قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴ (منسوخ)

- مجازات‌های مصرحه در این قانون از نقطه نظر حفظ انتظامات مملکتی مقرر و در محاکم عدلیه مجری خواهد بود و جرمهایی که موافق‌ موازین اسلامی تعقیب و کشف شود بر طبق حدود و تعزیرات مقرره در شرع مجازات می‌شوند.

- هیچ عملی را نمی‌توان جرم دانست مگر آن چه که به موجب قانون جرم شناخته شده.

- مجرم باید مالی را که به واسطه جرم تحصیل کرده است (‌مثل اموال مسروقه و غیره) اگر موجود باشد عیناً و اگر موجود نباشد مثل یا قیمت‌ آن را به صاحبش بدهد و از عهده خساراتی که وارد آورده است بر آید.

- هرگاه به عهده مجرم از حیث حقوق عمومی وجهی تعلق بگیرد استرداد اموال و تأدیه خسارات و حقوق مدعیان خصوصی بر آن مقدم‌ است.

- در تمام امور جزایی محکمه باید در ضمن حکم راجع به جرم یا پس از آن نسبت به اشیایی که دلائل جرم بوده و اشیایی که از جرم تحصیل‌ شده یا در حین ارتکاب استعمال شده و یا برای استعمال معین شده بود حکم مخصوص صادر و معین نماید که اشیاء مزبور باید مسترد یا ضبط و یا‌ معدوم شود.

- مجازات باید به موجب قانونی باشد که قبل از ارتکاب آن عمل مقرر شده باشد و هیچ عملی را نمی‌توان به عنوان جرم به موجب قانون‌ متأخر مجازات نمود لیکن اگر بعد از ارتکاب جرم قانونی مقرر شود که مبنی بر تخفیف یا عدم مجازات باشد نسبت به جرمهای سابق بر وضع آن قانون‌ نیز مؤثر خواهد بود. فصل دوم- انواع جرائم و مجازات‌ها

- جرم از حیث شدت و ضعف مجازات‌ها به چهار نوع تقسیم می‌شود: ۱- جنایت ۲- جنحه مهم ۳- جنحه کوچک (‌تقصیر) ۴- خلاف.

- مجازات جنایت از قرار ذیل است: ۱- اعدام. ۲- حبس مؤبد با اعمال شاقه. ۳- حبس موقت با اعمال شاقه. ۴- حبس مجرد. ۵- تبعید. ۶- محرومیت از حقوق اجتماعی.

- مجازات جنحه مهم از قرار ذیل است: ۱- حبس تأدیبی بیش از یک ماه. ۲- اقامت اجباری در نقطه یا نقاط معین یا ممنوعیت از اقامت در نقطه یا نقاط معین. ۳- محرومیت از بعضی حقوق اجتماعی. ۴- غرامت در صورتی که مجازات اصلی باشد.

(اصلاحی ۱۳۲۲/۵/۴)- مجازات جنحه کوچک از قرار ذیل است: ۱- حبس تأدیبی از یازده روز تا یک ماه. ۲- غرامت از دویست و یک ریال تا پانصد ریال.

- مجازات جنحه کوچک از قرار ذیل است: ۱- حبس تأدیبی بیش از یک هفته تا یک ماه. ۲- غرامت از پنج تومان و یک قران الی پنجاه تومان.

(اصلاحی ۱۳۲۲/۵/۴)- مجازات خلاف از قرار ذیل است: ۱- حبس تکدیری از دو روز تا ده روز. ۲- غرامت تا دویست ریال.

- مجازات خلاف، از قرار ذیل است: ۱- حبس تکدیری از بیست و چهار ساعت تا یک هفته. ۲- غرامت تا پنج تومان.

(اصلاحی ۱۳۲۲/۵/۴)- حبس موقت با اعمال شاقه از سه سال کمتر و از پانزده سال بیشتر نخواهد بود. ‌مدت حبس مجرد از دو تا ده سال است. ‌مدت تبعید از سه سال کمتر و از پانزده سال بیشتر نخواهد بود. مدت حبس تأدیبی از پانزده روز تا سه سال است. ‌تبصره (الحاقی ۱۳۲۲/۵/۴)- در هر یک از قوانین کیفری که حداقل کیفر حبس کمتر از یازده روز تعیین شده است از تاریخ اجرای این قانون حداقل کیفر یازده روز خواهد‌ بود. و همچنین است در موارد تخفیف مذکور در ماده ۴۵ قانون کیفر عمومی. در مورد غرامت نقدی در امور جنحه، از تاریخ اجرای این قانون حداقل کیفر کمتر از دویست و یک ریال نخواهد بود.

- حبس موقت با اعمال شاقه از سه سال کمتر و از پانزده سال بیشتر نخواهد بود. ‌مدت حبس مجرد از دو تا ده سال است. ‌مدت تبعید از سه سال کمتر و از پانزده سال بیشتر نخواهد بود. ‌مدت حبس تأدیبی از هشت روز الی سه سال است.

- اعمال شاقه محکومین به حبس با مشقت باید راجع به امور عام‌المنفعه باشد.

- محکومین به تبعید باید تحت‌الحفظ به جایی که محکمه معین می‌کند اعزام شده و در آن جا تحت نظر بمانند. در صورت تبعید به خارج از‌ مملکت، محکوم‌علیه را باید تحت‌الحفظ تا سرحد برده و از مملکت اخراج شود. فصل سوم- مجازات‌ها و اقدامات تامینی تبعی و تکمیلی

- محرومیت از حقوق اجتماعی مستلزم عواقب ذیل است: ۱- محرومیت از استخدام دولتی و استعمال نشان‌های دولتی. ۲- محرومیت از حق انتخاب کردن و منتخب شدن خواه در مجالس مقننه و خواه در مؤسسه و انجمن‌های اجتماعی، از قبیل انجمن‌های ایالاتی و‌ ولایاتی و بلدی و غیره. ۳- محرومیت از عضویت هیأت منصفه و شغل مدیری و معلمی در مدارس و روزنامه‌نویسی و مصدقی و حکم یا شاهد تحقیق شدن.

- مدت اقامت اجباری و یا ممنوعیت از اقامت کمتر از یک ماه و بیشتر از سه سال نخواهد بود. محکومین به این دو مجازات بدون‌ مستحفظ به نقطه‌ای که ممنوع از اقامت در آن جای نیستند یا مجبور به اقامت در آن جا می‌باشند رفته و در آنجا تحت نظر نخواهند بود.‌

- مدت کلیه حبس‌ها از روزی شروع می‌شود که محکوم‌علیه بر حسب حکم قطعی قابل اجرا محبوس شده است لیکن اگر قبل از صدور‌ حکم موقتاً توقیف شده باشد مدت توقیف موقت از مدت حبس کسر خواهد شد.

- ترتیب اجرای احکام جزایی و کیفیت محبسهای جنایی و تأدیبی به نحوی است که در قانون اجرای احکام جزایی و نظامنامه محبس‌ها‌ مقرر است.‌ فصل سوم‌- در جزاهای تبعی

(اصلاحی ۱۳۲۸/۴/۷)- الف) کیفرهای تبعی و تکمیلی از قرار ذیل است: ۱- محرومیت از حقوق اجتماعی. ۲- ممنوعیت از اقامت در محل مخصوص. ۳- اقامت اجباری در محل مخصوص. ‌تبصره- کیفر تبعی اثر ناشی از حکم است بدون قید در حکم و کیفر تکمیلی همان کیفر تبعی است با این تفاوت که مثل کیفر اصلی در حکم دادگاه قید‌ می‌شود. ب- کسی که به موجب حکم قطعی به حبس جنائی محکوم ‌شود و یا کیفر اعدام او در نتیجه اعمال ماده ۵۵ قانون مجازات عمومی تبدیل به حبس‌ جنائی شود از کلیه حقوق اجتماعی تبعاً محروم خواهد شد بعلاوه دادگاه میتواند مقرر دارد که محکوم‌ علیه پس از اتمام کیفر اصلی در مدتی که از ده ‌سال تجاوز نکند از اقامت در نقطه معینی ممنوع بوده و یا باقامت در نقطه و یا نقاط معینی مجبور باشد. ج) هر کس که به موجب حکم قطعی و به علت ارتکاب یکی از جنحه ‌های ذیل و یا به علت جنایت با رعایت کیفیت مخففه به بیش از یک ماه‌ حبس تأدیبی محکوم شود در صورتی که یکی از مجازات‌های اصلی او انفصال ابد از خدمات دولتی نباشد در مدت (۵) سال از حق استخدام دولتی و‌ مملکتی محروم می‌شود. ‌هرگاه مدت حبس تأدیبی تا “یک ماه” باشد مدت محرومیت از حق استخدام دولتی و مملکتی دو سال خواهد بود. ۱- کلیه جنحه ‌های مضر به مصالح عمومی که در باب دوم قانون مجازات عمومی پیش‌بینی و یا جنحه‌‌هائی که از این حیث مشابه آن‌ها است و به موجب قوانین جداگانه تعیین گردیده است. ۲- سرقت‌های جنحه. ۳- کلاهبرداری و یا جنحه که به موجب قانون مجازات کلاهبرداری برای آن تعیین شده است. ۴- خیانت در امانت و یا جنحه که به موجب قانون مجازات خیانت در امانت برای آن تعیین شده است. ‌دادگاه جنحه میتواند علاوه بر مجازات اصلی که به موجب قانون مقرر است مجرم را در مدتی که از (۵) سال تجاوز ننماید به محرومیت از بعضی از‌ حقوق مذکور در ماده ۱۵ نیز محکوم کند و همچنین دادگاه میتواند در ضمن حکم خود مقرر دارد که محکوم ‌علیه پس از اجرای کیفر اصلی در مدتی که ‌از (۵) سال تجاوز ننماید از اقامت در نقطه یا نقاط معینی ممنوع بوده و یا به اقامت در نقطه یا نقاط معینی مجبور باشد. ‌د- هرگاه مستخدمینی که از بودجه کشور و شهرداری‌ها و بنگاه‌هائی که با سرمایه دولت اداره می‌شود حقوق دریافت می‌دارند و همچنین مأمورین به‌ خدمات عمومی و مستخدمین افتخاری دولتی و مملکتی به اتهام بزه جنائی مطلقا و یا جنحه‌های فوق مورد تعقیب قرار گیرند از تاریخ اعلام‌ کیفرخواست به وزارت خانه یا قسمت مربوط که مستخدم مزبور در آن انجام وظیفه می‌نماید از شغل خود معلق می‌گردد و در صورتی که به موجب حکم‌ قطعی برائت حاصل نمود ایام تعلیق جزء خدمت او محسوب و مقرری مدتی را که به علت تعلیق نگرفته دریافت خواهد کرد.

- (اصلاحی ۱۳۱۲/۱۲/۲۳) جزاهای تبعی از قرار ذیل است: ۱- محرومیت از حقوق اجتماعی. ۲- ممنوعیت از اقامت در محل مخصوص. ۳- اقامت اجباری در محل مخصوص. ‌کسی که به موجب حکم قطعی محکوم به مجازات جنایی گردد از کلیه حقوق اجتماعی محروم می‌شود اگرچه مجازات مزبور در اثر تکرار جرم معین شده باشد جز در مواردی که قانون صراحتاً ترتیب دیگری مقرر داشته است. ‌هر کس که به موجب حکم قطعی و به علت ارتکاب یکی از جنحه‌های مذکور ذیل بیش از یک ماه حبس تأدیبی محکوم شود در مدت پنج سال از حق‌ استخدام رسمی دولتی و مملکتی محروم می‌شود و هرگاه مدت حبس تأدیبی تا یک ماه باشد مدت محرومیت از حق استخدام رسمی مملکتی و‌ دولتی دو سال خواهد بود. جنحه‌های مزبور از قرار ذیل است: ۱- کلیه جنحه‌های مضر به مصالح عمومی که در باب دوم قانون مجازات یا به موجب قوانین جزایی پیش‌بینی شده است. ۲- سرقت‌های جنحه. ۳- کلاهبرداری. ۴- خیانت در امانت. ‌محکمه جنحه می‌تواند مجرم را به علاوه مجازات اصلی که به موجب قانون مقرر است به محرومیت از بعضی حقوق مذکور در ماده ۱۵ نیز محکوم‌ کند. در این صورت محکمه باید مدت محرومیت را صریحاً معین نماید و مدت مزبور نمی‌تواند از مدتی که به موجب ماده ۵۷ برای اعاده حیثیت مقرر‌ است تجاوز کند و همچنین دیوان جنایی و محکمه جنحه می‌توانند در ضمن حکم خود مقرر دارند که محکوم‌علیه پس از اجرای مجازات اصلی در‌ مدت معینی از اقامت در محل مخصوص ممنوع بوده و یا به اقامت در محل مخصوص مجبور باشد. مدت مزبور نمی‌تواند از مدتی که به موجب ماده ۱۶ مقرر است زیادتر باشد مگر این که قانون در موارد خاصی صریحاً مدت بیشتری معین کرده باشد. ‌تبصره- اشخاصی که قبل از تصویب این قانون به حکم قطعی محکوم شده‌اند از حیث استخدام در ادارات دولتی و مملکتی مشمول این قانون خواهند‌ بود.

- جزاهای تبعی از قرار ذیل است: ۱- محرومیت از حقوق مذکوره در ماده ۱۵ محاکم جنحه می‌توانند مجرم را به علاوه مجازات اصلی که به موجب این قانون مقرر است به‌ محرومیت از بعضی از حقوق مذکوره نیز محکوم نمایند. ۲- ممنوعیت از اقامت در محل مخصوص. ۳- اقامت اجباری در محل مخصوص. ‌محکومیت جنایی، مستلزم محرومیت از تمام حقوق اجتماعی است. فصل چهارم‌- در شروع به جرم

- هرگاه کسی قصد جنایتی کرده و شروع به اجرای آن بنماید ولی به واسطه موانع خارجی که اراده فاعل در آن‌ها مدخلیت نداشته قصدش‌ معلق یا بی‌اثر بماند و جنایت منظوره واقع نشود مرتکب به حداقل مجازاتی که به نفس جنایت مقرر است محکوم خواهد شد و اگر مجازات جنایت‌ اعدام باشد مرتکب به حبس غیر دائم با مشقت محکوم می‌شود.‌

- مجرد قصد ارتکاب جنایت یا تهیه بعضی مقدمات جزئیه آن شروع محسوب نمی‌شود.

- هرگاه کسی که شروع به جنایتی کرده و به میل خود آن عمل را ترک کند از جهت جنایت منظوره مجازات نخواهد شد، لیکن اگر همان‌ مقدار عملی که به جا آورده است جرم باشد جزای مخصوص به آن جرم در حق او جاری می‌شود.

- شروع به ارتکاب جنحه فقط در صورتی مستلزم مجازات است که در قانون تصریح به آن شده باشد. فصل پنجم‌- در تکرار جرم

(اصلاحی ۱۳۱۰/۲/۱۱)- در مورد جرائم عمومی، حکم تکرار جرم درباره اشخاص ذیل جاری است، اعم از اینکه محکمه حاکمه عمومی باشد یا اختصاصی: ۱- کسی که به حکم لازم ‌الاجرا محکوم بجزای جنایی شده و در ظرف ده سال از تاریخ اتمام مدت مجازات مجددا مرتکب جنحه مهم و یا جنایتی‌ گردد اعم از این که حکم سابق اجرا شده یا نشده باشد. ۲- کسی که به حکم لازم‌ الاجراء محکوم به حبس تادیبی بیش از دو ماه شده و در ظرف پنج سال از تاریخ اتمام مدت مجازات مرتکب جنحه مهم یا‌ جنایت گردد خواه حکم سابق اجرا شده یا نشده باشد.

- حکم تکرار جرم در مورد اشخاص ذیل جاری است: ۱- کسی که به حکم قطعی قابل اجرا محکوم به جزای جنایی شده و مجدداً مرتکب جنایتی گردد. ۲- کسی که به حکمی قطعی محکوم به حبس تأدیبی بیش از یک ماه بوده و در ظرف پنج سال از تاریخ اتمام مجازات مذکوره یا رفع آن به واسطه‌ مرور زمان مرتکب جنحه مهم یا جنایت گردد. ۳- کسی که به واسطه جنحه یا جنایت محکوم به حبس کمتر از یک سال بوده و قبل از گذشتن پنج سال از تاریخ حکم مزبور مرتکب مثل همان‌ جرم شود. سرقت و اختلاس و خیانت در امانت در خصوص تکرار جرم مثل هم محسوب می‌شود.‌