قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه گری

– به منظور تنظیم و تعمیم و هدایت امر بیمه در ایران و حمایت بیمه‌گذاران و بیمه‌شدگان و صاحبان حقوق آن‌ها همچنین به منظور اعمال‌نظارت دولت بر این فعالیت موسسه‌ای به نام بیمه مرکزی ایران طبق مقررات این قانون به صورت شرکت سهامی تاسیس می‌گردد.

– سرمایه بیمه مرکزی ایران پانصد میلیون ریال است که به پنجاه سهم ده میلیون ریالی با نام تقسیم می‌شود و تمامی آن متعلق به دولت و غیر‌قابل انتقال است و افزایش آن با تصویب مجمع عمومی امکان‌‌پذیر است. مبلغ مزبور از محل اندوخته‌‌های شرکت سهامی بیمه ایران تامین خواهد شد.

– مرکز اصلی بیمه مرکزی ایران تهران است و بیمه مرکزی ایران می‌تواند در هر جا که لازم بداند به شرکت سهامی بیمه ایران نمایندگی بدهد.

– بیمه مرکزی ایران تابع قوانین و مقررات عمومی مربوط به دولت و دستگاه‌هایی که با سرمایه دولت تشکیل شده‌اند نمی‌باشد مگر آنکه در‌ قانون مربوط صراحتاً از بیمه مرکزی ایران نام برده شده باشد ولی نسبت به مواردی که در این قانون پیش‌بینی نشده باشد بیمه مرکزی ایران تابع قانون تجارت است. قسمت دوم – وظایف و اختیارات:

– بیمه مرکزی ایران دارای وظایف و اختیارات زیر است: ۱- تهیه آیین‌نامه‌ها و مقرراتی که برای حسن اجرای امر بیمه در ایران لازم باشد با توجه به مفاد این قانون. ۲- تهیه اطلاعات لازم از فعالیت‌های کلیه موسسات بیمه که در ایران کار می‌کنند. ۳- انجام بیمه‌‌های اتکائی اجباری. ۴- قبول بیمه‌‌های اتکائی اختیاری از موسسات داخلی یا خارجی. ۵- واگذاری بیمه‌های اتکائی به موسسات داخلی یا خارجی در هر مورد که مقتضی باشد. ۶- [به موجب قانون فهرست قوانین و احکام نامعتبر در حوزه بیمه مصوب ۱۴۰۳/۷/۳ منسوخ اعلام شده است] متن بند ۶ سابق: اداره صندوق تامین خسارت‌های بدنی و تنظیم آیین‌نامه آن، موضوع ماده ۱۰ قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه موتوری‌زمینی در مقابل شخص ثالث مصوب دیماه ۱۳۴۷. ۷- ارشاد و هدایت و نظارت بر موسسات بیمه و حمایت از آنها در جهت حفظ سلامت بازار بیمه و تنظیم امور نمایندگی و دلالی بیمه و نظارت بر امور بیمه اتکائی و جلوگیری از رقابت‌های مکارانه و ناسالم. تبصره- بیمه مرکزی ایران ملزم به حفظ اسرار موسساتی است که به موجب این قانون حق نظارت بر آنها را دارا می‌باشد و به هیچ وجه نباید از ‌اطلاعاتی که در جهت اجرای این قانون بدست می‌آورد جز در مواردی که قانون معین می‌نماید استفاده کند. قسمت سوم – ارکان بیمه مرکزی ایران:

- بیمه مرکزی ایران دارای ارکان زیر است: ۱- مجمع عمومی ۲- شورای عالی بیمه ۳- هیئت عامل ۴- بازرسان. فصل اول – مجمع عمومی

– مجمع عمومی بیمه مرکزی ایران مرکب است از وزیر دارائی، وزیر اقتصاد، وزیر کار و امور اجتماعی. هیئت عامل و بازرسان بدون داشتن حق رأی در جلسه شرکت خواهند کرد.

– مجمع عمومی عادی به دعوت رئیس کل بیمه مرکزی ایران سالی یک مرتبه حداکثر تا پایان شهریور ماه تشکیل می‌شود. مجمع عمومی فوق‌العاده به دعوت رئیس کل بیمه مرکزی ایران و یا به پیشنهاد هر یک از اعضاء مجمع عمومی تشکیل خواهد شد. رئیس کل بیمه مرکزی ایران موظف است ظرف ده روز پس از دریافت پیشنهاد تشکیل جلسه مجمع عمومی را کتباً دعوت کند. در دعوت نامه دستور‌جلسه، روز و ساعت و محل انعقاد جلسه ذکر خواهد شد. هیچ موضوعی را نمی‌توان در مجمع عمومی عادی یا فوق‌العاده مطرح کرد مگر آنکه قبلا جزو دستور قرار داده شده باشد.

– وظایف مجمع عمومی به شرح زیر است: الف- تعیین خط مشی کلی ب- رسیدگی و اظهار نظر نسبت به گزارش سالانه رئیس کل بیمه مرکزی ایران. ج- رسیدگی و تصویب بودجه و ترازنامه و حساب سود و زیان و ترتیب تقسیم سود. د- تصویب سازمان و آیین‌نامه‌های مالی و اداری بیمه مرکزی ایران. ھ- تصویب مقررات استخدامی با رعایت بند پ ماده ۲ قانون استخدام کشوری. و- انتخاب بازرسان ز- تعیین حقوق رئیس کل و اعضای هیئت عامل و حق‌الزحمه بازرسان. ح- تصمیم نسبت به هر موضوعی که از طرف رئیس کل بیمه مرکزی ایران جزو دستور قرار داده شده باشد. فصل دوم – شورای عالی بیمه

(اصلاحی ۱۳۹۸/۵/۷)- شورای عالی بیمه از اشخاص زیر تشکیل می‌شود: ۱– رئیس کل بیمه مرکزی ایران. ۲– معاون وزارت دارائی. ۳– معاون وزارت اقتصاد. ۴– معاون وزارت کار و امور اجتماعی. ۵– معاون وزارت تعاون و امور روستاها. ۶– رئیس شرکت سهامی بیمه ایران. ۷– مدیر عامل یکی از موسسات بیمه به انتخاب سندیکای بیمه‌گران ایران. ۸– یک نفر کارشناس امور حقوقی به انتخاب مجمع عمومی 9– یک نفر کارشناس در امور بیمه به انتخاب مجمع عمومی. ۱۰– یک نفر مطلع در امور بیمه به انتخاب رئیس اطاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران. ۱۱– رئیس سازمان مدیریت بحران کشور ‌متن سابق ماده ۱۰: شورای عالی بیمه از اشخاص زیر تشکیل می‌شود: ۱- رییس کل بیمه مرکزی ایران ۲- معاون وزارت دارایی. ۳- معاون وزارت اقتصاد. ۴- معاون وزارت کار و امور اجتماعی. ۵- معاون وزارت تعاون و امور روستاها. ۶- رییس شرکت سهامی بیمه ایران. ۷- مدیر عامل یکی از مؤسسات بیمه به انتخاب سندیکای بیمه‌گری ایران. ۸- یک نفر کارشناس امور حقوقی به انتخاب مجمع عمومی ۹- یک نفر کارشناس در امور بیمه به انتخاب مجمع عمومی. ۱۰- یک نفر مطلع در امور بیمه به انتخاب رییس اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران. تبصره– اعضای شورای عالی بیمه موضوع بندهای ۷ و ۸ و ۹ و ۱۰ برای مدت سه سال انتخاب می‌شوند و انتخاب مجدد آنان بلا مانع است.

– ریاست شورای عالی بیمه بدون شرکت در اخذ رأی با رئیس کل بیمه مرکزی ایران و در غیاب او با قائم مقام او خواهد بود.

– اعضای شورای عالی بیمه قبل از شروع بکار باید در مجمع عمومی سوگند یاد کند که در انجام وظایف شورای عالی بیمه نهایت دقت و‌ مراقبت را مبذول دارند و کلیه تصمیمات خود را به صلاح کشور اتخاذ نمایند و اسرار شورای عالی بیمه را حفظ کنند.

– جلسات شورای عالی بیمه حداقل ماهی یکبار به دعوت رئیس شورای عالی بیمه تشکیل خواهد شد و در صورتی که حداقل چهار نفر‌از اعضای شورای عالی بیمه کتباً تقاضای تشکیل جلسه را بنمایند رئیس شورای عالی بیمه موظف است ظرف یک هفته اعضای شورای عالی را برای تشکیل جلسه دعوت کند.

– جلسه شورای عالی بیمه با حضور حداقل شش نفر از اعضاء رسمیت می‌یابد و تصمیمات با اکثریت پنج رأی حاضر در جلسه رسمی معتبر و قابل اجرا است. هنگام رسیدگی و اخذ رأی نسبت به موسسه بیمه‌ای که یکی از اعضاء شورای عالی به نحوی در آن سهیم است آن عضو در‌ رأی شرکت نخواهد کرد.

– صورت جلسات مذاکرات شورای عالی بیمه در دفتری ثبت و به امضای رئیس شورای عالی بیمه رسیده و در بیمه مرکزی ایران نگاهداری می‌شود.

– شورای عالی بیمه دارای دبیرخانه‌ای خواهد بود که سازمان آن را شورای عالی بیمه تصویب خواهد کرد، رئیس و کارکنان دبیرخانه از بین کارکنان بیمه مرکزی ایران انتخاب می‌شوند.

– وظایف شورای عالی بیمه به شرح زیر است ، ۱- رسیدگی و اظهار نظر نسبت به صدور پروانه تاسیس یا لغو پروانه موسسات بیمه طبق مقررات این قانون و پیشنهاد آن به مجمع عمومی. ۲- تصویب نمونه ترازنامه که باید مورد استفاده موسسات بیمه قرار گیرد. ۳- تعیین انواع معاملات بیمه و شرایط عمومی بیمه‌نامه‌ها و نظارت بر امور بیمه‌‌های اتکائی. ۴- تعیین میزان کارمزد و حق بیمه مربوط به رشته‌‌های مختلف بیمه مستقیم. ۵- تصویب آیین‌نامه‌‌های لازم برای هدایت امر بیمه و فعالیت موسسات بیمه ۶- رسیدگی و اظهار نظر نسبت به گزارش بیمه مرکزی ایران درباره عملیات و فعالیت‌های موسسات بیمه در ایران که حداقل هر شش ماه یکبار باید‌ تسلیم شود. ۷- اظهار نظر درباره هر گونه پیشنهاد که از طرف رئیس شورای عالی بیمه به آن ارجاع می‌شود. ۸- انجام سایر وظایفی که این قانون برای آن تعیین نموده است. فصل سوم – هیئت عامل

– هیئت عامل بیمه مرکزی ایران مرکب از رئیس کل و قائم مقام رئیس کل و معاونان بیمه مرکزی ایران خواهد بود.

(اصلاحی ۱۳۶۰٫۳٫۱۴)- رئیس کل بیمه مرکزی ایران و قائم مقام او به پیشنهاد وزیر دارائی و تصویب هیئت وزیران با امضای وزیر امور اقتصادی و دارایی و معاونان بیمه مرکزی ایران به پیشنهاد رئیس کل بیمه مرکزی ایران و موافقت وزیر دارائی بموجب تصویبنامه هیئت وزیران منصوب می‌شوند.

– رئیس کل و قائم مقام رئیس کل بیمه مرکزی ایران برای مدت چهار سال منصوب می‌شوند و انتصاب مجدد آنان بلامانع است.

– رئیس کل بیمه مرکزی ایران بالاترین مقام اجرائی و اداری بیمه مرکزی ایران می‌باشد.

– وظایف و اختیارات رئیس کل بیمه مرکزی ایران بشرح زیر است: الف- نظارت در اجرای این قانون و آیین‌نامه‌‌های مربوط به آن. ب- نمایندگی بیمه مرکزی ایران در مقابل اشخاص و موسسات دولتی یا خصوصی و دادگاه‌ها و سایر مراجع قضائی و غیر قضائی با حق توکیل و سازش و سایر اختیارات مندرج در ماده ۶۲ قانون آئین دادرسی مدنی. ج- تفویض قسمتی از اختیارات خود و حق امضاء به قائم مقام و یا معاونان و یا روساء یا کارمندان و تعیین وظایف آن. د- تقدیم گزارش وضع حساب‌ها و امور بیمه مرکزی ایران به مجمع عمومی. ھ- تقدیم گزارش عملیات و فعالیت‌های موسسات بیمه در ایران به شورای عالی بیمه.

– در غیاب رئیس کل بیمه مرکزی ایران قائم مقام رئیس کل دارای کلیه اختیارات و وظایف قانونی او خواهد بود. فصل چهارم – بازرسان

[ به موجب قانون فهرست قوانین و احکام نامعتبر در حوزه بیمه مصوب ۱۴۰۳٫۷٫۳ منسوخ اعلام شده است.] بیمه مرکزی ایران دارای دو نفر بازرس که اطلاعات و تجارب کافی در امور بیمه و حسابداری داشته باشند خواهد بود که یک نفر از آنان از ‌طرف وزیر دارائی و دیگری از طرف وزیر اقتصاد پیشنهاد و با تصویب مجمع عمومی برای یک سال تعیین خواهند شد انتخاب مجدد بازرسان بلامانع است.

- بازرسان حق دارند هر گونه اطلاعی را از بیمه مرکزی ایران بخواهند ولی حق دخالت مستقیم در امور بیمه مرکزی ایران را ندارند. رسیدگی به ترازنامه سالانه وظیفه اصلی بازرسان می‌باشد ترازنامه بیمه مرکزی ایران یکماه قبل از تشکیل مجمع عمومی تسلیم بازرسان خواهد شد تا‌ گزارش درباره آن تهیه و ضمن اظهار نظر به مجمع عمومی تسلیم کنند. قسمت چهارم – مقررات مختلف؛

- رئیس کل و سایر اعضاء هیئت عامل در مدت تصدی خود نمی‌توانند عضویت شرکت‌ها و موسسات بازرگانی را قبول نمایند و یا در سایر‌ دستگاه‌های دولتی یا ملی سمتی داشته باشند. تبصره- تدریس در دانشگاهها و موسسات آموزش عالی و قبول سمت‌های غیر موظف در موسسات خیریه و اجتماعی و آموزشی بلا مانع است.

– اسناد مالی و اوراق بهادار و چک‌های بیمه مرکزی ایران با دو امضاء معتبر خواهد بود.

(اصلاحی ۱۳۵۳٫۳٫۲۸)- بیمه مرکزی ایران مجاز خواهد بود که موجودی‌های نقدی خود را به صورت حساب جاری و یا سپرده نزد بانک بیمه ایران نگاهداری نماید. یا براساس بودجه مصوب از محل سرمایه و ذخایر و اندوخته‌های خود و صندوق تأمین خسارتهای بدنی تا مبلغ یکصد میلیون ریال در هر سال با تصویب هیئت عامل و مازاد بر آن با تصویب مجمع عمومی به هر نوع عملیات دیگر از جمله خرید سهام و مشارکت در بانک‌ها و شرکت‌های دیگر با حق فروش و انتقال آنها که برای توسعه و پیشرفت وظایف بیمه مرکزی ضروری یا مفید باشد مبادرت نماید. متن سابق ماده ۲۸: «‌بیمه مرکزی ایران مجاز خواهد بود که موجودی‌های نقدی خود را به صورت حساب جاری و یا سپرده نزد بانک بیمه ایران نگاهداری نماید.»

– اعضاء شورای عالی بیمه و مشاورین و اعضاء اداری شورای عالی بیمه و افرادی که شورای عالی بیمه در اجرای وظایف خود به آنها‌ مراجعه می‌کند و رئیس کل و سایر اعضاء هیئت عامل و بازرسان و کلیه کارکنان بیمه مرکزی ایران باید از افشای اطلاعات محرمانه‌ای که در اجرای وظایف محوله بدست می‌آورند خودداری نمایند والا مشمول مقررات ماده ۱۳۸ قانون مجازات عمومی خواهند بود.

– شرکت سهامی بیمه ایران عملیات خود را جز آنچه بموجب بندهای ۱ و ۲ و ۳ و ۶ و ۷ ماده ۵ این قانون جزء وظایف و اختیارات بیمه مرکزی ایران قرار داده شده است بر طبق اساسنامه خود ادامه خواهد داد. وزارتخانه‌‌ها و موسسات و شرکت‌های دولتی و شهرداری‌ها و هر موسسه دیگری که اکثریت سرمایه آن متعلق بدولت یا سازمانهای مزبور می‌باشد و یا‌ تحت نظر دولت و یا سازمانهای مزبور اداره می‌شوند موظفند بیمه‌‌های خود را منحصراً در شرکت سهامی بیمه ایران انجام دهند. این حکم شامل شرکت ملی نفت ایران – شرکت ملی ذوب آهن ایران – شرکت هواپیمائی ملی ایران – بانک مرکزی ایران – بانک ملی ایران – سازمان مرکزی گسترش و نوسازی صنایع ایران و صندوق توسعه کشاورزی خواهد بود مگر آنکه مجمع عمومی هر یک از این موسسات نسبت به بیمه آنها تصمیم دیگری اتخاذ نماید. تبصره- دولت مکلف است ظرف چهار ماه از تاریخ تصویب این قانون اساسنامه جدید شرکت مزبور را برای تصویب کمیسیونهای دارائی و‌ استخدام مجلسین تقدیم کند. بخش دوم -‌بیمه‌گری قسمت اول – موسسات بیمه فصل اول – کلیات