ماده واحده- به دولت اجازه داده می‌شود به کنوانسیون تنوع زیستی منعقد شده در کنفرانس اجلاس زمین به سال ۱۳۷۱ هجری شمسی برابر با‌سال ۱۹۹۲ میلادی در شهر ریودوژانیرو مشتمل بر یک مقدمه، (۴۲) ماده و (۲) پیوست محلق شود و اسناد مربوط را مبادله نماید. دولت جمهوری اسلامی ایران در صورتی مجاز به استفاده از بند ۳ ماده ۲۷ کنوانسیون می‌باشد که مراتب در این مورد قبلا به تصویب مجلس شورای اسلامی برسد.
بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم
کنوانسیون تنوع زیستی
مقدمه
کشورهای عضو،
– با آگاهی از ارزش ذاتی تنوع زیستی و ارزشهای اکولوژیکی، ژنتیکی، اجتماعی، اقتصادی، علمی، اموزشی، فرهنگی، بازآفرینی و زیبایی شناسانه تنوع زیستی و اجزای آن،
– و نیز با آگاهی از اهمیت تنوع زیستی برای تکامل و حفاظت از سیستم‌های حفظ حیات زیست،
– با تایید اینکه حفظ تنوع زیستی مساله تمامی بشریت است،
– با تاکید مجدد بر اینکه کشورهای جهان از حق حاکمیت بر منابع زیستی خود برخوردارند.
– با تاکید مجدد بر اینکه دولت‌ها مسئول حفظ تنوع زیستی کشورهای خود و استفاده پایدار از منابع زیستی‌شان می‌باشند،
– با ابراز نگرانی از این که برخی از فعالیت‌های انسان باعث کاهش قابل ملاحظه تنوع زیستی شده است،
– با آگاهی از فقدان کلی اطلاعات و دانش مربوط به تنوع زیستی و نیاز مبرم به توسعه ظرفیتهای علمی، فنی و نهادی برای ایجاد آگاهی اولیه نسبت به برنامه ریزی و انجام اقدامات مناسب،
– با توجه به اینکه پیش‌بینی، جلوگیری و مقابله با علل کاهش یا نابودی اساسی تنوع زیستی در منشاء آن‌ها امری حیاتی است،
– همچنین با توجه به اینکه هر جا خطر جدی کاهش یا نابودی تنوع زیستی وجود دارد، نمی‌توان عدم قطعیت علمی کامل را به عنوان دلیل به تعویق انداختن اقدامات لازم برای جلوگیری یا کاهش چنان خطری مطرح کرد.
– نیز با توجه به این که شرط اصلی حفظ تنوع زیستی، حفاظت از اکوسیستم‌ها و زیستگاه‌های طبیعی و نگهداری و احیای جمعیت‌های مانای گونه‌ها در محیط‌های طبیعی خود می‌باشد،
– با آگاهی از اینکه اقدامات بیرونی، ترجیحا در کشور بومی نیز نقش مهمی را ایفا می‌کند.
– با شناخت این واقعیت که بسیاری از جوامع بومی و محلی که تجسم نوع زندگی سنتی می‌باشند، وابستگی نزدیک و سنتی به منابع زیستی دارند و مطلوبیت سهیم شدن عادلانه در مزایای حاصل از کاربرد دانش، ابتکارات و اقدامات سنتی مربوط به حفاظت از تنوع زیستی و استفاده پایدار از گونه‌ها،
– نیز با شناخت نقش حیاتی زنان در حفظ و کاربرد صحیح تنوع زیستی و تاکید بر نیاز به مشارکت کامل زنان در کلیه سطوح سیاست گذاری و اجرایی برای حفاظت از تنوع زیستی،
– با تاکید بر اهمیت و نیاز به تشویق همکاری بین‌المللی، منطقه‌ای و جهانی بین دولت‌ها و سازمان‌های بین دولتی و بخش غیر دولتی برای حفظ تنوع‌زیستی و استفاده پایدار از گونه‌ها،
– با تایید این نکته که با ایجاد منابع مالی جدید و اضافی و دسترسی مناسب به تکنولوژی‌های مربوط می‌توان تغییر قابل ملاحظه‌ای در توانایی جهان‌برای مقابله با فقدان تنوع زیستی ایجاد کرد.
– نیز با تایید این نکته که برای رفع نیازهای کشورهای در حال توسعه، تمهید خاصی باید اندیشید که شامل ایجاد منابع مالی جدید و اضافی و دسترسی‌متناسب به تکنولوژی‌های مربوط می‌شود.
– با توجه به شرایط خاص کشورهایی که از حداقل توسعه برخوردارند و نیز دولت‌های جزیره‌ای کوچک،
– با تایید این نکته که حفظ تنوع زیستی مستلزم سرمایه‌گذاری‌های عمده می‌باشد و این سرمایه‌گذاری‌ها مزایای فراوان محیط زیستی، اقتصادی و‌اجتماعی در بر خواهد داشت،
– با تشخیص اینکه توسعه اقتصادی و اجتماعی و فقر زدایی اولین و مهمترین اولویت کشورهای در حال توسعه می‌باشد،
– با آگاهی از اینکه برای رفع نیازهای غذایی، بهداشتی و سایر نیازهای جمعیت رو به رشد جهان، حفاظت از تنوع زیستی و کاربرد صحیح آن از اهمیت کلیدی برخوردار می‌باشد که بدان منظور دسترسی به منابع و استفاده مشترک از آن‌ها و نیز تکنولوژی‌های ژنتیکی امری حیاتی است،
– با توجه به اینکه حفظ و نیز استفاده صحیح از تنوع زیستی نهایتاً باعث تحکیم و تقویت روابط دوستانه بین کشورها شده و به ایجاد صلح در جامعه‌بشری کمک می‌کند،
– با آرزوی توسعه و تکمیل ترتیبات بین‌المللی موجود برای حفاظت از تنوع زیستی و استفاده پایدار از گونه‌ها، و
– با عزم به حفظ و استفاده پایدار از تنوع زیستی در راستای منافع نسلهای کنونی و آینده، به شرح زیر توافق نمودند:
- اهداف
اهداف این کنوانسیون، که باید برابر مقررات مربوط آن دنبال شود، عبارت‌اند از حفظ تنوع زیستی، استفاده پایدار از گونه‌ها و سهیم شدن عادلانه و برابر در مزایای حاصل از کاربرد منابع ژنتیکی، از جمله از طریق دسترسی مناسب به منابع ژنتیکی و انتقال صحیح تکنولوژی‌های مربوط، با در نظر گرفتن کلیه حقوق مربوط به آن منابع و تکنولوژی‌ها، همچنین از طریق تأمین مالی لازم.
- کاربرد اصطلاحات
در این کنوانسیون:
«تنوع زیستی» به معنای قابلیت تمایز بین ارگانیسم‌های زنده از هر منبع که شامل اکوسیستم‌های زمینی، دریایی و دیگر اکوسیستم‌های آبزی، همچنین شامل ترکیبات اکولوژی که بخشی از اکوسیستم‌ها را تشکیل می‌دهند، می‌باشد. این مفهوم شامل تنوع در درون گونه‌ها، بین گونه‌ها و تنوع اکوسیستم‌ها می‌باشد.
«منابع زیستی» مشتمل است بر منابع ژنتیکی، ارگانیسم‌ها یا بخش‌هایی از آن جمعیت‌ها یا هر بخش زیستی دیگر اکوسیستم‌ها که دارای استفاده یا‌ارزش بالفعل یا بالقوه برای نوع بشر باشد.
«بیوتکنولوژی» به معنی هر کاربرد تکنولوژیکی است که از سیستم‌های زیستی، ارگانیسم‌های زنده یا مشتقات آن‌ها استفاده می‌کند تا محصولات یا فرآیندهایی را برای استفاده‌های ویژه به وجود بیاورد یا اصلاح کند.
«کشور مبدأ منابع ژنتیکی» به معنی کشوری است که آن منابع ژنتیکی را به صورت منابع درونی در اختیار دارد.
«کشور تأمین‌کننده منابع ژنتیکی» به معنای کشوری است که منابع ژنتیکی را از منابع درونی خود، مشتمل بر گونه‌های وحشی یا اهلی، و نیز منابع بیرونی، اعم از آن که مبدا آن در آن کشور باشد یا خارج از آن، تأمین می‌کند.
«گونه اهلی یا اصلاح شده» به معنی گونه‌ای است که روند تکاملی آن تحت تأثیر اقدامات انسان‌ها برای رفع نیازهایشان تغییر کرده است.
«اکوسیستم» به معنی مجموعه پویایی از گیاه، حیوان و موجودات ذره‌بینی و محیط پیرامون آن‌ها است که به عنوان یک واحد کارکردی بر یکدیگر اثر می‌گذارند.
«حفاظت بیرونی» به معنی حفاظت از اجزای تشکیل‌دهنده تنوع زیستی خارج از محیط زندگی طبیعی‌شان می‌باشد.
«مواد ژنتیکی» به معنی هر ماده‌ای است که دارای منشأ گیاهی، حیوانی، میکربی یا غیر آن بوده و دارای واحدهایی با کارکرد توارثی باشد.
«منابع ژنتیکی» به معنی مواد ژنتیکی است که از ارزش واقعی یا بالقوه برخوردار باشد.
«زیستگاه» به معنی مکان یا نوعی محل است که یک ارگانیسم یا جمعیت به طور طبیعی در آن پدید می‌آید.
«شرایط درونی» به معنی شرایطی است که منابع ژنتیکی در اکوسیستم‌ها و زیستگاه‌های طبیعی می‌زیند، و در مورد گونه‌های اهلی یا اصلاح شده،منظور شرایطی است که منابع ژنتیکی در محیط‌هایی که خصوصیات ویژه خود را در آن توسعه بخشیده‌اند، زیست می‌کنند.
«حفاظت درونی» به معنی حفاظت از اکوسیستم‌ها و زیستگاه‌های طبیعی و نگهداری و احیای جمعیت‌های مانای گونه‌ها در محیط طبیعی‌شان، و در‌مورد گونه‌های اهلی یا اصلاح شده، در محیط‌هایی است که خصوصیات ویژه خود را در آن توسعه بخشیده‌اند.
«منطقه حفاظت شده» به معنی یک منطقه تعریف شده جغرافیایی است که برای حصول اهداف خاص حفاظت گونه‌ها تعیین، سازماندهی و اداره می‌شود.
«سازمان وحدت اقتصادی منطقه‌ای» به معنی سازمانی است که دول مستقل یک منطقه معین تأسیس کرده و اعضای آن در رابطه با موضوعات این کنوانسیون اختیاراتی را به آن تفویض کنند و مجاز باشد که برابر آیین‌نامه داخلی خود کنوانسیون را امضاء، تایید، پذیرش یا تصویب کرده و یا به آن‌ملحق شود.
«استفاده پایدار» به معنی استفاده از اجزای تشکیل‌دهنده زیستی به اندازه و به گونه‌ای است که در درازمدت باعث کاهش تنوع زیستی نشده و لذا توانایی آن را برای رفع نیازها و آمال نسلهای کنونی و آینده حفظ نماید.
«تکنولوژی» شامل بیوتکنولوژی می‌شود.
- اصل
دولت‌ها بر اساس منشور ملل متحد و اصول حقوق بین‌الملل، دارای حق حاکمیت بر استفاده از منابع خود برابر سیاست‌های زیست محیطی خود می‌باشند و موظفند یقین حاصل نمایند که فعالیت‌های انجام شده در قلمرو یا در مناطقی که در کنترل ایشان است موجب صدمه به محیط زیست سایر کشورها یا مناطقی که خارج از قلمرو ملی ایشان است، نمی‌شود.
- قلمرو صلاحیت قانونی
مفاد این کنوانسیون، با رعایت حقوق سایر دولت‌ها و جز مواردی که در این کنوانسیون به صراحت به گونه دیگری ذکر شده باشد، در رابطه با هر یک از کشورهای طرف قرارداد در موارد زیر اعمال می‌شود:
الف- در مورد اجزای تشکیل‌دهنده تنوع زیستی، در مناطق واقع در قلمرو صلاحیت ملی آن کشور.
ب- در مورد فرآیندها و فعالیت‌هایی که صرف نظر از محل تحت تأثیر آن‌ها، تحت صلاحیت و یا در کنترل آن کشور انجام می‌گیرند، اعم از آنکه در‌محدوده قوانین داخلی یا خارج از آن قرار داشته باشند.
- همکاری
هر یک از کشورهای عضو، باید تا حد امکان و به گونه‌ای مناسب با سایر کشورهای عضو، به طور مستقیم و یا در موارد لازم، به واسطه سازمان‌های بین‌المللی مربوط، در رابطه با مناطق خارج از حوزه قانونی خود و یا سایر موضوعات مورد علاقه دو طرف، برای حفظ و استفاده پایدار از تنوع زیستی همکاری کنند.
- اقدامات کلی برای حفاظت و بهره‌گیری پایدار
هر یک از کشورهای عضو، برابر شرایط و توانایی‌های خاص خویش، باید:
الف- استراتژی‌ها، طرح‌ها و برنامه‌های ملی را برای حفاظت و بهره‌گیری پایدار از تنوع زیستی تنظیم نموده و یا استراتژی‌ها، طرح‌ها و برنامه‌های موجود را به گونه‌ای اصلاح کند که منعکس کننده اقدامات تعیین شده در این کنوانسیون در رابطه با کشورهای عضو باشد و
ب- تا حد امکان و به نحو متقاضی، حفاظت و بهره‌گیری پایدار از تنوع زیستی را در طرح‌ها، برنامه‌ها و سیاست‌های بخشی یا میان‌بخشی مربوط به خود، بگنجاند.
- تشخیص و نظارت
هر یک از کشورهای عضو، تا حد امکان و به ویژه در راستای اهداف مربوط به مواد (۸) تا (۱۰) باید:
الف- اجزای تشکیل‌دهنده تنوع زیستی‌ای را که به منظور حفاظت و استفاده پایدار از آن مهم هستند با توجه به فهرست راهنمای طبقات، موضوع پیوست (۱) مشخص کند.
ب- از طریق نمونه‌گیری و سایر فنون، اجزای تنوع زیستی مشخص شده در بند (الف) را مورد نظارت قرار داده و به آن‌هایی که نیازمند اقدامات‌حفاظتی ویژه می‌باشند و نیز آن‌هایی که از توانایی بالقوه بیشتری جهت استفاده پایدار برخوردارند، توجه خاصی داشته باشد.
پ- فرآیند و فهرست فعالیت‌هایی را که از اثرات مهمی بر حفاظت و استفاده پایدار از تنوع زیستی برخوردارند مشخص کند و از طریق نمونه‌گیری و‌سایر فنون میزان تأثیر آن‌ها را مورد بررسی قرار دهد، و
ت- اطلاعاتی را که از فعالیت‌های مربوط به تشخیص و نظارت ذکر شده در بندهای (الف)، (ب) و (پ) بالا به دست آمده باشد به هر تدبیر حفظ و منظم نماید.
- حفاظت درونی
هر یک از کشورهای عضو، تا حد امکان و به گونه‌ای مناسب، باید:
الف- نظامی از مناطق حفاظت شده، یا مناطقی را که اقدامات ویژه‌ای برای حفاظت از تنوع زیستی باید در آن‌ها انجام شود، ایجاد نماید،
ب- در صورت لزوم، رهنمودهایی را جهت انتخاب، ایجاد و اداره مناطق حفاظت شده یا مناطقی که اقدامات خاصی برای حفظ تنوع زیستی باید در آن‌ها اتخاذ شود تدوین کند.
پ- منابع زیستی را که برای حفاظت از تنوع زیستی، چه در داخل و چه در خارج از مناطق حفاظت شده، اهمیت دارند با هدف تأمین حفاظت و استفاده پایدار از آن‌ها تنظیم و مدیریت نماید،
ت- با حمایت از اکوسیستم‌ها، زیستگاه‌های طبیعی و حفظ جمعیت‌های مانای گونه‌ها را در محیط‌های طبیعی‌شان توسعه بخشند،
ث- توسعه پایدار و سازگار با محیط زیست مناطق نزدیک به مناطق حفاظت شده، را با هدف حفاظت بیشتر از این مناطق، ارتقاء بخشند،
ج- اکوسیستم‌های آسیب‌دیده و تخریب شده را احیاء و بازسازی کند و احیای گونه‌های در معرض تهدید و خطر را از راه‌های مختلف مانند تنظیم و اجرای طرح‌ها یا با استراتژی‌های دیگر مدیریتی تشویق کند.
چ- ابزار لازم را برای تنظیم، اداره یا کنترل خطرهای نهفته در استفاده از ارگانیسم‌های زنده تغییر شکل یافته ناشی از بیوتکنولوژی و رها نمودن آن‌ها که‌احتمالا اثرات سوء زیست‌محیط را در بردارد و می‌تواند بر حفظ و استفاده پایدار از تنوع زیستی تأثیر بگذار را نیز با توجه به خطرات تهدیدکننده سلامت انسان، ایجاد کرده یا به استفاده از آن تداوم بخشد.
ح- از ورود گونه‌های بیگانه ای که اکوسیستم‌ها، زیستگاه‌های گونه‌های دیگر را به خطر می‌اندازند، جلوگیری کند و آن‌ها را تحت کنترل درآورده یا نابود سازد.
خ- برای فراهم ساختن شرایط لازم برای سازگاری بین کاربردهای فعلی و حفاظت از تنوع زیستی و استفاده پایدار از اجزای تشکیل‌دهنده آن تلاش‌کند.
د- با عنایت به قوانین داخلی خود، به دانش، ابتکار و آداب و رسوم جوامع بومی و محلی که در برگیرنده شیوه‌های زندگی سنتی مناسب برای حفاظت و استفاده صحیح از تنوع زیستی می‌باشد، احترام گذاشته و آن را حفظ کند و با تایید و شرکت دادن دارندگان این دانش، ابتکار و آداب و رسوم، کاربرد وسیع‌تر آن را توسعه بخشند و سهیم شدن عادلانه در مزایای حاصل از بهره‌وری از این دانش، ابتکار و آداب و رسوم را تشویق نمایند،
ذ- قوانین و یا مقررات لازم برای حفاظت از گونه‌ها و جمعیت‌های در معرض خطر نابودی را تنظیم یا حفظ نماید.
ر- هر جا وجود تأثیرات زیانبار مهمی بر تنوع زیستی، مطابق با ماده (۷) اشکار شد، فرآیندها یا انواع فعالیت‌های مربوط را قانونمند کرده یا مدیریت نماید،
ز- در زمینه همکاری برای تأمین منابع مالی و یا سایر حمایت‌ها برای حفاظت درونی که در بندهای (الف) تا (ر) بالا مطرح شده، به ویژه در مورد کشورهای در حال توسعه، مشارکت جوید.
- حفاظت بیرونی
هر یک از کشورهای عضو، تا حد امکان و به گونه‌ای مناسب و در درجه اول به منظور تکمیل اقدامات مربوط به حفاظت درونی باید:
الف- اقداماتی را برای حفاظت بیرونی از اجزای تشکیل دهند تنوع زیستی، ترجیحا در کشور مبدا آن اجزاء انجام دهد،
ب- تسهیلاتی را برای حفاظت بیرونی، و انجام تحقیقات پیرامون گیاهان، حیوانات و موجودات ذره‌بینی ، ترجیحا در کشور مبدأ منابع ژنتیکی فراهم آورده و حفظ نماید،
پ- اقداماتی را برای بهبود و احیای گونه‌های در معرض خطر انجام دهد و تلاش کند تا آنان به زیستگاه‌های طبیعی خویش تحت هر شرایط مناسب بازآورده شوند،
ت- گرداوری منابع زیستی از زیستگاه‌های طبیعی‌شان را به منظور اهداف حفاظت بیرونی تنظیم و اداره کند، به گونه‌ای که اکوسیستم‌ها و جمعیت‌های درونی گونه‌های طبیعی را به خطر نیاندازد، به استثنای مواردی که برابر بند (پ) بالا، اقدامات ویژه و موقت بیرونی ضروری باشند،
ث- جهت تأمین منابع مالی و سایر اقدامات حمایتی برای حفاظت بیرونی مندرج در بندهای (الف) و (ت)، همچنین برای ایجاد و حفظ تسهیلات مربوط به حفاظت بیرونی در کشورهای در حال توسعه همکاری نماید.
- استفاده پایدار از اجزای تشکیل‌دهنده تنوع زیستی هر یک از کشورهای عضو، تا حد امکان و به نحو مقتضی باید:
الف- ملاحظات مربوط به حفاظت و استفاده پایدار از منابع زیستی را در سیاست‌گزارهای داخلی خود مد نظر قرار دهند.
ب- برای جلوگیری از تأثیرات زیانبار بر تنوع زیستی یا به حداقل رساندن آن‌ها اقدامات مقتضی انجام دهد،
پ- استفاده مرسوم از منابع زیستی موافق آداب و رسوم فرهنگی سنتی را که با شرایط حفاظت یا استفاده پایدار از آن‌ها سازگار باشند، حمایت و تشویق کند،
ت- از جمعیت‌های محلی برای توسعه و انجام اقدامات بهینه‌سازی در مناطق آسیب‌دیده‌ای که تنوع زیستی‌شان کاهش یافته، حمایت کند.
ح- همکاری بین مقام‌های دولتی و بخش خصوصی خود را به منظور توسعه شیوه‌هایی برای استفاده پایدار از منابع زیستی تشویق کنند.
- اقدامات تشویقی
هر یک از کشورهای عضو، تا حد امکان و به گونه‌ای مناسب، باید اقدامات اقتصادی و اجتماعی معقولی را که انگیزه‌ای برای حفاظت و استفاده پایدار از تنوع زیستی به شمار می‌آیند، انجام دهد.
- پژوهش و آموزش
کشورهای عضو، با در نظر گرفتن نیازهای ویژه کشورهای در حال توسعه، باید:
الف- برنامه‌هایی را برای آموزش و تعلیم علمی و فنی در زمینه اقدامات مربوط به تشخیص، حفاظت و استفاده پایدار از تنوع زیستی و اجزای تشکیل‌دهنده آن ایجاد کرده و تداوم دهند و از اقدامات مربوط به آموزش و تعلیم برای رفع نیازهای ویژه کشورهای در حال توسعه حمایت کند.
ب- انجام پژوهش‌هایی را که به حفاظت و استفاده پایدار از تنوع زیستی به ویژه در کشورهای در حال توسعه کمک برساند برابر تصمیمات کنفرانس کشورهای عضو که در نتیجه توصیه‌های هیأت فرعی (مشاوره علمی، فنی و تکنولوژی) اتخاذ شده، حمایت و تشویق کنند،
پ- برابر مفاد مواد (۱۶)، (۱۸)، (۲۰)، در زمینه استفاده از پیشرفت‌های علمی در تحقیقات مربوط به تنوع زیستی به منظور توسعه شیوه‌های حفاظت و استفاده پایدار از منابع زیستی همکاری کرده و آن را تشویق کنند.
- آگاه‌سازی و آموزش عمومی
کشورهای عضو باید:
الف- به ارتقای درک بیشتر اهمیت حفاظت از تنوع زیستی و اقدامات ضروری برای تحقق آن کمک کرده و آن را تشویق کنند و از طریق رسانه‌ها برای آن تبلیغ کرده و این موضوعات را در برنامه‌های آموزشی خود بگنجانند
ب- در زمینه توسعه برنامه‌های آموزشی و گسترش آگاهی عمومی در رابطه با حفاظت و استفاده پایدار از تنوع زیستی با سایر کشورها و سازمان‌های بین‌المللی به گونه مناسب همکاری کنند.
- ارزیابی تأثیرات و کاهش اثرات زیانبار
۱– هر یک از کشورهای عضو در حد امکان و به گونه مناسب، باید:
الف- روش‌های مناسب در زمینه لزوم ارزیابی اثرات محیط زیستی پروژه‌های خود را که ممکن است اثرات زیانبار قابل توجهی بر تنوع زیستی داشته‌باشند با هدف اجتناب از ایجاد چنان تأثیراتی در پیش گرفته و مشارکت مردمی را آن گونه که باید در این روش‌ها در نظر بگیرد.
ب- اقدامات لازمی را انجام دهد تا تضمین نماید که پیامدهای محیط زیستی آن دسته از برنامه‌ها و سیاست‌های آن که اثرات زیانباری بر تنوع زیستی‌دارند، مد نظر قرار می‌گیرند،
پ- در زمینه فعالیت‌های تحت صلاحیت یا کنترل خود که احتمالا اثرات زیانبار قابل ملاحظه‌ای بر تنوع زیستی سایر کشورها یا مناطق ماهواری قلمرو داخلی آن دارند بر اساس رفتار متقابل، با عقد قراردادهای دو جانبه، منطقه‌ای یا چند جانبه مناسب، ارایه و تبادل اطلاعات و مشاوره را تشویق کند،
ت- در صورت بروز خطر یا خسارت آنی یا کشنده برای تنوع زیستی در منطقه تحت صلاحیت یا کنترل سایر دولت‌ها یا مناطق خارج از محدوده صلاحیت ملی خود فوری دولت‌هایی را که بطور بالقوه در معرض خطر قرار می‌گیرند، آگاه کرده و اقدامات لازم برای جلوگیری یا کاهش خطرات و خسارت یاد شده را آغاز کند،
ث- ترتیبات ملی برای عکس‌العملهای فوری در قبال اقدامات یا وقایعی را که به علل طبیعی یا غیر آن حادث شده و مبین خطر مهلک و آنی برای تنوع زیستی باشند، ارتقاء داده و همکاری بین‌المللی برای تکمیل تلاش‌های ملی یاد شده را که مورد موافقت دولت‌ها یا سازمان‌های وحدت اقتصادی‌منطقه ذیربط باشد، برای ایجاد طرح‌های مشترک احتیاطی ترغیب نماید.
۲– کنفرانس اعضاء باید بر اساس مطالعاتی که صورت می‌گیرد، مساله پذیرش خسارات و جبران از جمله احیاء و پرداخت غرامت برای خسارات وارد‌شده به تنوع زیستی را، به جز مواردی که پذیرش خسارت به طور کامل مسئله داخلی است، بررسی کند.
- دسترسی به منابع ژنتیکی
۱– با عنایت به حق حاکمیت دولت‌ها بر منابع طبیعی خود، اختیار تصمیم‌گیری در مورد دسترسی به منابع ژنتیکی با دولت‌های ملی بوده و تابع قوانین داخلی می‌باشد.
۲– هر یک از اعضاء باید تلاش کند تا شرایطی را ایجاد نماید که دسترسی به منابع ژنتیکی را برای استفاده سایر کشورهای عضو به گونه‌ای که از لحاظ محیط زیست مناسب باشد، تسهیل کرده و هیچ محدودیتی را که خلاف اهداف این کنوانسیون باشد وضع نکند.
۳– در این کنوانسیون، منابع ژنتیکی فراهم شده توسط یک کشور عضو، حسب این ماده و مواد (۱۶) و (۱۹)، صرفا منابعی هستند که توسط کشورهایی تأمین شده باشند که مبدأ آن منابع بوده و یا برابر مفاد این کنوانسیون به آن‌ها دسترسی پیدا کرده باشند.
۴– دسترسی به منابع ژنتیکی، در صورت اعطاء باید بر اساس شرایط مورد توافق دو طرف صورت گرفته و تابع شروط این ماده باشد.
۵– دسترسی به منابع ژنتیکی باید به موجب اطلاع و توافق پیشین کشور عضو تأمین‌کننده آن منابع باشد، مگر اینکه آن کشور عضو طریق دیگری را تعیین کرده باشد.
۶– هر یک از کشورهای عضو باید برای انجام پژوهش‌های علمی بر پایه منابع ژنتیکی تهیه شده توسط سایر کشورهای عضو، با مشارکت کامل آن کشورها و در صورت امکان در آن کشورها تلاش کند.
۷– هر یک از کشورهای عضو باید حسب مورد اقدامات تقنینی، اجرایی و یا سیاست‌گذاری را برابر مواد (۱۶) و (۱۹) و در صورت لزوم از طریق ترتیبات مالی تعیین شده در مواد (۲۰) و (۲۱) با این هدف که در بهره‌برداری از نتایج پژوهش و توسعه و مزایای حاصل از کاربرد تجاری و سایر استفاده‌های منابع ژنتیکی با کشورهای تأمین کننده آن منابع به طور برابر و عادلانه سهیم شوند انجام دهد. چنین مشارکتی باید بر اساس توافق دو طرف صورت گیرد.
- دسترسی به تکنولوژی و انتقال آن
۱– هر یک از کشورهای عضو، با تایید اینکه تکنولوژی شامل بیوتکنولوژی می‌باشد و اینکه دسترسی به تکنولوژی و انتقال آن بین کشورهای عضو، عناصر اساسی برای نیل به اهداف این کنوانسیون می‌باشند، بر اساس مفاد این ماده موظف است که تسهیلات لازم را برای دسترسی و انتقال تکنولوژی‌هایی که مربوط به حفاظت و استفاده پایدار از تنوع زیستی یا استفاده از منابع ژنتیکی بوده و خسارت قابل ملاحظه‌ای به محیط زیست وارد نمی‌نمایند برای سایر کشورهای عضو تأمین و یا تسهیل کند.
۲– دسترسی به تکنولوژی یاد شده در بند (۱) بالا و انتقال آن به کشورهای در حال توسعه باید تحت شرایط عادلانه و بسیار مطلوب، از جمله شرایط اعطایی و ترجیحی مورد توافق دو طرف و در صورت لزوم، برابر ترتیبات مالی تعیین شده در مواد (۲۰) و (۲۱) فراهم شده و یا تسهیل شود. در‌مواردی که تکنولوژی تحت امتیاز یا سایر حقوق مالکیت معنوی باشد دسترسی و انتقال برابر شرایطی خواهد بود که موافق با حمایت مناسب و مؤثر از حقوق مالکیت معنوی یاد شده و مطابق با آن باشد، اعمال این بند سازگار با بندهای (۳)، (۴) و (۵) زیر خواهد بود.
۳– هر یک از کشورهای عضو به نحو مقتضی باید تدابیر تقنینی، اجرایی یا سیاست‌گذاری را با این هدف اتخاذ کند که کشورهای عضو، به ویژه کشورهای در حال توسعه که تأمین‌کننده منابع ژنتیکی می‌باشند، بر اساس شرایط مورد توافق دو طرف از جمله اینکه تکنولوژی باید به موجب حق‌الامتیاز و دیگر حقوق مالکیت معنوی و یا، در صورت لزوم، از طریق اعمال مقررات مواد (۲۰) و (۲۱) و برابر حقوق بین‌المللی و موافق با بندهای (۴) و (۵) زیر، مورد حمایت قرار گیرد، به تکنولوژی و انتقال آن دسترسی پیدا کنند.
۴– هر یک از کشورهای عضو باید به گونه‌ای مناسب، اقدامات تقنینی، اجرائی و سیاست‌گذاری را با این هدف اتخاذ کند که بخش خصوصی دسترسی به تکنولوژی، توسعه مشترک آن و انتقال تکنولوژی ذکر شده در بند (۱) بالا را به سود مؤسسات دولتی و بخش خصوصی کشورهای در حال توسعه تسهیل نماید. در این مورد باید از الزامات بندهای (۱)، (۲) و (۳) بالا پیروی نماید.
۵– کشورهای عضو با تایید اینکه حق امتیاز و سایر حقوق مالکیت معنوی می‌تواند بر اجرای این کنوانسیون تأثیر بگذارد، باید در این مورد، برابر قوانین داخلی و حقوق بین‌الملل به منظور حصول اطمینان از این که چنین حقوقی حامی این کنوانسیون بوده و مغایر با اهداف آن نخواهد بود، همکاری کنند.
- تبادل اطلاعات
۱– کشورهای عضو باید تبادل اطلاعات را از کلیه منابع موجود عمومی مربوط به حفاظت و استفاده پایدار از تنوع زیستی با در نظر گرفتن نیازهای ویژه کشورهای در حال توسعه تسهیل کنند.
۲– تبادل اطلاعات باید مبادله نتایج پژوهش‌های فنی، علمی، اجتماعی و اقتصادی و نیز اطلاعات مربوطه به برنامه‌های آموزشی و بررسی و ارزیابی، دانش‌های تخصصی، دانش‌های بومی و سنتی و همچنین در ترکیب با تکنولوژی‌های یاد شده در بند (۱) ماده (۱۶) را شامل شود. تبادل اطلاعات همچنین باید در صورت امکان شامل بازگردانیدن اطلاعات به مبدأ نخست خود باشد.
- همکاری فنی و علمی
۱– کشورهای عضو باید همکاری فنی و علمی بین‌المللی در زمینه حفاظت و استفاده پایدار از تنوع زیستی را در صورت لزوم از طریق مؤسسات ملی و بین‌المللی مناسب تشویق کنند.
۲– هر یک از کشورهای عضو باید در اجرای این کنوانسیون همکاری فنی و علمی با سایر کشورهای عضو، به ویژه کشورهای در حال توسعه را، از راه‌های مختلف از جمله تدوین و اجرای سیاست‌های ملی ترغیب کند. در این همکاری با استفاده از توسعه منابع انسانی و ایجاد نهادها باید به توسعه و تقویت توانایی‌های ملی توجه خاصی مبذول شود.
۳– کنفرانس اعضاء در نخستین اجلاس خود، باید چگونگی ایجاد ترتیبات مرکز تهاتر را برای تشویق و تسهیل همکاری فنی و علمی مشخص کند.
۴– کشورهای عضو باید برابر قوانین و سیاست‌های ملی، شیوه‌های همکاری برای توسعه و استفاده از تکنولوژی‌ها، از جمله تکنولوژی‌های بومی و‌سنتی را برابر اهداف این کنوانسیون ترغیب کرده و توسعه دهند. همچنین بدین منظور، کشورهای عضو باید همکاری در زمینه آموزش نیروی انسانی و تبادل متخصصان را تشویق نمایند.
۵– کشورهای عضو، به موجب توافق‌های دو جانبه باید ایجاد برنامه‌های پژوهشی مشترک و مشارکت‌هایی برای توسعه تکنولوژی‌های مربوط به‌اهداف این کنوانسیون را تشویق کنند.
- استفاده از بیوتکنولوژی و توزیع مزایای آن
۱– هر یک از کشورهای عضو باید به گونه‌ای مناسب اقدامات تقنینی، اجرایی یا سیاست‌گذاری را برای تأمین مشارکت موثر در فعالیت‌های پژوهشی مربوط به بیوتکنولوژی توسط آن دسته از کشورهای عضو، به ویژه کشورهای در حال توسعه که تأمین‌کننده منابع ژنتیکی برای این پژوهش‌ها هستند، و‌در صورت امکان در خود آن کشورها، مبذول دارند.
۲– هر یک از کشورهای عضو باید کلیه اقدامات عملی را برای تشویق و پیشبرد دستیابی برابر و عادلانه کشورهای عضو، به ویژه کشورهای در حال‌توسعه، به نتایج و مزایای حاصل از بیوتکنولوژی‌های مبتنی بر منابع ژنتیکی که توسط کشورهای عضو فراهم شده باشد، مبذول نمایند. این دستیابی باید بر اساس شرایط مورد توافق دو طرف صورت پذیرد.
۳– کشورهای عضو باید نیاز به پروتکل و شکل آن را مورد بررسی قرار دهند که اقدامات و روش‌های مناسب انتقال و کاربرد و بهره‌برداری سالم و ایمن هر گونه ارگانیسم زنده تغییر شکل یافته‌ای که ناشی از بیوتکنولوژی بوده و احتمالا اثر نامطلوبی بر حفاظت و استفاده پایدار از تنوع زیستی داشته باشد،به ویژه توافق‌های مقدماتی مبتنی بر اطلاعات را مشخص نماید.
۴– هر یک از کشورهای عضو به طور مستقیم یا با الزام هر شخص حقیقی یا حقوقی تحت صلاحیت خود که ارگانیسم‌های مورد اشاره در بند (۳) بالا‌را ارایه می‌کند باید هر گونه اطلاعات موجود درباره استفاده از آن ارگانیسم‌ها و مقررات ایمنی لازم برای کاربرد آن‌ها توسط کشورهای عضو را ارایه کند و نیز هر گونه اطلاعات موجود درباره اثرات مضر بالقوه‌ای را که ارگانیسم‌های ویژه‌ای می‌تواند در رابطه با کشور عضو واردکننده آن ارگانیسم‌های داشته باشند، ارایه نماید.
- منابع مالی
۱– هر یک از کشورهای عضو، بر اساس توانایی‌ها و طبق طرح‌ها، اولویت‌ها و برنامه‌های ملی خود، موظف به تأمین حمایت مالی و ایجاد انگیزه در‌مورد آن دسته از فعالیت‌های ملی است که هدف از آن‌ها نیل به اهداف این کنوانسیون می‌باشد.
۲– کشورهای توسعه‌یافته عضو باید منابع مالی جدی و اضافی را فراهم کنند تا کشورهای در حال توسعه بتوانند کل هزینه‌های افزوده مورد توافق، مربوط به انجام اقدامات لازم که ایفاگر تعهدات این کنوانسیون می‌باشد را برآورده سازند و از مفاد آن منتفع شوند و هر گونه هزینه‌هایی که مطابق سیاست، استراتژی و اولویت‌های برنامه‌ای و معیارهای مطلوبیت و فهرست راهنمای هزینه‌های افزوده تعیین شده توسط کنفرانس کشورهای عضو میان یک کشور در حال توسعه و ساختار سازمانی مذکور در ماده (۲۱) مورد توافق قرار خواهد گرفت بپذیرند. سایر کشورهای عضو از جمله کشورهایی که روند انتقال به اقتصاد بازار را طی می‌کنند، می‌توانند به طور داوطلبانه وظایف کشورهای پیشرفته را متقبل شوند. در راستای اجرای این ماده، کنفرانس اعضاء باید در نخستین اجلاس خویش فهرستی از کشورهای پیشرفته و سایر کشورهای عضو را که مایلند تعهدات کشورهای پیشرفته را بر عهده بگیرند، تهیه کند. کنفرانس کشورهای عضو باید به طور مرتب این فهرست را بررسی کرده و در صورت لزوم اصلاحاتی در آن به عمل آورد. در این زمینه کمک داوطلبانه سایر کشورها و منابع تشویق می‌شود. در انجام این تعهدات باید نیاز به پیش‌بینی صحیح تأمین کافی و به موقع وجوه مالی و اهمیت اینکه کشورهای عضو موضوع فهرست بالا باید بار تأمین این وجوه را به طور مشترک بر عهده بگیرند در نظر گرفته شود.
۳– کشورهای پیشرفته عضو همچنین می‌توانند منابع مالی مربوط به اجرای این کنوانسیون را از طریق مجاری دو جانبه، منطقه‌ای و چند جانبه تأمین نموده و کشورهای در حال توسعه از این منابع مالی استفاده نمایند.
۴– میزان اقدام مؤثر کشورهای در حال توسعه عضو در ایفای تعهدات خود برابر این کنوانسیون، بستگی به ایفای مؤثر تعهدات مالی کشورهای پیشرفته عضو و نیز انتقال تکنولوژی از سوی ایشان و توجه به این واقعیت دارد که توسعه اقتصادی و اجتماعی و فقرزدایی، نخستین و مهمترین اولویت کشورهای در حال توسعه عضو است.
۵– کشورهای عضو در اقدامات خود در مورد تأمین مالی و انتقال تکنولوژی، باید نیازهای خاص و شرایط ویژه کشورهایی را که از کمترین توسعه برخوردارند در نظر بگیرند.
۶– همچنین کشورهای عضو باید شرایط ویژه ناشی از میزان وابستگی به تنوع زیستی و پراکندگی و مکان تنوع زیستی در داخل کشورهای در حال توسعه عضو، به خصوص جزایر کوچک را در نظر بگیرند.
۷– در عین حال باید شرایط ویژه کشورهای در حال توسعه، از جمله آن‌هایی که از لحاظ محیط زیست از همه ضربه‌پذیرترند، نظیر کشورهای خشک و نیمه خشک، ساحلی و کوهستانی مورد توجه قرار گیرد.
- ترتیبات مالی
۱– برای ارایه منابع مالی به کشورهای در حال توسعه عضو، به منظور تحقق اهداف این کنوانسیون، باید ترتیباتی بر اساس اعطای کمک بلاعوض یا شرایط اعطایی ایجاد شود که عناصر اساسی آن در این ماده توصیف شده‌اند. این ترتیبات تحت اختیار و هدایت کنفرانس اعضاء بوده و به منظور اجرای‌اهداف این کنوانسیون در مقابل آن پاسخگو خواهد بود. کارکرد این ترتیبات از طریق نهادهایی که توسط کنفرانس اعضاء در نخستین اجلاس آن تعیین می‌شوند، به مورد اجرا گذارده خواهد شد. کنفرانس اعضاء در راستای اهداف این کنوانسیون باید سیاست، استراتژی، و اولویت‌های برنامه‌ای و معیارهای مناسب مربوط به دستیابی به آن منابع و کاربرد آن‌ها را تعیین کند. کمک‌های مالی باید به گونه‌ای باشد که نیاز به کفایت و قابل پیش‌بینی بودن و گردش به موقع وجوه مالی مورد اشاره در ماده (۲۰) را بر اساس‌میزان منابع مورد لزوم که توسط کنفرانس اعضاء به صورت ادواری مشخص شده و اهمیت این نکته را که کشورهای عضو موضوع فهرست یاد شده در‌بند (۲) ماده (۲۰) باید بطور مشترک بار مالی را بر عهده بگیرند، در نظر گیرد، در عین حال کشورهای توسعه یافته عضو و سایر کشورها و منابع نیز‌می‌توانند کمک‌های داوطلبانه خود را ارایه کنند. ترتیبات یاد شده باید تحت یک نظام نظارتی آزاد و آشکار اداره شود.
۲– در راستای اهداف این کنوانسیون، کنفرانس اعضاء باید در نخستین اجلاس خود، سیاست، استراتژی و اولویت‌های برنامه‌ای و نیز جزییات معیارها و رهنمودهای مناسب برای دستیابی به منابع مالی و کاربرد آن را از جمله روش‌های پیگیری و ارزیابی منظم، تعیین کند. کنفرانس اعضاء باید پس از مشورت با ساختار نهادی که عملکرد مکانیزم مالی به آن واگذار شده است، در مورد ترتیبات اجرای بند (۱) بالا، اتخاذ تصمیم کند.
۳– کنفرانس اعضاء باید میزان کارایی ترتیبات برقرار شده طبق این ماده مشتمل بر معیارها و رهنمودهای مورد اشاره در بند (۲) را ظرف کمتر از دو‌سال پس از لازم‌الاجرا شدن این کنوانسیون بررسی نموده و از آن پس باید بررسی به طور منظم صورت بگیرد. بر اساس بررسی مزبور باید در صورت‌لزوم اقدامات مناسب برای بهبود کارایی ترتیبات انجام شود.
۴– کشورهای عضو باید تقویت نهادهای مالی موجود را در نظر گیرند و منابع مالی را برای حفاظت و استفاده پایدار از تنوع زیستی فراهم سازند.
- ارتباط با سایر کنوانسیون‌های بین‌المللی
۱– مفاد این کنوانسیون بر حقوق و تعهدات هیچ یک از کشورهای عضو ناشی از کنوانسیون‌های موجود بین‌المللی موثر نخواهد بود، به جز مواردی که‌اعمال آن حقوق و تعهدات موجب آسیب و خطرات جدی به تنوع زیستی می‌شوند.
۲– کشورهای عضو باید مفاد این کنوانسیون را در مورد محیط زیست دریایی سازگار با حقوق و تعهدات دولت‌ها موافق حقوق دریاها اعمال نمایند.
- کنفرانس اعضاء
۱– بدین وسیله کنفرانس اعضاء تأسیس می‌شود. نخستین اجلاس کنفرانس اعضاء باید توسط مدیر اجرایی «برنامه محیط زیست سازمان ملل متحده» ظرف کمتر از یک سال پس از لازم‌الاجرا شدن این کنوانسیون تشکیل شود. سپس، جلسات عادی کنفرانس اعضاء باید در فواصل منظمی که توسط نخستین اجلاس کنفرانس تعیین می‌شود، برگزار شود.
۲– جلسات فوق‌العاده کنفرانس اعضاء باید در مواقعی که توسط کنفرانس ضروری تشخیص داده می‌شود و یا بنا به درخواست کتبی هر یک از کشورها تشکیل شود. به شرطی که طی شش ماه پس از ارسال درخواست توسط دبیرخانه به اعضاء، حداقل یک سوم کشورهای عضو از آن پشتیبانی کنند.
۳– کنفرانس اعضاء باید به اتفاق آرا مقررات این کنفرانس و هر هیأت فرعی دیگری که توسط آن ایجاد می‌شود و مقررات مالی حاکم بر بودجه دبیرخانه را معین نماید. در هر یک از جلسات عادی، باید بودجه‌ای برای دوره مالی تا جلسه عادی بعد تصویب شود.
۴– کنفرانس اعضاء باید اجرای این کنوانسیون را تحت بررسی داشته، و بدین منظور باید.
الف- شکل و زمان‌بندی تهیه و تسلیم اطلاعاتی که باید برابر ماده (۲۶) تسلیم شود را معین نموده و آن اطلاعات و نیز گزارش‌هایی را که هر هیأت فرعی ارایه می‌کند، مورد توجه قرار دهد.
ب- رهنمودهای علمی، فنی و تکنولوژیکی در مورد تنوع زیستی را که برابر ماده (۲۵) تهیه می‌شود، بررسی کند.
پ- برابر ماده (۲۸) پروتکل‌ها را حسب لزوم بررسی و تصویب کند.
ت- برابر مواد (۲۹) و (۳۰). این کنوانسیون و پیوست‌های آن را در صورت لزوم بررسی و تصویب کند.
ث- اصلاحیه‌های پروتکل‌ها و نیز هر پیوست مربوط را مورد بررسی قرار دهد و در صورت تأیید، تصویب آن‌ها را به طرف‌های مورد نظر پروتکل توصیه نماید.
ج- برابر ماده (۳۰) در صورت لزوم، الحاق پیوست‌های دیگر به کنوانسیون را بررسی و آن‌ها را تصویب کند.
چ- هیأت‌های فرعی را برای ارایه مشاوره علمی و فنی، چنان که برای اجرای این کنوانسیون ضروری تشخیص داده شوند، ایجاد کند.
ح- با نهادهای اجرایی کنوانسیون‌های مربوط به موضوعات تحت پوشش این کنوانسیون با هدف برقراری همکاری مناسب با ایشان از طریق دبیرخانه تماس برقرار کند.
خ- هر اقدام دیگری را که در پرتو تجارب حاصل از عملیات خویش، برای نیل به اهداف این کنوانسیون ضروری تشخیص دهد، مورد بررسی قرار داده و به مورد اجرا درآورد.
۵-سازمان ملل متحد، سازمان‌های تخصصی آن و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و نیز هر کشوری که عضو این کنوانسیون نباشد، می‌توانند به عنوان ناظر در جلسات کنفرانس کشورهای عضو شرکت کنند. هر نهاد یا سازمان دیگر اعم از دولتی و غیردولتی، که در حوزه‌های مربوط به حفاظت و استفاده پایدار از تنوع زیستی دارای صلاحیت باشد، و خواست خود را برای شرکت در جلسه کنفرانس کشورهای عضو به عنوان ناظر به اطلاع دبیرخانه رسانده باشد، می‌تواند پذیرفته شود، مگر اینکه حداقل یک سوم کشورهای عضو با این امر مخالفت کنند. پذیرش و مشارکت ناظران باید تابع مقررات و روش‌های مصوب کنفرانس کشورهای عضو باشد.
- دبیرخانه
۱ـ بدین وسیله دبیرخانه تأسیس می‌شود که وظایف آن به شرح زیر خواهد بود:
الف- ترتیب دادن جلسات کنفرانس کشورهای عضو مطروح در ماده (۲۳) و ارایه خدمات به آن‌ها،
ب- انجام وظایف محول شده به آن به موجب هر پروتکل،
پ- تهیه گزارش‌های مربوط به انجام وظایف دبیرخانه برابر این کنوانسیون و ارایه آن‌ها به کنفرانس کشورهای عضو،
ت- هماهنگی با سایر نهادهای بین‌المللی مربوط و به خصوص انعقاد ترتیبات اجرایی و قراردادی که ممکن است برای اجرای موثر وظایف دبیرخانه لازم باشد. و
ث- انجام وظایف دیگری که کنفرانس کشورهای عضو تعیین کند.
۲ـ کنفرانس کشورهای عضو، در نخستین اجلاس خود، باید از میان آن دسته از سازمان‌های بین‌المللی صلاحیت‌دار موجود که تمایل خویش را برای اجرای وظایف دبیرخانه ای برابر این کنوانسیون اعلام داشته‌اند، دبیرخانه را انتخاب نماید.
ـ هیأت فرعی مشاوره علمی، فنی و تکنولوژیکی
۱– بدین وسیله یک هیأت فرعی برای ارائه مشاوره علمی، فنی و تکنولوژیکی تأسیس می‌شود تا به کنفرانس کشورهای عضو و سایر هیأت‌های فرعی آن در موقع لزوم و به گونه مناسب، در مورد اجرای مفاد این کنوانسیون مشاوره لازم را ارایه دهد. مشارکت در این هیأت چند تخصصی باید برای تمامی‌کشورهای عضو، آزاد باشد. این هیأت باید دربرگیرنده نمایندگان دولتی صالح در حوزه‌های تخصصی مربوط باشد. این هیأت باید به طور مرتب در مورد‌کلیه جوانب کار خویش به کنفرانس کشورهای عضو گزارش بدهد.
۲ـ این هیأت، تحت اختیارات و بنا به درخواست کنفرانس کشورهای عضو و برابر رهنمودهای بیان شده توسط آن باید:
الف- در مورد وضعیت تنوع زیستی، ارزیابی‌های علمی و فنی ارایه نماید،
ب- در مورد تاثیر انواع اقدامات اتخاذ شده برابر مفاد این کنوانسیون ارزیابی‌های علمی و فنی انجام دهد،
پ- تکنولوژی‌های ابتکاری، کارآمد و پیشرفته مربوط به حفاظت و استفاده پایدار از تنوع زیستی را مشخص نموده و در مورد راه‌ها و ابزار ترغیب توسعه و یا انتقال تکنولوژی، مشاوره ارایه دهد،
ت- در مورد برنامه‌های علمی و همکاری بین‌المللی در زمینه پژوهش و توسعه مربوط به حفاظت و استفاده پایدار از تنوع زیستی، مشاوره ارایه دهد، و
ث- به مسائل علمی، فنی، تکنولوژیکی و روش شناسانه‌ای که کنفرانس کشورهای عضو و ساختارهای جنبی طرح می‌نمایند، پاسخ گوید.
۳ـ کنفرانس کشورهای عضو می‌تواند وظایف، دستور کار، سازماندهی و عملیات این هیأت را بیش از پیش گسترش دهد.
- گزارش‌ها
هر یک از کشورهای عضو، باید در فواصل زمانی که توسط کنفرانس کشورهای عضو معین می‌شود، گزارش‌هایی را درباره اقداماتی که باید به منظور اجرای مفاد این کنوانسیون و کارآمد بودنشان در نیل به اهداف این کنوانسیون انجام شود، به کنفرانس کشورهای عضو ارایه کند.
ـ حل اختلافات
۱ـ در صورت بروز اختلاف بین کشورهای عضو در مورد تفسیر یا اجرای این کنوانسیون، کشورهای مربوط باید از راه مذاکره به حل اختلاف بپردازند.
۲ـ اگر کشورهای مربوط نتوانند از راه مذاکره به توافق برسند، می‌توانند به طور مشترک خواستار مشورت یا میانجی‌گری شخص ثالث شوند.
۳ـ هنگام تأیید، پذیرش، تصویب یا الحاق به این کنوانسیون یا در هر زمان دیگر پس از آن، یک کشور یا سازمان وحدت اقتصادی منطقه‌ای می‌تواند به‌طور کتبی به امین اسناد اعلام نماید که در مورد اختلافی که برابر بند (۱) یا (۲) بالا حل و فصل نشده است، به طور اجباری یکی از راه‌های زیر و یا هر‌دو راه را برای حل اختلاف می‌پذیرد:
الف- داوری برابر مقررات تعیین شده در بخش (۱) پیوست (۲)،
ب- ارجاع اختلاف به دیوان بین‌المللی دادگستری،
۴– در صورتی که طرف‌های اختلاف برابر بند (۳) بالا روش یکسان یا هر گونه روشی را نپذیرفتند، اختلاف بر اساس بخش (۲) پیوست (۲) مصالحه خواهد شد مگر این که دو طرف به ترتیب دیگری توافق نمایند.
۵ـ مفاد این ماده ناظر بر تمامی پروتکل‌ها خواهد بود، مگر اینکه در پروتکل مربوط به گونه دیگری شرط شود.
ـ پذیرش پروتکل‌ها
۱ـ کشورهای عضو باید در زمینه تنظیم و پذیرش پروتکل‌های این کنوانسیون همکاری کنند.
۲ـ پروتکل‌ها در جلسه کنفرانس کشورهای عضو پذیرفته خواهند شد.
۳ـ متن هر پروتکل پیشنهادی باید توسط دبیرخانه و حداقل شش ماه پیش از برگزاری جلسه مربوط برای کشورهای عضو ارسال شود.
ـ اصلاح کنوانسیون یا پروتکل‌ها
۱ـ هر یک از کشورهای عضو می‌تواند اصلاحاتی در کنوانسیون را پیشنهاد دهد. اصلاحات در هر پروتکلی را هر یک از کشورهای عضو پروتکل می‌تواند پیشنهاد کند.
۲ـ اصلاحیه‌های این کنوانسیون باید در جلسه‌ای از کنفرانس کشورهای عضو پذیرفته شود. اصلاحیه‌های هر پروتکلی باید در اجلاسی از کشورهای عضو پروتکل مربوط مورد پذیرش قرار گیرد. متن هر پیشنهاد اصلاح کنوانسیون یا هر پروتکل. باید توسط دبیرخانه و حداقل شش ماه پیش از برگزاری اجلاس مربوط برای دو طرف فرستاده شود، مگر در مواردی که در آن پروتکل به گونه دیگری عنوان شده باشد، دبیرخانه باید اصلاحات پیشنهادی را برای اطلاع امضاء‌کنندگان این کنوانسیون نیز بفرستند.
۳ـ کشورهای عضو باید برای کسب اتفاق آراء پیرامون اصلاحات این کنوانسیون یا هر پروتکلی تلاش کنند. اگر همه تلاش‌ها برای کسب اتفاق آراء به نتیجه نرسید و توافق حاصل نشد، در نهایت اصلاحیه یادشده باید دو سوم آرای کشورها طرف سند مربوط حاضر و شرکت‌کننده در رأی‌گیری در جلسه‌را بدست بیاورد و توسط امین اسناد برای تأیید، پذیرش یا تصویب به کلیه کشورهای عضو تسلیم شود.
۴ـ امین اسناد باید به طور کتبی از تایید، پذیرش یا تصویب اصلاحات آگاه شود. اصلاحاتی که برابر بند (۳) بالا پذیرفته شده‌اند، ظرف (۹۰) روز پس از‌تسلیم اسناد تایید، پذیرش یا تصویب توسط حداقل دو سوم کشورهای عضو این کنوانسیون یا کشورهای عضو پروتکل مربوط به امین اسناد، در مورد ایشان نافذ خواهد شد، مگر این که روال دیگری در پروتکل مربوط در نظر گرفته شده باشد. پس از آن، اصلاحات در مورد کشورهای دیگر پس از پایان (۹۰) روز از تاریخ تسلیم سند مربوط به تایید پذیرش یا تصویب آن اصلاحات از سوی آن کشور به امین اسناد نافذ خواهد شد.
۵ـ در این ماده، منظور از «کشورهای عضو حاضر و رأی‌دهنده» کشورهایی است که در جلسه حضور دارند و رأی اعم از مثبت یا منفی می‌دهند.
