قانون خدمت نظام وظیفه عمومی

- هر ساله مشمولینی که مراسم سربازگیری آن‌ها خاتمه می‌یابد بر حسب احتیاج جهت انجام خدمت احضار می‌گردند.

- اسامی احضارشدگان بایستی سه ماه قبل از موعد حضور بوسیله آگهی در محل منتشر گردد.

(اصلاحی ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- اشخاصی که به سن سربازی می‌رسند بایستی به‌محض انتشار آگهی برای روشن شدن وضعیت و اعزام به خدمت به حوزه‌های سربازگیری مربوط و در صورت اقامت در خارج از حوزه مربوطه به نزدیک‌ترین حوزه سربازگیری محل اقامت مراجعه و خودشان را معرفی نمایند.

(اصلاحی ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- مشمولین آماده به خدمت در روز تعیین‌شده بایستی حضور یابند و در صورت تأخیر و یا غیبت مشمول مقررات ماده ۱۵۶ خواهند بود.

(اصلاحی ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- حوزه‌های فرعی بر حسب اقتضا ممکن است بطور سیار انجام وظیفه نمایند. تبصره ۱ (اصلاحی ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- کدخدایان بایستی در تجسس و جمع‌آوری مشمولین غایب ساکن دهات ابواب جمعی خود مطابق صورتی که از حوزه داده می‌شود کمال مساعدت را با مأمورین بنمایند. در شهرها و نقاطی که شهربانی وجود دارد مأمورین شهربانی و در صورت نبودن شهربانی مأمورین ژاندارمری موظف به انجام این عمل هستند. تبصره ۲ (اصلاحی ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- در صورت اقتضاء ممکن است سه نفر افسر از طرف فرمانده نظامی منطقه در اجرای مراسم سربازگیری شرکت داده شود.

(اصلاحی ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- حوزه‌های اصلی مکلفند محل گردآوری مشمولین را در حوزه‌های فرعی طوری تعیین نمایند که مشمولین برای حضور در مراکز معینه بیش از ۳۶ کیلومتر مجبور به طی مسافت نباشند. فصل چهارم- تأمین احتیاجات (منسوخ ۱۳۵۰/۰۲/۱۳)

- مشمولین حوزه‌های تابعه هر یک از مناطق به واحدهای لشگر یا تیپ متبوعه همان منطقه اختصاص خواهند داشت.

- حوزه‌های سربازگیری همه‌ساله در مدت یک‌ماهه آبان صورت نفراتی که به موجب ماده یک این قانون در فروردین سال بعد داخل سن ۲۱ سالگی خواهند شد از دفتر ثبت احوال و آمار همان محل دریافت خواهند نمود.

- دفاتر آمار و ثبت احوال هر محل مکلفند با مراجعه به سوابق و مدارک قانونی مربوط صورت‌های منظور را دقیقاً استخراج نموده و به حوزه‌های سربازگیری همان محل تسلیم نمایند.

- حوزه‌های سربازگیری هر محل بایستی صورت‌های مزبور را در آذر ماه با مدارک موجوده در دفاتر ثبت احوال همان محل که اسامی مشمولین از آن دفاتر استخراج شده دقیقاً تطبیق نموده و پس از رفع کلیه اختلافات تعداد آن‌ها را تا اول دی‌ ماه هر سال (در دو نسخه) به مناطق مربوطه صورت دهند که یک نسخه آن در منطقه بایگانی و نسخه دیگر قبل از بهمن ماه هر سال به مرکز فرستاده شود. تبصره- صورت‌های نامبرده بایستی اسامی از قلم‌ افتادگان سال گذشته و همچنین اسامی مشمولینی را که جدیداً شناسنامه اخذ نموده و یا از طریق اعتراض به سن مشمول شناخته شده‌اند در بر داشته باشند.

- اداره نظام وظیفه عمومی مکلف است آمار جامعی از کلیه مشمولین فروردین ماه هر سال تنظیم نموده و قبل از اسفند ماه سال قبل به ستاد ارتش تسلیم نماید.

- آمار منظور بایستی صورت احتیاجات سال بعد کلیه قسمت‌های ارتش را نیز (با افراد عادی- باسواد- فنی) پس از وضع افراد داوطلب با منظور داشتن صدی ده کسور احتمالی در بر داشته باشد.

- قسمت‌ها همواره موظف می‌باشند از احتیاجات سال بعد خود با در نظر گرفتن تغییرات سازمانی مناطق را مطلع ساخته و مناطق نیز بایستی از تغییرات حاصله بلافاصله اداره نظام وظیفه عمومی را مطلع سازند.

- تأمین احتیاجات و تحویل نفر به قسمت‌ها از روی شماره ترتیب دفتر اسامی (که از شماره ردیف صورت‌های موالید واصله از دفتر آمار تشکیل داده می‌شود) به عمل می‌آید. چنانچه احتیاجات کمتر از افراد احضار شده باشد مازاد از روی شماره موالید جزو افراد آماده به خدمت منظور می‌شوند.

- در صورت اقتضاء ممکن است از مشمولین هر منطقه به مناطق مجاور آن اختصاص داده شود. فصل پنجم- رسیدگی و اسم‌نویسی (منسوخ ۱۳۵۰/۰۲/۱۳)

(منسوخ ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- مشمولینی که در خارج از منطقه مربوطه مسکن گزیده‌اند در صورت تمایل می‌توانند در پادگان مسکن خود نام‌نویسی را انجام دهند و حوزه مربوطه موظف است نسبت به این مشمولین مطابق مقررات تبصره ماده ۱۴۸ عمل نماید.

- اسامی مشمولین شهرها و بخش‌ها و دهستان‌ها در محل خود انتشار داده می‌شود.

- مردم مجاز هستند چنانچه اشتباه و یا اغلاط و یا سهوی در آگهی مشاهده نمایند (چه راجع به خود و چه راجع به دیگران) به مأمورین مربوطه کتباً یا شفاهاً یادآوری نمایند.

- کدخدایان مکلفند چنانچه اشتباه یا اغلاط یا سهوی در آگهی مشاهده نمایند به مأمورین مربوطه کتباً یا شفاهاً یادآوری نمایند.

- اشخاصی که به سن مشمولیت رسیده‌اند و اسم آن‌ها در آگهی ثبت نشده بایستی شخصاً و یا بوسیله دیگری شفاهاً یا کتباً مأمورین را از وضعیت خود مطلع دارند.

(منسوخ ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- مشمولینی که برای اجرای مراسم سربازگیری حاضر می‌شوند بایستی وضعیت خود را شخصاً یا بوسیله نماینده با نشان دادن برگ شناسنامه به شرح زیر به مجلس سربازگیری اطلاع دهند: ۱- میزان سواد و معلومات. ۲- اطلاعات فنی و تخصصی که در هر یک از پیشه‌ها دارند. ۳- وضعیت مزاجی. ۴- وضعیت خانوادگی. ۵- شغل. ۶- محل سکنی.

(منسوخ ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- اطلاعات ماده ۵۱ در صفحه مخصوص برگ‌های شناسنامه ذکر و همچنین مراتب در دفاتر اسامی قید و تاریخی که مشمولین برای انجام خدمت باید حاضر شوند از طرف مجلس سربازگیری در برگ شناسنامه یا برگ وضعیت آنان ذکر می‌شود. تبصره ۱ (منسوخ ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- به اشخاصی که شناسنامه آنان دارای برگ وضعیت نیست از طرف مجلس سربازگیری برگ وضعیت داده خواهد شد. تبصره ۲ (منسوخ ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- هرگاه فهرست اسامی که از ادارات آمار تسلیم شده با مندرجات برگ شناسنامه اختلاف داشته باشد علل آن در مجلس سربازگیری رسیدگی و از طرف اداره آمار طبق قانون و آیین‌نامه مربوطه در رفع اختلاف اقدام خواهد شد.

(منسوخ ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- مشمولینی که اطلاعات فنی و تخصصی خود را در موقع رسیدگی مکتوم نمایند پس از اثبات کتمان پیشه مدت سه ماه خدمت آنان تمدید یافته و در پیشه خودشان مورد استفاده ارتش خواهند شد. تبصره (منسوخ ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- از سربازان پیشه‌ور منحصراً در قسمت‌های ارتش می‌توان استفاده کرد و افسران به هیچ عنوان نمی‌توانند برای خدمات خصوصی خود از پیشه آنان استفاده نمایند. متخلفین یک ماه تا یک سال به حبس تأدیبی محکوم خواهند شد.

(منسوخ ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- در صورتی که تاریخ تولد اشخاص در اظهارنامه‌ها و دفاتر یادداشتی مخدوش و حاکی از مشمولیت باشد رسیدگی به آن در دادگاه شهرستان و در صورت نبودن در دادگاه بخش محل صدور شناسنامه به عمل می‌آید. حکمی که در این مورد صادر می‌شود قطعی خواهد بود. تبصره ۱ (منسوخ ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- هرگاه یکی از اسناد سجلی (یکی یا دو برگ اظهارنامه یا دفاتر یادداشتی) مخدوش باشد اداره ثبت احوال محل با اجازه اداره کل آمار و ثبت احوال طبق اسنادی که سالم است اقدام به اصلاح برگ یا برگ‌ها یا دفاتر یادداشتی خواهد نمود. تبصره ۲ (منسوخ ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- اداره کل آمار و ثبت احوال مکلف است بوسیله ادارات خود از تاریخ تصویب این قانون تا یک سال مشخصات اشخاصی که تاریخ تولد آنان در اظهارنامه‌ها و دفاتر یادداشتی مخدوش و حاکی از مشمولیت است استخراج نموده منتهی در ظرف یک ماه در محل صدور اسناد سه نوبت آگهی، هر یک به فاصله ده روز منتشر نماید و از تاریخ نشر آخرین آگهی اشخاصی که مشخصات آنان در آگهی‌ها درج گردیده می‌توانند به دادگاه مربوط مراجعه و درخواست تصحیح اسناد خود را بنمایند. تبصره ۳ (منسوخ ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- چنانچه اشخاص مزبور در مدت چهار ماه پس از انتشار آخرین آگهی به دادگاه مراجعه ننمودند مشخصات آنان از طرف اداره آمار و ثبت احوال به مراکز نظام وظیفه هر محل تسلیم خواهد شد. فصل ششم- تشکیل مجالس سربازگیری (منسوخ ۱۳۵۰/۰۲/۱۳)

- در ۱۵ اسفند ماه هر سال از طرف وزارت جنگ پیشنهاد لازم به منظور صدور فرمان همایونی راجع به احضار مشمولین سال بعد به هیئت وزراء تقدیم می‌شود. عین فرمان همایونی در اول فروردین ماه هر سال بوسیله مأمورین وزارت داخله در کلیه نقاط کشور منتشر می‌گردد.

(منسوخ ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- مجلس سربازگیری در حوزه‌های اصلی در مرکز شهرستان‌ها به ریاست فرماندار و در مرکز بخش‌ها به ریاست بخشدار و معاونت و نظارت رئیس حوزه سربازگیری و عضویت نمایندگان ادارات آمار و ثبت احوال- دادگستری- ژاندارمری- شهربانی- شهرداری و دو نفر پزشک نظامی و دو نفر نمایندگان انجمن شهرداری تشکیل می‌گردد. تبصره ۱ (منسوخ ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- حضور تمام نمایندگان بالا در مجلس سربازگیری حوزه اصلی منوط به این است که ادارات مربوط به آن‌ها و وکلاء انجمن شهرداری در محل موجود باشد. تبصره ۲ (منسوخ ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- مجالس سربازگیری در حوزه‌های فرعی بطور سیار مرکب از نمایندگان فرمانداری و حوزه سربازگیری و یک نفر معتمد محل و افسر مأمور قسمت و لااقل یک نفر پزشک نظامی در موقع گرفتن سرباز تشکیل می‌شوند.

(منسوخ ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- اعتراض به نظریه و آراء مجالس سربازگیری و دادگاه اداری حوزه‌ها توسط اداره نظام وظیفه به دادگاه منطقه‌ای که در مراکز مناطق مرکب از استاندار و در صورت نبودن فرماندار و رئیس منطقه نظام وظیفه و رئیس اداره آمار و ثبت احوال و دادستان شهرستان دادگستری محل (یا معاونین آن‌ها) و یک پزشک نظامی تشکیل می‌شود مراجعه و رأی صادره از این دادگاه قطعی و غیرقابل اعتراض خواهد بود. تبصره (منسوخ ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- در صورت نبودن پزشک نظامی رئیس بهداری یا پزشک محل عهده‌دار این وظیفه خواهد بود.

- مجالس سربازگیری رسماً افتتاح می‌شود و جلسات آن علنی خواهد بود و مردم می‌توانند به عنوان تماشاچی (بدون حق شرکت در مذاکرات) حضور به هم رسانند. فصل هفتم (منسوخ ۱۳۵۰/۰۲/۱۳) معافیت مزاجی

(منسوخ ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- مشمولین معلول یا مشکوک که در حوزه‌های فرعی به واسطه نبودن پزشک معاینه ایشان مقدور نباشد بایستی به هزینه ارتش به نزدیک‌ترین نقطه که پزشکان وجود دارند اعزام و در صورت تصدیق به معلول بودن باید به هزینه ارتش به محل خود عودت داده شوند.

(منسوخ ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- مشمولین زیر در اثر علل مزاجی یا نقص اعضاء بنابر معاینه و تشخیص دو پزشک نظامی برای همیشه از انجام خدمت وظیفه معاف می‌باشند: ۱- نابینایان از یک یا دو چشم. ۲- قوزی. ۳- کر. ۴- لال. ۵- شل و چلاق. ۶- یک‌ دست. ۷- فاقدین شصت یا سبابه دست راست. ۸- اشخاص کوتاه‌ قد که قد آن‌ها از ۱۵۰ سانتیمتر کمتر باشد. ۹- اشخاص مسلول یا مبتلایان به بیماری‌های علاج‌ناپذیر. ۱۰- معیوبین از دو چشم که از عهده خدمات نظامی برنیایند. تبصره ۱ (منسوخ ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- برای معاینه مشمولین در صورتی که پزشکان نظامی در محل نباشند از وجود پزشکان غیرنظامی که صلاحیت ایشان مورد گواهی ادارات بهداری محل واقع شده باشد استفاده خواهد شد. تبصره ۲ (منسوخ ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- معاینه مشمولینی که جزء طبقات بالا نیستند در صورتی که در محل دو پزشک نباشد ممکن است توسط یک پزشک صلاحیت‌دار انجام پذیرد. تبصره ۳ (منسوخ ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- اشخاصی که مشمول ماده ۶۰ قانون خدمت نظام وظیفه مصوب ۲۹ خرداد ماه ۱۳۱۷ تشخیص و رأی سربازی در باره ایشان صادر گردیده بطور کلی (چه آن‌هایی که به خدمت نرفته و چه آن‌هایی که در خدمت هستند) از انجام خدمت وظیفه برای همیشه معاف می‌باشند.