- شرکت تعاونی صاحبان حرفهها و صنایع دستی برای تهیه مواد اولیه و وسایل مورد نیاز حرفهای اعضا و یا ساخت و تغییر شکل کالای مربوط و عملیات تکمیلی صنایع مذکور و یا فروش آنها بین صاحبان حرفهها و صنایع دستی تشکیل میشود.
تبصره- صنعتگر دستی و یا صاحب حرفه ممکن است برای تهیه کالای مورد نظر از وسایل ماشینی کمکی نیز استفاده کند.
فصل هفدهم – شرکتهای تعاونی صنایع کوچک و تهیه و توزیع و صاحبان مشاغل آزاد
- شرکت تعاونی صنایع کوچک با عضویت صاحبان صنایع یک گروه از صنعت برای تمام یا قسمتی از مقاصد زیر تشکیل میشود:
۱- تهیه مواد اولیه مورد نیاز.
۲- ایجاد آزمایشگاه مواد اولیه یا محصولات ساخته شده.
۳- تولید وسایل و ابزار مورد احتیاج مشترک اعضا.
۴- ایجاد گروههای تعمیراتی و نگاهداری.
۵- تحقیق و برنامهریزیهای مشترک.
۶- تهیه وسایل توزیع و انجام خدمات بازاریابی.
تبصره (منسوخه ۱۳۵۰/۱۲/۰۵)– صنایع کوچک موضوع این ماده صنایعی است که ضوابط آن به وسیله وزارت اقتصاد تعیین میشود.
(اصلاحی ۱۳۵۲/۰۴/۰۹)– شرکت تعاونی تهیه و توزیع و یا صاحبان مشاغل آزاد با عضویت افراد یا واحدهای صنفی از یک صنف که هر یک مستقیماً مباشر واحد کسبی خود باشند و یا صاحبان مشاغل از یک گروه برای تمام یا قسمتی از مقاصد زیر تشکیل میشود.»
۱- تهیه وسایل و تدارک انواع خدمات وابسته بکسب یا شغل و ایجاد انبار، وسایل حمل و نقل به منظور بهبود وضع اقتصادی و فنی اعضای شرکت و فعالیتهای واحدهای عضو.
۲- انجام عملیات مقدماتی و یا تبدیل کالاهای مورد نظر.
۳- تهیه کالا به منظور توزیع آن بین اعضا.
فصل هیجدهم – ادغام
- هر شرکت تعاونی و یا هر اتحادیه تعاونی میتواند با توجه به مقررات این فصل با هر شرکت و یا اتحادیه تعاونی دیگر به شرطی که از یک نوع و دارای هدفها و عملیات مشابه باشند ادغام شود.
(اصلاحی ۱۳۵۰/۱۲/۰۵)– پیشنهاد ادغام باید در مجمع عمومی فوقالعاده هر دو شرکت یا اتحادیه همراه با قبول مطالبات بستانکاران به تصویب برسد. نسخهای از مصوبات مجمع عمومی هر دو شرکت یا اتحادیه برای تمام اعضا و بستانکاران هر دو شرکت یا اتحادیه همچنین وزارت تعاون و امور روستاها (یا وزارت کار و امور اجتماعی در مورد شرکتهای تعاونی کارگری) فرستاده میشود و به ترتیب مذکور در ماده (۲۵) این قانون برای اطلاع عموم آگهی میگردد.
تبصره (اصلاحی ۱۳۵۰/۱۲/۰۵)– هر یک از بستانکاران میتوانند تا مدت دو ماه از تاریخ نشر آگهی ادغام نظر خود را به شرکت یا اتحادیه بدهکار و وزارت تعاون و امور روستاها (یا وزارت کار و امور اجتماعی در مورد شرکتهای تعاونی کارگری) اعلام دارد.
(اصلاحی ۱۳۵۰/۱۲/۰۵)– نسخهای از تصمیم ادغام باید ظرف دو هفته از تاریخ انعقاد مجمع عمومی فوقالعاده هر یک از شرکتها یا اتحادیهها همراه با آخرین ترازنامه و صورت بدهیها و مطالبات آن و گزارش حسابرسی که بدین منظور باید تهیه شود و نسخهای از آگهی ادغام که به شرح ماده (۹۶) منتشر شده است برای وزارت تعاون و امور روستاها (یا وزارت کار و امور اجتماعی در مورد شرکتهای تعاونی کارگری) ارسال شود.
(اصلاحی ۱۳۵۰/۱۲/۰۵)– هر یک از اعضا شرکتها یا اتحادیهها در صورتی که با تصمیم ادغام مخالف باشد میتواند حداکثر تا یک ماه نظر خود را کتباً به شرکت یا اتحادیه مربوط همچنین وزارت تعاون و امور روستاها (یا وزارت کار و امور اجتماعی در مورد شرکتهای تعاونی کارگری) اعلام دارد.
(اصلاحی ۱۳۵۰/۱۲/۰۵)–وزارت تعاون و امور روستاها (یا وزارت کار و امور اجتماعی در مورد شرکتهای تعاونی کارگری) با وصول تصمیم ادغام از هر دو شرکت یا اتحادیه همراه با آخرین ترازنامه و صورت ریز مطالبات و بدهیها و گزارش حسابرسان از وضع هر دو شرکت و یا اتحادیه همچنین نظرات بستانکاران و با توجه به تعداد اعضا مخالف ادغام ظرف دو ماه نظر خود را مبنی بر موافقت یا مخالفت با ادغام به هر دو شرکت یا اتحادیه اعلام خواهد داشت.
(اصلاحی ۱۳۵۰/۱۲/۰۵)– در صورتی که وزارت تعاونی و امور روستاها (یا وزارت کار و امور اجتماعی در مورد شرکتهای تعاونی کارگری) ادغام را تصویب نکند تصمیم ادغام در هر دو شرکت یا اتحادیه منتفی است. موافقت با ادغام در صورتی است که ترتیب قابل قبول بستانکاران برای تصفیه بدهیها در هر دو شرکت یا اتحادیه پیشبینی شود همچنین تعداد اعضای مخالف با ادغام در حدی باشد که مجموع اعضا باقیمانده و سرمایه شرکت یا اتحادیه بعد از ادغام کافی برای انجام هدفها و برنامههای آن باشد.
- در صورت موافقت با ادغام هیئتهای مدیره شرکتها یا اتحادیههای مربوط ظرف یک ماه اقدام به دعوت مجمع عمومی فوقالعاده مشترک شرکتها یا اتحادیهها برای ادغام خواهند نمود.
(اصلاحی ۱۳۵۰/۱۲/۰۵)– مجمع عمومی فوقالعاده مشترک نسبت به تعیین سرمایه شرکت یا اتحادیه بعد از ادغام همچنین انتخاب هیئت مدیره و بازرس یا بازرسان بر طبق آییننامه اجرایی این قانون اقدام لازم به عمل خواهد آورد.
- اعضایی که با تصمیم ادغام و انتشار آگهی آن مخالف باشند و از عضویت تعاونیها مستعفی گردند باید ظرف مهلت مقرر مخالفت خود را کتباً اعلام دارند. شرکت یا اتحادیه مربوط مکلف است بهای سهام آنها را حداکثر ظرف یک ماه نقداً پرداخت نماید.
(اصلاحی ۱۳۵۰/۱۲/۰۵)– هیئت مدیره شرکت یا اتحادیه جدید مصوبات مجمع عمومی فوقالعاده مشترک را همراه با فهرست اعضا شرکت یا اتحادیه جدید و تغییراتی که حاصل شده است به ترتیبی که در فصل سوم این قانون مقرر است برای اطلاع وزارت تعاون و امور روستاها (یا وزارت کار و امور اجتماعی در مورد شرکتهای تعاونی کارگری) و انعکاس در دفاتر ثبت ارسال خواهد داشت.
- با انجام عمل ادغام دارایی و بدهی شرکت یا اتحادیه جدید عبارت خواهد بود از مجموع دارایی و بدهی شرکتها یا اتحادیههای قبل از ادغام پس از وضع مطالبات و سهامی که بازپرداخت شده است.
- ادغام شرکتها و اتحادیههای تعاونی روستایی در شرکتها و اتحادیههای تعاونی روستایی دیگر به موجب مقرراتی خواهد بود که وسیله وزارت تعاون و امور روستاها تهیه و به مورد اجرا گذاشته خواهد شد.
فصل نوزدهم – مالیات شرکتهای تعاونی
- از درآمد مشمول مالیات شرکتها و اتحادیههای تعاونی با رعایت معافیتهای مقرر در این قانون ۱۰٪ به نام مالیات شرکت وصول میشود و نسبت به بقیه به ترتیب زیر عمل خواهد شد.
۱- نسبت به آن قسمت از درآمد که طبق تصمیم ارکان صلاحیتدار شرکت یا اتحادیه به عنوان سود سهام برای تقسیم بین اعضای شرکت تخصیص داده میشود پس از وضع مبلغی معادل شش درصد سرمایه منظور شده در آخرین ترازنامه شرکت به نرخ پانزده درصد.
۲- نسبت به آن قسمت از درآمد که طبق تصمیم ارکان صلاحیتدار شرکت یا اتحادیه به عنوان مازاد برگشتی برای تقسیم بین اعضا شرکت تخصیص داده میشود پس از وضع پنج هزار ریال در مورد هر عضو به نرخ پانزده درصد.
۳- نسبت به بقیه درآمد مشمول مالیات به نرخ بیست و پنج درصد.
تبصره ۱- معافیت موضوع بندهای ۱ و ۲ شامل سود سهام و مازاد برگشتی شرکتهای تعاونی موضوع فصل هفدهم نخواهد بود.
تبصره ۲- وجوهی که شرکتهای تعاونی کشاورزی بابت بهای محصول کشاورزی متعلق به اعضا که به شرکت تحویل میشود پرداخت میکنند اعم از اینکه به عنوان پیشپرداخت یا مازاد برگشتی باشد مشمول مالیات شرکت نخواهد بود. این وجوه در محاسبه درآمد مشمول مالیات کشاورزی عضو منظور خواهد شد.
تبصره ۳- مالیات مازاد برگشتی و سود سهام اتحادیهها به عنوان علیالحساب مالیاتی شرکتهای عضو وصول و موقع محاسبه مالیات شرکت علیالحسابهای پرداختی منظور و اضافه دریافتی مسترد خواهد شد.
- شرکتها و اتحادیههای تعاونی از پرداخت حق تمبر سهام معافند.
- در شرکتها و اتحادیههای تعاونی ذخایر موضوع بندهای ۱ و ۲ ماده ۱۵ این قانون که در دفاتر شرکت یا اتحادیه منظور شده است جز هزینه محسوب میشود.
(منسوخ ۱۳۹۶/۰۱/۳۰)- شرکتهای تعاونی مصرفکنندگان، مسکن اعتبار کشاورزی و روستایی صیادان و کلیه اتحادیههای تعاونی از پرداخت ده درصد مالیات موضوع صدر ماده ۱۰۷ این قانون معافند.
- درآمد شرکتهای تعاونی روستایی متشکل از افراد ساکن حوزه عمل شرکت که به امر کشاورزی مباشرت مستقیم دارند اعم از اینکه تحت سرپرستی وزارت تعاون و امور روستاها با بانک عمران باشند همچنین شرکتهای تعاونی کارگری مصرف، مسکن و اعتبار و نیز اتحادیههای آنها همچنین شرکتهای تعاونی صنایع دستی و صیادان و آموزشگاهها و اتحادیههای آنها به طور کلی از پرداخت مالیات معاف میباشند.
- معافیت درآمد کلیه فعالیتهایی که طبق قانون مالیاتهای مستقیم مشمول معافیت شناخته شده است شامل شرکتها و اتحادیههای تعاونی که به همان فعالیتها اشتغال داشته باشند نیز خواهد بود.
(منسوخ ۱۳۹۶/۰۱/۳۰)- شرکتها و اتحادیههای تعاونی از پرداخت مالیاتهای اضافی موضوع مواد (۱۶۶) و (۱۶۷) قانون مالیاتهای مستقیم و اصلاحیه آن معاف میباشند.
(منسوخ ۱۳۹۶/۰۱/۳۰)- شرکتها و اتحادیههای تعاونی اعتبار و شرکتهای تعاونی مسکن از لحاظ مالیات بهره تابع مقررات ماده (۴۵) قانون مالیاتهای مستقیم مصوب اسفند ۱۳۴۵ خواهند بود.
- انتقالات قطعی و اجاره واحدهای مسکونی از طرف شرکتهای تعاونی مسکن به اعضا آنها مشمول مقررات مالیات بر درآمد املاک قانون مالیاتهای مستقیم نخواهد بود لکن در موارد تشخیص علیالرأس درآمد مشمول مالیات طبق مقررات بخش مزبور تعیین خواهد شد.
(منسوخ ۱۳۹۶/۰۱/۳۰)- در مورد رسیدگی به اختلافات مالیاتی شرکتهای تعاونی نماینده وزارت تعاون و امور روستاها (و در مورد تعاونیهای کارگری نماینده وزارت کار و امور اجتماعی) به جای نماینده موضوع بند ۳ ماده (۲۴۴) قانون مالیاتهای مستقیم در کمیسیون تشخیص شرکت میکند. کمیسیون مجاز است با توجه به اطلاعاتی که از مراجع قانونی مربوط کسب میکند و رسیدگیهایی که به عمل میآورد ضرایب مالیاتی مصوب را درمورد شرکتها و اتحادیههای تعاونی تعدیل کند.
(منسوخ ۱۳۹۶/۰۱/۳۰)- در مورد رسیدگی به اختلافات مربوط به بقایای مالیاتی شرکتها و اتحادیههای تعاونی نماینده وزارت تعاون و امور روستاها و در مورد تعاونیهای کارگری نماینده وزارت کار و امور اجتماعی به جای نماینده مذکور در بند پ ماده (۳۱۱) قانون مالیاتهای مستقیم در کمیسیون حل اختلاف شرکت میکند.
(منسوخ ۱۳۹۶/۰۱/۳۰)- کلیه مقررات مربوط به معافیتهای مالیاتی راجع به شرکتهای تعاونی از هر قبیل که در قانون مالیاتهای مستقیم مصوب اسفند ۱۳۴۵ و اصلاحیه آن منظور شده است ملغی میشود.
فصل بیستم – زیان، انحلال و تصفیه شرکتها و اتحادیههای تعاونی
- شرکت یا اتحادیه تعاونی میتواند زیان سالانه را با تصویب مجمع عمومی از حساب ذخیره قانونی غیرقابل تقسیم تأمین نماید و نمیتواند قبل از انتقال مبالغ برداشتی مذکور به حساب ذخیره قانونی غیرقابل تقسیم، درآمد سالهای بعدی شرکت یا اتحادیه را تقسیم کند.
(اصلاحی ۱۳۵۴/۰۲/۲۴)– شرکتها و اتحادیههای تعاونی در موارد زیر منحل میشود:
۱- کاهش سرمایه به میزانی که ادامه عملیات مقدور و یا صلاح نباشد با تصویب مجمع عمومی فوقالعاده.
۲- اتمام برنامهای که به موجب اساسنامه، شرکت برای انجام آن تأسیس شده است.
۳- تصمیم مجمع عمومی فوقالعاده.
۴- عدم تطبیق عملیات شرکت یا اتحادیه با اساسنامه و مقررات قانونی و یا تعطیل و عدم فعالیت آن در مهلتهایی که وزارت تعاون و امور روستاها (یا وزارت کار و امور اجتماعی در مورد شرکتهای تعاونی کارگری) مقرر میدارد.
تبصره (الحاقی ۱۳۵۴/۰۲/۲۴)– در صورتی که به علل مذکور در بندهای ۱ و ۳ شرکت یا اتحادیه فعالیتی نداشته باشد وزارت تعاون و امور روستاها یا وزارت کار و امور اجتماعی در مورد شرکتها و اتحادیههای کارگری، به جانشینی مجمع عمومی فوقالعاده درباره انحلال شرکت یا اتحادیه و تعیین هیأت تصفیه و اعلام آن به ثبت محل اقدام خواهد نمود.
این حکم در مواردی نیز که شرکت یا اتحادیه طبق تصمیم مجمع عمومی فوقالعاده منحل گردیده ولی هیأت تصفیه تعیین نشده و یا اینکه هیأت تصفیه به تشخیص وزارت مذکور نتواند به وظایف قانونی خود عمل کند اجرا خواهد شد.
این حکم در مواردی نیز که شرکت یا اتحادیه طبق تصمیم مجمع عمومی فوقالعاده منحل گردیده ولی هیأت تصفیه تعیین نشده و یا اینکه هیأت تصفیه به تشخیص وزارت مذکور نتواند به وظایف قانونی خود عمل کند اجرا خواهد شد.
- در موارد مذکور در بند ۵ ماده (۱۲۰) وزارت تعاون و امور روستاها پیشنهاد انحلال شرکت یا اتحادیه مربوط را به شورای رسیدگی و داوری در اختلافات تعاونیها خواهد داد و تا اعلام نظر آن شورا دارای کلیه اختیارات پیشبینی شده در مجمع عمومی عادی و فوقالعاده برای جلوگیری از عملیات و فعالیتهای خلاف قانون شرکت یا اتحادیه مربوط خواهد بود.