- تولد و وفات و نکاح و طلاق اتباع خارجه مقیمین ایران باید در دفاتر ثبت احوال محل وقوع واقعه ثبت گردد و اشخاص مربوط مکلف هستند وظایفی را که در مورد هر یک از وقایع چهارگانه به موجب این قانون مقرر است انجام دهند.
باب دوم- در تنظیم اسناد سجلی
فصل اول- تنظیم اظهارنامه و صدور شناسنامه
- کلیه اتباع ایران باید دارای شناسنامه باشند.
- اشخاصی که به سن ۱۸ سال تمام رسیدهاند شخصا باید برگ شناسنامه بگیرند و مسئول گرفتن شناسنامه کسانی که سن آنها کمتر از ۱۸ سال است ولی خاص به ترتیب (پدر، جد پدری، وصی منصوب) یا قیم آنها میباشد و در غیبت ولی مادر مسئول است برای اولادش که به سن ۱۸ سال نرسیده است درخواست شناسنامه نماید.
- نسبت به اطفال سر راهی کسی که طفل را نگاهداری میکند یا رئیس بنگاهی که طفل به آنجا سپرده شده است موظف به دریافت شناسنامه طفل خواهد بود.
- مامورین ثبت احوال با حضور دو نفر گواه به اظهارات اظهارکنندگان رسیدگی و پس از تشخیص آن شناسنامه صادر مینمایند.
- هرگاه شخصی برای ثبت هویت خود گواه نداشته باشد باید قبلا خود را به شهربانی یا فرماندار یا بخشدار یا امنیه یا کدخدا معرفی نماید مامورین مذکور پس از تحقیقات در اطراف آن شخص تصدیقی خواهند داد که به موجب آن نماینده میتواند هویت آن شخص را ثبت نماید.
- هرگاه مامورین انتظامات چه در شهر و چه در خارج شخصی را بدون شناسنامه یافتند مکلفند در اطراف او تحقیقات لازمه را نموده او را وادار باخذ شناسنامه نمایند اگر شخص مذکور گواه نداشته باشد به طریقی که در ماده قبل ذکر شده عمل میشود.
فصل دوم- نام خانوادگی
- هر کس باید برای خود نام خانوادگی مخصوص انتخاب کند زوجه و کلیه اولاد و احفاء ذکور و اناث آن شخصی که در تحت ولایت او هستند به آن نام موسوم خواهند بود کسانی که تحت ولایت نیستند میتوانند نام خانوادگی دیگری برای خود اختیار نمایند.
- نامهای خانوادگی پس از ثبت در دفاتر ثبت احوال قلمرو هر دفتر آمار و ثبت احوال مختص اشخاصی است که بنام آنها ثبت شده و دیگری حق اختیار آن نام را در حوزه قلمرو آن دفتر ندارد مگر با اجازه دارنده حق تقدم.
- حق تقدم نام خانوادگی اشخاص پس از فوت به ورثه قانونی آنها انتقال مییابد و هر یک از ورثه میتواند دیگری را که بخواهد آن نام را اختیار کند مورد اعتراض و تعقیب قرار دهد ولی مشترکا میتوانند به دیگری اجازه دهند که نام خانوادگی آنها را اختیار کند.
- بچههائی که در غیر محل ثبت نام پدر بدنیا آمدهاند و ولادت آنها در دفتر محل تولد ثبت میشود به نام خانوادگی پدر خود موسوم و مراتب در اسناد سجلی مربوطه قید میشود اگرچه دیگری آن نام را در محل مذکور قبلا برای نام خانوادگی خود ثبت کرده باشد.
- تغییر نام خانوادگی باید منحصراً به فرمان اعلیحضرت همایون شاهنشاهی باشد و هیچکس حق ندارد بدون اجازه قبلی در نام خانوادگی خود هیچگونه تغییری بدهد. درخواستکنندگان باید دلائل خود را به وزارت کشور اظهار کرده و پس از بررسی بوسیله نخست وزیر به عرض پیشگاه اعلیحضرت همایون شاهنشاهی برسد.
- هرگاه بین زن و شوهر تفریق قانونی واقع شود بقاء بنام خانوادگی شوهر برای زن منوط به اجازه شوهر است و در صورتی که شوهر نام خانوادگی زن را اختیار کرده باشد بقاء نام مزبور برای شوهر پس از تفریق منوط به اجازه زن است
باب سوم- در برگهای مکرر و اختلافات و اشتباهات حاصله در اسناد سجلی
فصل اول
- هرگاه اختلافی راجع به اسناد سجلی ایجاد بشود و یا برای یک نفر برگهای مکرر صادر شده باشد رسیدگی به اختلاف و ابطال برگهای اضافی در دادگاه شهرستان محل صدور شناسنامه و در صورت نبودن آن در نزدیکترین دادگاه بخش بعمل میآید و تا موقعی که از طرف دادگاههای نامبرده اسناد مذکور باطل یا تصحیح نشود آن اسناد به اعتبار خود باقی خواهد بود و دادنامه دادگاه در این موارد فقط قابل پژوهش است مامور ثبت احوال مدلول رای دادگاه را در اسناد سجلی محکوم له درج نموده و بر طبق رأی مذکور شناسنامه جدید صادر مینماید دادنامه که به موجب این ماده صادر میشود از حیث مقررات راجع بنظام وظیفه مؤثر نخواهد بود.
- به اختلاف اسناد ثبت احوال اتباع ایران که در خارجه شناسنامه گرفتهاند مادام که در کشورهای خارجه هستند در دادگاه شهرستان تهران و در غیر اینصورت در دادگاه محل اقامت صاحب سند رسیدگی میشود.
فصل دوم- اشتباهات حاصله در اسناد سجلی
- اشتباهاتی که ممکن است در تنظیم اسناد سجلی از طرف اداره مربوطه بعمل آمده باشد میتوان با موافقت اداره کل آمار و ثبت احوال و صاحب برگ تصحیح نمود لیکن این تصحیح در مقابل اشخاص ثالث معتبر نخواهد بود.
باب چهارم- مواد عمومی
- مندرجات دفاتر ولادت و فوت و اسنادی که بر طبق آن صادر میشود تمام محتویات و امضاهای مندرج در دفاتر از اسناد رسمی و معتبر خواهد بود مگر آنکه خلاف آن در دادگاه ثابت شود.
سایر اسناد سجلی که بر طبق مقررات قانون با تشریفات مذکور در بالا تنظیم شده نیز اسناد رسمی است ولکن در مقابل اشخاص ثالث معتبر نخواهد بود.
- هرگاه در تحریر دفاتر یا تنظیم اظهارنامه اشتباهی از طرف مامور بشود چنانچه قبل از امضاء اظهارکننده و گواهان باشد مامور مراتب را در حاشیه سند با مرکب اصلاح کرده و به امضاء اظهارکننده و صاحب واقعه و گواهان میرساند و چنانچه بعد از امضاء آن باشد مامور باید فواً شرح اشتباه را به اداره کل آمار و ثبت احوال گزارش دهد تا بر حسب اجازه اداره کل آمار و ثبت احوال دستور اصلاح داده شود.
- رونوشت کلیه اسناد و آن قسمت از دفاتر در صورتی معتبر است و در دادگاهها و دفترخانهها و ادارات دولتی و شهرداری پذیرفته میشود که از اداره آمار و ثبت احوال کل یا شعب آن صادر و مصدق شده باشد و به برگهای نامبرده به این ترتیب تمبر الصاق میشود:
۱ـ تعویض شناسنامه نمونه سابق به نمونه جدید دو ریال.
۲ـ المثنای شناسنامه و رونوشت و هرگونه گواهینامه که از روی مندرجات اسناد ثبت احوال بر طبق درخواست به اشخاص داده میشود ده ریال.
۳ ـ اعلامیه ازدواج ۲۰ ریال.
۴ ـ اعلامیه طلاق یکصد ریال.
۵ ـ اصل برگهای شناسنامه مجانی خواهد بود.
تبصره (منسوخ ۱۳۳۴/۱۲/۱۳)- به برگهای مذکور در ماده فوق معادل مبلغ دریافتی تمبر مخصوص ثبت احوال بر طبق نمونه ای که بوسیله اداره کل آمار و ثبت احوال تهیه و از طرف خزانهداری کل چاپ میشود الصاق و باطل میگردد.
باب پنجم- در کیفر
- از تاریخ اجرای مقررات راجع به ثبت احوال در هر حوزه کسانی که وظایفی را که بر طبق این قانون برای ثبت ولادت و فوت در عهده آنها قرار گرفته انجام ندهند و همچنین مشمولین مواد ۳۲، ۳۳، ۳۴ علاوه بر اینکه به موجب حکم دادگاه به ۸ روز تا دو ماه حبس تادیبی قابل خریداری به قرار روزی از ۱۰ تا ۴۰ ریال محکوم میشوند به انجام تکالیف مقرره نیز محکوم خواهند گردید و در صورتی که خود آنها تا ده روز بعد از ابلاغ حکم قطعی تکالیف خود را راجع به ثبت واقعه انجام بدهند از کیفر مذکور معاف خواهند بود.
- هر یک از مامورین که در اجرای مقررات این قانون مسامحه نمایند مطابق مقررات قانون استخدام کشوری مورد تعقیب و دادرسی اداری واقع خواهند شد.
- کسانی که بعد از تصویب این قانون به گرفتن شناسنامه مکرر مبادرت نمایند به حکم دادکاه کیفر خلافی از یک روز تا ۷ روز حبس و یا از ۵ ریال تا ۵۰ ریال جریمه محکوم خواهند شد.
- طرز اجرای این قانون و برگها و دفاتری که وقایع باید در آن ثبت شود مطابق آئیننامه خواهد بود که به تصویب هیئت وزیران رسیده باشد.
- آئیننامههای مربوط به اجرای مواد این قانون را اداره کل آمار و ثبت احوال تهیه نموده پس از تصویب وزارت کشور به موقع اجرا خواهد گذارد.
- از تاریخ تصویب این قانون کلیه قوانین راجع به ثبت احوال که مخالف مقررات این قانون باشد منسوخ و این قانون بوسیله وزارت کشور به موقع اجرا گذاشته خواهد شد.
این قانون که مشتمل بر پنجاه و پنج ماده است در جلسه بیست و دوم اردیبهشت ماه یک هزار و سیصد و نوزده به تصویب مجلس شورای ملی رسید.
رئیس مجلس شورای ملی – حسن اسفندیاری