی که به وسیله خط‌کشی یا علایم دیگر به سه‌قسمت تقسیم شده ممنوع است مگر برای سبقت گرفتن یاگردش به چپ.

- در راه‌هایی که به وسیله موانع مخصوص یا سکو به دوقسمت تقسیم شده رانندگان موظفند از قسمت راست حرکت کنند و حق ندارند از روی موانع بگذرند.

- در راه‌های یک‌طرفه راننده وسیله نقلیه باید در جهت مجاز عبور کنند و حرکت خلاف جهت مزبور ممنوع است.

- درمیدان‌های سکودار رانندگان وسایل نقلیه موظفند از طرف راست سکو گردش نمایند.

- در معابری که عبور وسیله نقلیه کندرو مجاز اعلام گردیده رانندگان این قبیل درهرحال مکلفند که ازمنتهی‌الیه سمت راست یا محل‌هایی که برای عبور آن‌ها تعیین شده حرکت نمایند.

- در مواقعی که وسیله نقلیه‌ای از روبه‌روی وسیله نقلیه دیگری در جهت مخالف حرکت می‌کند راننده ‌هریک از آن‌ها بایستی حتی‌المقدور در طرف راست خود حرکت نماید و مخصوصاً در راه‌هایی که از هرطرف فقط یک وسیله نقلیه می‌تواند عبور کند رانندگان باید سعی نمایند که در هنگام عبور فاصله کافی بین دو وسیله وجود داشته باشد. قسمت دوم- سرعت

(اصلاحی ۲۹۰۸۱۳۵۴)- در راه‌ها و مناطقی که میزان سرعت رانندگی به وسیله تابلو یا علایم دیگر راهنمایی معین نگردیده حداکثر سرعت مجاز برای رانندگان وسایل نقلیه به قرار ذیل می‌باشد: اول- در شهرها: ۱- در خیابان‌ها پنجاه‌کیلومتر در ساعت ۲- در راه‌های خارج شهر و مناطق غیرمسکونی روزها ۹۵کیلومتر و شب‌ها ۸۰کیلومتر در ساعت. ۳- در تقاطع فاقد چراغ راهنما پنج‌کیلومتر در ساعت. دوم- در راه‌های خارج شهر و مناطق غیرمسکونی روزها هشتادکیلومتر و شب‌ها شصت‌کیلومتر در ساعت.

- اداره راهنمایی و رانندگی می‌تواند در مواقع یا محل‌های ضروری از طریق نصب تابلو یا علایم دیگر حداقل سرعت را نیز معین و اعلام نماید. در این‌صورت رانندگی با سرعت کمتر از حداقل مجاز نخواهد بود.

- رانندگان حق ندارند در راه‌ها آن‌قدر با سرعت کم حرکت نمایند که باعث کندی عبور و مرور یا اختلال در‌ آن بشوند مگر آن‌که برای احتراز از خطر وت صادف ضروری باشد.

(اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- رانندگان وسایل نقلیه موظفند در تقاطع‌هایی که فاقد چراغ راهنما یا مأمور انتظامی یا تابلوی ایست می‌باشد در سر پیچ‌ها، جاده‌های تنگ و تپه‌ها و به‌طور کلی در محل‌هایی که موانعی در مسیر حرکت آنان وجود داشته باشد و همچنین در مواقع بارندگی (برف – باران) یا مه یا کولاک و امثال آن‌ها از سرعت وسیله نقلیه تا حدی که بر حسب مورد برای احتراز از خطر یا تصادف ضرورت دارد بکاهند.

- رانندگی با انواع دوچرخه‌های موتوردار در شب با سرعتی بیش از ۴۰کیلومتر در ساعت مجاز نیست مگر این‌که نور چراغ جلوی آن‌ها برای تشخیص اشیاء و انسان از فاصله یک‌صدمتری کافی باشد. که در این‌صورت هم نمی‌توانند از حداکثر سرعت مقرر تجاوز نمایند. قسمت سوم- سبقت

(اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- رانندگانی که قصد سبقت گرفتن از وسایل نقلیه‌ای را که در جهت آنان حرکت می‌نمایند دارند باید پس از دادن علایم لازم فقط از سمت چپ آن‌ها سبقت گیرند و پس از سبقت و طی مسافت کافی مجدداً به طرف راست خود متوجه شدند به نحوی که راه وسیله نقلیه‌ای که از آن سبقت گرفته شده مسدود نگردد یا موجب تصادف نشود. مع‌ذلک سبقت گرفتن از طرف راست وسیله نقلیه‏‌ای که در حال گردش به چپ می‌باشد مجاز است.

- رانندگان وسایل نقلیه‌ای که از آن‌ها سبقت گرفته می‌شود بایستی راه را برای وسیله نقلیه‌ای که درحال سبقت گرفتن است بازکنند وبر سرعت خود نیفزایند.

(اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- سبقت گرفتن در موارد زیر ممنوع است: ۱- درسرپیچ‌های تند و سربالایی‌ها که میدان دید راننده کم است. ۲- در سی‌متری پیچ‌های ملایم یا تقاطع معابر و یا راه‌آهن. ۳- در مواقعی که روشنایی و میدان دید به هر علت کافی نباشد. ۴- سبقت از وسیله نقلیه‌ای که خود درحال سبقت گرفتن است مگر در راهی که به مناسبت وجود سه ردیف خط‌کشی بریده یا بیشتر از سه ردیف این عمل مجاز باشد. ۵- برای اتوبوس‌ها وکامیون‌ها در معابرشهری ۶- درسی‌متری ‌پل یا تونل که مدخل و مخرج آن کاملا قابل رؤیت نباشد. ۷- درنقاطی که با نصب علایم مخصوص سبقت گرفته ممنوع اعلام شده باشد. قسمت چهارم- حق تقدم