ماده واحده- «کنوانسیون ۱۲ اکتبر ۱۹۲۹ ورشو مربوط به یکسان کردن برخی از مقررات حمل و نقل هوایی بین‌المللی» مشتمل بر یک مقدمه و ۴۱ ماده و یک پروتکل و «پروتکل ۲۸ سپتامبر ۱۹۵۵ لاهه – ناظر به اصلاح کنوانسیون مربوط به یکسان کردن برخی از مقررات حمل و نقل هوایی بین‌المللی که در تاریخ ۱۲اکتبر ۱۹۲۹ در ورشو امضاء گردیده است- مشتمل بر یک مقدمه و ۲۷ ماده- و «کنوانسیون ۱۸ سپتامبر ۱۹۶۱ گوادالاخارا- متمم کنوانسیون ورشو در مورد یکسان کردن برخی از مقررات مربوط به حمل و نقل هوایی بین‌المللی که توسط شخص دیگری غیر از متصدی حمل و نقل طرف قرارداد انجام گردیده است» مشتمل بر یک مقدمه و ۱۸ ماده- و «پروتکل ۸ مارس ۱۹۷۱ گواتمالا برای اصلاح کنوانسیون مربوط به یکسان کردن برخی از مقررات حمل و نقل هوایی بین‌المللی امضاء شده در ورشو به‌تاریخ ۱۲ اکتبر ۱۹۲۹ و اصلاح شده به موجب پروتکل منعقده در شهرلاهه به‌تاریخ ۲۸ سپتامبر۱۹۵۵» مشتمل بر یک مقدمه و ۲۶ ماده تصویب و اجازه تسلیم اسناد الحاق آن داده می‌شود.
قانون فوق مشتمل بر یک ماده و متن کنوانسیون و پروتکل‌های ضمیمه پس از تصویب مجلس شورای ملی در جلسه روز سه‌شنبه پانزدهم بهمن ماه یکهزار و سیصد و پنجاه و سه شمسی در جلسه روز چهار شنبه سی و یکم اردیبهشت ماه یکهزار و سیصد و پنجاه و چهار شمسی به تصویب مجلس سنا رسید.
نایب رییس مجلس سنا – دکتر سید محمد سجادی
ترجمه کنوانسیون مربوط به یکسان کردن برخی از مقررات حمل و نقل هوایی بین‌المللی ورشو – ۱۲ اکتبر ۱۹۲۹
رییس جمهوری آلمان – رییس جمهوری فدرال اتریش – اعلیحضرت پادشاه بلژیک – رییس جمهوری ممالک متحده برزیل- اعلیحضرت پادشاه بلغارستان رییس دولت ملی جمهوری چین – اعلیحضرت پادشاه دانمارک و ایسلند – اعلی حضرت پادشاه مصر – اعلی حضرت پادشاه اسپانیا – رییس دولت جمهوری استونی – رییس جمهوری فنلاند – رییس جمهوری فرانسه – اعلیحضرت پادشاه بریتانیای کبیر و ایرلند و سرزمین‌های بریتانیایی ماوراء بحار- امپراطور هند – رییس جمهوری یونان – والاحضرت نایب‌السلطنه مملکت پادشاهی مجارستان – اعلیحضرت پادشاه ایتالیا – اعلیحضرت امپراطور ژاپن – رییس جمهوری لتونی – والاحضرت دوشس معظمه لوکزامبورگ – رییس جمهوری ممالک متحده مکزیک – اعلیحضرت پادشاه نروژ-علیاحضرت ملکه هلند – رییس جمهوری لهستان – اعلیحضرت پادشاه رومانی – اعلیحضرت پادشاه سوئد – شورای فدرال سوییس – رییس‌جمهوری چکسلواکی – کمیته مرکزی اجرایی اتحاد جماهیر شورای سوسیالیستی – رییس جمهوری ممالک متحده ونزوئلا – اعلی حضرت پادشاه یوگسلاوی.
با اذعان به اینکه وضع مقررات یکسان در مورد شرایط حمل و نقل هوایی بین‌المللی از نظر اسناد مورد استفاده در این حمل و نقل و از نظر مسئولیت متصدی حمل و نقل حائز کمال سودمندیست بدین منظور نمایندگان تام‌‌الاختیار خود را تعیین کردند و مشارالیهم کنوانسیون ذیل را تهیه و امضاء نمودند:
فصل اول – موضوع و تعاریف
-
۱- این کنوانسیون در مورد هر نوع حمل و نقل بین‌المللی اشخاص و لوازم یا کالا که توسط هواپیما و در ازاء دریافت کرایه صورت گیرد و همچنین هر نوع حمل و نقل مجانی که توسط یک متصدی حمل و نقل هوایی انجام پذیرد، اجرا می‌شود.
۲- از لحاظ این کنوانسیون منظور از اصطلاح «حمل و نقل بین‌المللی» هر نوع حمل و نقلی است که در آن مبداء و مقصد حمل و نقل بنابر شرایطی که توسط طرف‌های قرارداد حمل و نقل تعیین می‌شود (ولو اینکه انقطاعی در حمل و نقل واقع گردد یا تعویض وسیله نقلیه معمول شود یا نه) در سرزمین دو طرف متعاهد معظم واقع باشد و یا در صورتی که در سرزمین یک طرف متعاهد معظم باشد- در سرزمینی که تحت سلطه (حاکمیت) یا سیادت (سوزرنته) یا قیمومت یا اقتدار قدرت دیگری واقع است (حتی در صورتی که قدرت مزبور از متعاهدین کنوانسیون نباشد)- توقفی برای آن پیش‌بینی شده باشد.
۳- از لحاظ این کنوانسیون حمل و نقلی که متوالیاً توسط چند متصدی حمل و نقل از طریق هوایی صورت می‌گیرد، چنانچه طرفین آن را یک عمل واحد بدانند، به منزله حمل و نقل واحدی تلقی خواهد شد اعم از اینکه حمل و نقل مزبور طبق یک قرارداد واحد مورد توافق طرفین انجام شده باشد یا طبق چند قرارداد.
این حمل و نقل به علت اینکه یک یا چند قرارداد آن تماماً در سرزمینی که تحت حاکمیت (سلطه) یا سیادت (سوزرنته) یا قیمومت یا اقتدار یک طرف متعاهد معظم واحد انجام گیرد جنبه بین‌المللی خود را از دست نخواهد داد.
-
۱- این کنوانسیون در مورد حمل و نقلهایی که توسط دولت یا سایر اشخاص حقوق عمومی که تحت شرایط پیش‌بینی شده در ماده ۱ صورت گیرد قابل اجرا است.
۲- حمل و نقلهایی که طبق مقررات کنوانسیون‌های پستی بین‌المللی انجام می‌شود مشمول این کنوانسیون نیستند.
فصل دوم – اسناد حمل و نقل
بخش اول – بلیط مسافر
-
۱- متصدی حمل و نقل برای حمل مسافر بایستی بلیطی حاوی نکات ذیل صادر نماید:
الف- محل و تاریخ صدور.
ب- نقاط مبداء و مقصد
ج- توقف‌های پیش‌بینی شده به شرط آن که متصدی آنکه متصدی حمل و نقل در صورت لزوم مجاز باشد محل آن را تغییر دهد بدون آنکه اعمال این حق جنبه بین‌المللی حمل و نقل را نفی نماید.
د- نام و نشانی متصدی یا متصدیان حمل و نقل.
ه- شرحی مبنی بر اینکه حمل و نقل مزبور مشمول مقررات مربوط به مسئولیت مقرر در این کنوانسیون می‌باشد.
۲- همراه نداشتن بلیط یا منطبق نبودن آن با مقررات یا گم شدن آن در وجود یا اعتبار قرارداد حمل و نقل که در هر حال مشمول مقررات کنوانسیون حاضر است تأثیری نخواهد داشت. معهذا هر گاه متصدی حمل و نقل مسافری را بدون تسلیم بلیط مسافرت بپذیرد نمی‌تواند به مقررات این کنوانسیون که متصدی حمل و نقل را یا از مسئولیت مبری و یا مسئولیت او را محدود می‌کند استناد نماید.
بخش دوم – رسید لوازم شخصی
-
۱- متصدی حمل و نقل باید برای حمل لوازم شخصی- به استثنای اشیاء کوچک شخصی که خود مسافر نگهداری می‌کند، رسید صادر و تحویل نماید.
۲- رسید لوازم شخصی در دو نسخه تنظیم می‌شود یک نسخه برای مسافر و نسخه دیگر برای متصدی حمل و نقل.
۳- رسید لوازم شخصی شامل مشخصات ذیل خواهد بود:
الف- محل و تاریخ صدور.
ب- نقاط مبداء و مقصد
ج- نام و نشانی متصدی یا متصدیان حمل و نقل.
د- شماره بلیط مسافر.
ه- تذکار این نکته که لوازم شخصی به دارنده رسید مزبور تحویل داده خواهد شد.
و- تعداد و وزن بسته‌ها.
ز- مبلغ ارزش اظهار شده طبق بند ۲ ماده ۲۲.
ح- ذکر این نکته که حمل و نقل مشمول مقررات مربوط به مسئولیت- مصرحه در این کنوانسیون- می‌باشد.
۴- همراه نداشتن رسید، عدم تطبیق آن با مقررات یا گم شدن آن، تأثیری در وجود یا اعتبار قرارداد حمل و نقل که در هر حال مشمول مقررات این کنوانسیون خواهد بود نخواهد داشت. معهذا هر گاه متصدی حمل و نقل لوازم شخصی را بودن تسلیم رسید بپذیرد یا چنانچه رسید این لوازم فاقد مشخصات مشروحه در بندهای د- ز- ح- مذکور در فوق باشد نمی‌تواند به مقررات این کنوانسیون که متصدی حمل و نقل را از مسئولیت مبری یا مسئولیت او را محدود می‌کند استناد نماید.
بخش سوم – بارنامه هوایی
-
۱- هر متصدی حمل و نقل می‌تواند از فرستنده کالا بخواهد سندی تحت عنوان بارنامه هوایی تنظیم و به او تسلیم نماید. و هر فرستنده کالا می‌تواند از متصدی حمل و نقل به خواهد که سند مزبور را بپذیرد.
۲- نبودن بارنامه، عدم تطبیق آن با مقررات یا گم شدن آن، در وجود یا اعتبار قرارداد، که در هر حال با توجه به مفاد ماده ۹ مشمول مقررات این‌کنوانسیون خواهد بود- تأثیری نخواهد داشت.
- ۱- بارنامه هوایی را فرستنده کالا در سه نسخه اصلی تنظیم و همراه کالا تسلیم می‌نماید.
۲- روی نسخه اول باید ذکر شود «مخصوص متصدی حمل و نقل» این نسخه باید به امضای فرستنده کالا برسد. در نسخه دوم باید ذکر شود «مخصوص گیرنده» این نسخه باید به امضاء فرستنده و متصدی حمل و نقل برسد و همراه کالا فرستاده شود. نسخه سوم به امضاء متصدی حمل و نقل می‌رسد و نامبرده آن را پس از قبول کالا به فرستنده تسلیم می‌دارد.
۳- متصدی حمل و نقل باید در موقع قبول کالا بارنامه را امضاء نماید.
۴- متصدی حمل و نقل می‌تواند بارنامه را به جای امضاء مهر کند و فرستنده کالا می‌تواند بجای امضاء خطی از امضاء چاپی یا مهر استفاده کند.
۵- چنانچه متصدی حمل و نقل بنا بدرخواست فرستنده بارنامه هوایی را تنظیم نماید فرض بر آن خواهد بود که متصدی حمل و نقل این کار را از‌طرف فرستنده کالا انجام می‌دهد مگر آنکه مدرکی خلاف این امر ارائه گردد.
-
چنانچه تعداد بسته‌ها بیش از یکی باشد متصدی حمل و نقل کالا حق دارد از فرستنده بخواهد که برای هر بسته بارنامه هوایی جداگانه‌ای تنظیم نماید.
-
بارنامه هوایی باید شامل مشخصات ذیل باشد:
الف- محل و تاریخ تنظیم بارنامه.
ب- نقاط و مبداء و مقصد.
ج- نقاط توقف مورد توافق به شرط آنکه متصدی حمل و نقل حق داشته باشد در صورت لزوم نقاط مزبور را تغییر دهد بدون آنکه اعمال این حق جنبه بین‌المللی حمل و نقل را منتفی سازد.
د- نام و نشانی فرستنده
ه- نام و نشانی اولین متصدی حمل و نقل
و- در صورت لزوم نام و نشانی گیرنده
ز- نوع کالا
ح- تعداد بسته‌ها و نوع بسته‌بندی و علائم مخصوص و شماره آن‌ها.
ط- وزن و مقدار و حجم و ابعاد کالا
ی- خصوصیات ظاهری کالا و بسته‌بندی آن
ک- مبلغ کرایه در صورتی که مورد توافق قرار گرفته باشد و تاریخ و محل پرداخت آن که باید آن را بپردازد.
ل- در صورتی که قیمت کالا در موقع تحویل آن پرداخت گردد ذکر قیمت کالا و احتمالاً مبلغ هزینه‌های مرتبه بر آن
م- مبلغ ارزش اظهار شده طبق بند ۲ ماده ۲۲
ن- تعداد نسخ بارنامه هوایی.
س- اسنادی که برای متصدی حمل و نقل ارسال شده است تا به بارنامه هوایی منضم گردد.
ع- مهلت مقرر برای انجام حمل و نقل و شرحی مختصر درباره مسیری که باید طی شود در صورتی که این مطالب قبلاً مورد توافق قرار گرفته شده باشد.
ف- ذکر این نکته که حمل و نقل تابع مقررات مربوط به مسئولیت مقرره در کنوانسیون می‌باشد.
-
چنانچه متصدی حمل و نقل کالایی را که برای آن بارنامه هوایی صادر نشده باشد قبول کند یا چنانچه بارنامه صادر حاوی مشخصات مندرجه در بندهای الف لغایت ط و نیز بند ف ماده ۸ نباشد متصدی حمل و نقل نمی‌تواند به مقررات این کنوانسیون که او را از مسئولیت مبری یا مسئولیت او را محدود می‌کند استناد نماید.
-
۱- فرستنده کالا مسئول صحت و سقم مشخصات و اظهاراتی است که در مورد کالا در بارنامه هوایی قید می‌نماید.
۲- فرستنده کالا مسئول کلیه خساراتی است که متصدی حمل و نقل یا هر شخص دیگر به علت نامنظم بودن یا نادرست بودن یا کامل نبودن مشخصات مذکور و اظهارات او متحمل می‌گردد.
-
۱- وجود بارنامه هوایی دال بر انعقاد قرارداد و قبول کالا و شرایط حمل و نقل می‌باشد، مگر خلاف آن ثابت شود.
۲- اظهارات مندرج در بارنامه هوایی مورد وزن یا ابعاد و بسته‌بندی کالا و نیز در مورد تعداد بسته‌ها تا هنگامی که مدرکی خلاف آن ارائه نگردیده سندیت دارد. اظهارات مربوط به مقدار حجم و خصوصیات کالا نمی‌تواند علیه متصدی حمل و نقل مورد استناد قرار گیرد مگر آنکه متصدی حمل و نقل اظهارات مزبور را در حضور فرستنده کالا مورد رسیدگی قرار داده و مراتب در بارنامه هوایی قید شده باشد و یا این اظهارات مربوط به خصوصیات ظاهری کالا باشد.
-
۱- فرستنده می‌تواند به شرط اجرای کلیه تعهدات ناشی از قرار داد حمل و نقل کالا را با پس گرفتن آن در فرودگاه مبداء یا مقصد یا با متوقف کردن آن ضمن فرود در مسیر پرواز یا با تحویل آن، چه در مقصد و چه در طی مسیر، به شخص دیگری غیر از گیرنده مذکور در بارنامه هوایی یا با تقاضای اعاده آن به فرودگاه مبداء در اختیار خود در آورد. اعمال این حق نباید به متصدی حمل و نقل یا به فرستندگان دیگر خساراتی وارد سازد و فرستنده موظف است هزینه ناشی از اعمال این حق را پرداخت نماید.
۲- هرگاه اجرای دستورات فرستنده کالا مقدور نباشد متصدی حمل و نقل باید بلافاصله مراتب را به اطلاع او برساند.
۳- چنانچه متصدی حمل و نقل دستورات فرستنده را نسبت به در اختیار گذاشتن کالا بدون درخواست ارائه نسخه‌ای از بارنامه که به فرستنده تسلیم شده است اجرا نماید مسئول جبران خسارتی است که از این جهت متوجه شخصی می‌گردد که قانوناً بارنامه در دست اوست بدون آنکه به حق متصدی حمل و نقل در مورد جبران خسارت توسط فرستنده لطمه‌ای وارد آید.
۴- حقوق اعطایی به فرستنده از لحظه‌ای که وظایف گیرنده طبق ماده ۱۳ شروع می‌گردد خاتمه می‌یابد. معهذا چنانچه گیرنده از قبول بارنامه یا کالا خودداری نماید و یا دسترسی به او مقدور نباشد فرستنده مجدداً حق خود را نسبت به در اختیار داشتن کالا کسب می‌نماید.
-
۱- به استثنای موارد مصرحه در ماده قبل گیرنده کالا حق دارد به محض رسیدن کالا به مقصد حمل و نقل بخواهد بارنامه هوایی و کالا را در ازاء پرداخت هزینه‌های مربوط و با رعایت شرایط حمل و نقل مندرج در بارنامه هوایی به وی تسلیم نماید.
۲- متصدی حمل و نقل مکلف است به محض وصول کالا مراتب را به گیرنده اطلاع دهد مگر آنکه نحوه دیگری مورد توافق واقع شده باشد.
۳- چنانچه متصدی حمل و نقل مفقود شدن کالا را قبول نماید یا در صورتی که کالا تا مدت هفت روز پس از انقضای تاریخی که طی آن باید به مقصد برسد نرسیده باشد گیرنده مجاز است حقوق ناشی از قرارداد حمل و نقل را علیه متصدی حمل و نقل به مورد اجرا بگذارد.
-
فرستنده و گیرنده کالا می‌توانند هر یک به نام خود به حقوقی که به موجب مواد ۱۲ و ۱۳ به هر یک از آن‌ها تعلق می‌گیرد استناد کنند، خواه این عمل را به نفع دیگری انجام دهند مشروط بر اینکه تعهدات مقرره در قرارداد حمل و نقل را اجرا نمایند.
-
۱- مواد ۱۲ و ۱۳ و ۱۴ هیچ‌گونه لطمه‌ای به روابط فیمابین فرستنده و گیرنده و همچنین بروابط اشخاص ثالثی که حقوق آن‌ها از فرستنده یا گیرنده ناشی می‌شود وارد نخواهد ساخت.
۲- شرایطی که برخلاف مقررات مواد ۱۲ و ۱۳ و ۱۴ باشد بایستی صریحاً درباره نامه قید شود.
-
۱- فرستنده قبل از تحویل کالا بگیرنده باید اطلاعات و اسنادی را که برای انجام تشریفات گمرکی و عوارض یا پلیسی لازم است در‌اختیار متصدی حمل و نقل قرارداده و اسناد لازم را به بارنامه هوایی منضم کند. فرستنده در برابر متصدی حمل و نقل مسئول هر نوع خسارتی است که از فقدان یا نقص یا خلاف قاعده بودن اطلاعات و اسنادی مزبور ناشی شود به استثنای مواردی که خسارت حاصله نتیجه خطای متصدی حمل و نقل یا عاملین او باشد.
۲- متصدی حمل و نقل ملزم نیست درباره صحت یا کافی بودن اطلاعات و اسناد مذکور در فوق تحقیق نماید.
فصل سوم – مسئولیت متصدی حمل و نقل
-
متصدی حمل و نقل مسئول خسارتی است که در صورت فوت یا جرح و یا هر گونه آسیب بدنی متوجه مسافر می‌گردد مشروط بر اینکه حادثه موجد خسارات در داخل هواپیما و یا حین عملیات پیاده یا سوار شدن رخ داده باشد.
-
۱- متصدی حمل و نقل مسئول خسارتی است که در صورت انهدام یا مفقود شدن یا صدمه به لوازم شخصی ثبت شده یا کالا وارد می‌گردد. مشروط بر اینکه حادثه موجد خسارت حین حمل و نقل هوایی روی داده باشد.
۲- از لحاظ بند اخیرالذکر، حمل و نقل هوایی شامل مدت زمانی است که طی آن لوازم شخصی یا کالا، خواه در یک فرودگاه، خواه در هواپیما و خواه در صورت فرود هواپیما در خارج از فرودگاه، در هر جای دیگر در اختیار متصدی حمل و نقل قرار داشته باشد.
۳- مدت زمان حمل و نقل هوایی شامل آن قسمت از حمل و نقل که از طریق زمین، دریا و یا رودخانه در خارج از فرودگاه صورت می‌گیرد نمی‌باشد. مع‌الوصف اگر چنین حمل و نقلی در اجرای قرارداد حمل و نقل هوایی به منظور بارگیری، تحویل یا انتقال کالا از یک وسیله نقلیه به وسیله نقلیه دیگر انجام شود هر گونه خسارت وارده در حکم خسارتی خواهد بود که حین حمل و نقل هوایی وارد شده باشد.
-
متصدی حمل و نقل مسئول خسارتی است که از تأخیر در حمل و نقل هوایی مسافر لوازم شخصی یا کالا ناشی می‌گردد.
-
۱- در صورتی که متصدی حمل و نقل ثابت کند که خود و عاملین او کلیه تدابیر لازم را برای جلوگیری از بروز خسارات اتخاذ نموده‌اند، یا آنکه اتخاذ چنین تدابیری برای او و عاملین او مقدور نبوده است مسئول نخواهد بود.
۲- در مورد حمل بار و لوازم شخصی چنانچه متصدی حمل و نقل ثابت کند که خسارت وارده ناشی از خطایی در امر خلبانی و هندلینگ (انجام خدمات مربوط به هواپیما در روی زمین) یا ناوبری بوده است و او و عاملین او کلیه تدابیر لازم را از هر حیث برای احتراز از خسارات معمول داشته‌اند مسئول نخواهد بود.
-
هر گاه متصدی حمل و نقل ثابت کند که خسارات وارده معلول خطای شخص خسارت‌دیده است دادگاه می‌تواند طبق مفاد قانون خود متصدی حمل و نقل را کلاً یا جزئاً از مسئولیت مبری سازد.
-
۱- در مورد حمل مسافر مسئولیت متصدی حمل و نقل برای هر مسافر به مبلغ یکصد و بیست و پنج هزار فرانک محدود می‌گردد. هر گاه دادگاهی که به قضیه رسیدگی می‌کند طبق قانون خود رأی دهد که خسارت به اقساط پرداخت گردد ارزش برابری اقساط مزبور نباید از ۱۲۵۰۰۰ فرانک تجاوز نماید. مع‌الوصف با انعقاد قرارداد مخصوص بین متصدی حمل و نقل و مسافر می‌توان حدود مسئولیت بیشتری را توافق نمود.
۲- در مورد حمل لوازم شخصی ثبت شده یا حمل کالا، مسئولیت متصدی حمل و نقل در مورد هر کیلوگرم به مبلغ ۲۵۰ فرانک محدود می‌گردد مگر آنکه فرستنده هنگام تحویل بسته به متصدی حمل و نقل ارزش ویژه‌ای اظهار نموده و در صورت لزوم وجه اضافی پرداخته باشد. در این صورت متصدی حمل و نقل موظف به پرداخت مبلغی است که از میزان ارزش اظهارشده بیشتر نخواهد بود مگر آنکه ثابت کند که مبلغ مزبور از ارزش واقعی کالا به هنگام تحویل توسط فرستنده بیشتر است.
۳- در مورد اشیایی که مسئولیت نگهداری آن‌ها به عهده مسافر می‌باشد مسئولیت متصدی حمل و نقل از پنج هزار فرانک نسبت به هر مسافر تجاوز نمی‌کند.
۴- مبالغ مذکور در فوق بر حسب فرانک فرانسه که معادل ۵/۶۵ میلی‌گرم طلا به عیار نهصد هزارم است محاسبه می‌شود. این مبالغ را می‌توان به هم‌ارز آن در هر پول رایج ملی تا نزدیک‌ترین عدد صحیح (غیر کسری) تبدیل نمود.
-
هر شرطی که ناظر به سلب مسئولیت متصدی حمل و نقل یا تعیین مبلغی کمتر از آنچه که در کنوانسیون حاضر مقرر گردیده است باشد باطل و بلااثر خواهد بود ولی بطلان چنین شرطی موجب ابطال همه قرارداد که کماکان تابع مقررات این کنوانسیون خواهد بود نمی‌شود.
-
۱- در موارد پیش‌بینی شده در مواد ۱۸ و ۱۹ این کنوانسیون دعوای جبران خسارات را تحت هر عنوان، منحصراً با توجه به شرایط و حدود مقرره در کنوانسیون حاضر می‌توان اقامه نمود.
۲- مقررات بند فوق در موارد پیش‌بینی شده در ماده ۱۷ نیز قابل اجراست بدون آنکه به حق اشخاصی که می‌توانند اقامه دعواکننده و یا به حقوق مربوطه هر یک از آن‌ها لطمه‌ای وارد سازد.
-
۱- در صورتی که خسارت وارده ناشی از خلافکاری عمدی یا خطای متصدی حمل و نقل باشد به نحوی که خطای مزبور طبق قوانین دادگاه رسیدگی‌کننده معادل با خلافکاری عمدی تلقی شود، متصدی حمل و نقل حق نخواهد داشت به مفاد کنوانسیون حاضر که مسئولیت او را سلب یا محدود می‌کند، استناد نماید.
۲- همچنین در صورتی که خسارت به وسیله عاملین متصدی حمل و نقل که در حدود وظایف خود عمل می‌کنند وارد گردد متصدی حمل و نقل از‌حق استناد به مفاد کنوانسیون حاضر محروم خواهد بود.
-
۱- دریافت لوازم شخصی یا کالا، بودن آنکه گیرنده نسبت به آن، اعتراضی داشته باشد حاکی از این است که کالا بدون عیب و نقص و بر طبق سند حمل و نقل به گیرنده تحویل شده است، مگر خلاف آن ثابت شود.
۲- در صورت بروز خسارت، شخصی که لوازم شخصی یا کالا را دریافت می‌کند باید بلافاصله پس از مشاهده خسارت حداکثر ظرف سه روز برای لوازم شخصی و هفت روز برای کالا از تاریخ دریافت آن‌ها به متصدی حمل و نقل شکایت نماید در صورت تأخیر شکواییه یابد حداکثر ظرف چهارده روز پس از تاریخ دریافت لوازم شخصی یا کالا به نامبرده تسلیم شود.
۳- شکایت باید کتباً روی بارنامه یا در برگ جداگانه و در طی ضرب‌الاجل‌های مقرر در فوق به عمل آید.
۴- چنانچه در ضرب‌الاجل‌های مقرره شکایتی به عمل نیاید اقامه دعوی علیه متصدی حمل و نقل به هیچ وجه امکان نخواهد داشت. به استثنای موردی که متصدی حمل و نقل مرتکب تقلب شده باشد.
-
در صورت فوت شخص مسئول، دعوی جبران خسارات در حدودی که در این کنوانسیون پیش‌بینی شده است علیه کسانی که قائم مقام قانونی اموال متوفی گردیده‌اند اقامه خواهد شد.
-
۱- اقامه دعوی جبران خسارت باید به انتخاب خواهان در سرزمین یکی از طرف‌های معظم متعاهد، در دادگاه محل سکوت متصدی حمل و نقل یا مقر اصلی کار او یا یکی از شعبات او که قرارداد حمل و نقل در آنجا منعقد گردیده یا در دادگاه مقصد به عمل آید.
۲- جریان دادرسی تابع قانون دادگاه رسیدگی‌کننده خواهد بود.
-
۱- هر گاه ظرف دو سال از تاریخ ورود به مقصد یا از تاریخی که هواپیما می‌بایستی وارد می‌شد یا از تاریخی که حمل و نقل متوقف گردیده است اقامه دعوا به عمل نیاید، حق مطالبه خسارت زائل خواهد شد.
۲- طریق محاسبه مهلت مقرره طبق قوانین دادگاه رسیدگی‌کننده تعیین خواهد شد.
