قانون خدمت نظام وظیفه عمومی

- کلیه اتباع ذکور دولت شاهنشاهی ایران طبق قانون حاضر مکلف به انجام خدمت سربازی وظیفه می‌باشند.

- ابتدای خدمت وظیفه اول فروردین ماه سالی است که در طی آن ۲۱ سالگی شروع می‌شود.

- مدت خدمت سربازی ۲۵ سال است و خاتمه آن اول فروردین ماه سالی است که در طی آن ۴۶ سالگی شروع می‌گردد.

- مدت خدمت سربازی مقرره در ماده ۳ دارای تقسیمات ذیل است: الف- دوره زیر پرچم جز در مواردی که به موجب همین قانون مستثنی گردیده ۲ سال. ب- دوره احتیاط ۴ سال. ج- دوره ذخیره اول ۱۴ سال. د- دوره ذخیره دوم ۵ سال. تبصره (منسوخ ۱۳۳۶/۰۹/۰۶)- دوره خدمت زیر پرچم افراد نیروی دریائی ۲۴ ماه می‌باشد.

- موالید ذکور از ۱۲۸۴ به بعد که مطابق قانون خدمت نظام وظیفه مصوب خرداد ماه ۱۳۰۴ و ۳۰ شهریور ماه ۱۳۱۰ خدمت زیر پرچم خود را تمام نکرده‌اند مشمول مقررات این قانون خواهند بود. و آن‌هایی که مطابق قوانین نامبرده تا تاریخ اجرای این قانون خدمت زیر پرچم خود را تمام کرده‌اند نسبت به بقیه مدت خدمت سربازی تابع این قانون می‌باشند. تبصره ۱- کسانی که تا تاریخ اجرای این قانون مطابق مقررات قانون خدمت نظام وظیفه عمومی مصوب خرداد ۱۳۰۴ و ۳۰ شهریور ماه ۱۳۱۰ به اخذ برگ معافیت دائم نائل شده‌اند، معافیت آنان معتبر شناخته می‌شود. تبصره ۲- مدتی را که خدمتگزاران رسمی و خدمتگزاران جزء قبل از تاریخ اجرای این قانون انجام خدمت زیر پرچم نموده‌اند و یا بعداً بنمایند جزء مدت خدمت آن‌ها محسوب شده و وزارتخانه‌ها و ادارات مربوطه مکلفند آن‌ها را پس از دوره خدمت زیر پرچم به خدمت خود بپذیرند و همین‌طور خدمتگزاران دیگر ادارات که بر اثر این قانون به خدمت نظام وظیفه دعوت می‌شوند پس از خاتمه خدمت زیر پرچم برای اشتغال به خدمت سابق خود با خدمات دیگر دولتی بر سایرین مقدم خواهند بود.

- در مقابل مدت خدمتی که متجاوز از مدت مقرره در ماده ۴ بنا بر مقتضیات و اوامر مخصوص انجام شود دو برابر از ادوار مدت خدمت کسر می‌گردد، بدین ترتیب که مطابق همان مدتی که اضافه خدمت نموده، دوره احتیاط و به همان مدت نیز انتهای مدت خدمت (ذخیره دوم) تقلیل می‌یابد. تبصره- چهار ماه تفاوت دوره خدمت زیر پرچم افراد نیروی دریائی نیز مشمول مقررات این ماده خواهد بود.

- افرادی که در زمان جنگ و بسیج عمومی خدمت آن‌ها منقضی می‌گردد و تا پایان جنگ خدمت آن‌ها تمدید می‌شود مشمول مقررات ماده فوق خواهند بود.

- موقع گرفتن و مرخص کردن نفر بنا بر تصمیمات ستاد ارتش در مواقع مختلف (روی مقررات پایه خدمتی) انجام می‌گردد.

- سربازانی که پس از رفع احتیاجات قسمت‌ها باقی می‌مانند آماده به خدمت نامیده می‌شوند.

- سربازان آماده به خدمت در نخستین وهله احتیاج بایستی به قسمت‌های مناطق مربوطه تحویل و مادامی که نفر آماده به خدمت سنوات ماقبل وجود دارد نبایستی از مشمولین آن استفاده شود.

- مشمولین و نفرات آماده به خدمت در هر موقع که خدمت خود را انجام دهند پس از خاتمه دوره زیر پرچم داخل طبقه نفرات هم‌سن خود می‌گردند.

- افراد قبل از رسیدن به سنین مشمولیت می‌توانند دو سال خدمت زیر پرچم خود را با حقوق وظیفه انجام دهند، مشروط بر آنکه حداقل هیجده سال تمام دارا بوده و وضعیت جسمانی آن‌ها متناسب با انجام خدمت باشد. تبصره ۱- اشخاصی که تا این تاریخ داوطلبانه دو سال در صف خدمت نموده‌اند خدمت آن‌ها زیر پرچم محسوب و جزء هم‌طبقه‌های خود منظور می‌شوند. تبصره ۲- هیجده سال تمام از اول فروردین ماه سالی محسوب می‌شود که نوزده سالگی در طی آن شروع می‌شود.

- مدت تحصیلی در آموزشگاه‌ها و دانشکده‌های افسری (اعم از داخله یا خارجه) جزء خدمت زیر پرچم محسوب می‌شود.

- داوطلبان واجد شرایط آموزشگاه گروهبانی امنیه با تعهد شش سال خدمت در امنیه از خدمت زیر پرچم معاف خواهند بود.

- داوطلبان هنرستان رانندگی ارتش چنانچه در سنین مشمولیت باشند یک سال از تحصیل در هنرستان و سال نخست خدمت رانندگی آن‌ها جزء دوره زیر پرچم محسوب خواهد شد.

- دانش‌آموزانی که از طرف ارتش جهت تحصیل به خارجه اعزام و پس از مراجعت به ایران به درجات گروهبانی و استواری نائل می‌گردند چنانچه در سنین مشمولیت باشند و برای خدمت دائمی در ارتش متعهد گردند از خدمت زیر پرچم معاف خواهند بود.

- دوره تحصیلی آموزشگاه گروهبانی نیروی دریائی جزء دوره زیر پرچم محسوب و داوطلبان واجد شرایط دخولی آموزشگاه از خدمت زیر پرچم معاف خواهند بود.

- اشخاص فنی آموزشگاه‌دیده که برای خدمت دائمی در ارتش تعهد بسپارند از خدمت زیر پرچم معاف خواهند بود.

- بطور کلی اشخاصی که با درجات افسری (باستثناء اداری) در ارتش مشغول خدمت هستند در صورت مشمولیت با سپردن تعهد دائم از خدمت زیر پرچم معاف خواهند بود.

- کلیه کارکنانی که در ارتش بدون پایه نظامی (همردیف کنتراتی روزمزد) خدمت می‌نمایند (به‌غیر از متعهدین موارد فوق) از لحاظ مقررات مربوطه به خدمت وظیفه تابع مقررات عمومی کشور خواهند بود.

- مشمولینی که در اثر تعهد خدمت دائم و یا طی آموزشگاه نظامی و فنی از انجام خدمت زیر پرچم معاف می‌گردند مادام که در خدمت ارتش هستند از احضار تعلیماتی و بسیج معاف بوده ولی چنانچه قبل از انقضاء ۲۵ سال ادوار قانونی از خدمت خارج شوند اگر بنا بر علل خدمتی بوده باشد با رعایت مقام هر یک در ردیف افسران یا افراد هم‌طبقه خود منظور و اگر به علل محاکماتی خلع درجه یا اخراج شده باشند در صورتی که مدت خدمت آن‌ها کمتر از دو سال دوره زیر پرچم باشد کسر مدت را باید با درجه تابینی خدمت نموده و جزء افراد هم‌طبقه خود منظور شوند و در هر صورت در بقیه ادوار قانونی تابع مقررات مربوطه به هم‌طبقه‌های خود خواهند بود.

- درباره مشمولینی که قبل از احضار به خدمت سربازی مورد محکومیت واقع شده‌اند به طریق ذیل عمل خواهد شد: الف- محکومین به جنایت و محکومینی که به واسطه تکرار جرم به مجازات بیشتر از حداکثر مجازات تأدیبی محکوم شده باشند بعد از اتمام مجازات مقرره خدمت زیر پرچم را در واحدهای مخصوص مطابق دستور ستاد ارتش در کارهای مورد احتیاج ارتش انجام خواهند داد. ب- سایر محکومین به جنحه هر چند در حال اجرای مجازات باشند در موقع مشمولیت بدواً باید خدمت زیر پرچم خود را انجام داده سپس درباره آن‌ها اجرای مجازات بشود. تبصره- محکومین به جنحه چنانچه در حین انجام خدمت سربازی حسن اخلاق و رفتار آن‌ها مورد گواهی فرمانده مربوطه واقع شود بایستی مراتب در کتابچه نظامی آن‌ها ذکر و گواهی شده تا بعد از انجام خدمت نظامی به پیشنهاد وزیر عدلیه و تصویب رئیس‌الوزراء مطابق ماده ۵۵ قانون مجازات عمومی از پیشگاه اعلیحضرت همایون شاهنشاهی استدعای تخفیف یا عفو بشود. فصل دوم- مناطق سربازگیری (منسوخ ۱۳۵۰/۰۲/۱۳)

(اصلاحی ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- در هر یک از مراکز لشگری کشور بنا بر پیشنهاد اداره نظام وظیفه و تصویب وزارت جنگ یک منطقه سربازگیری تشکیل می‌شود.

(اصلاحی ۱۳۲۱/۱۲/۲۹)- هر یک از مناطق سربازگیری بنا به مقتضیات مرکب از چند حوزه اصلی و فرعی سربازگیری خواهد بود.

- در محل‌هایی که مراکز حوزه‌های سربازگیری تشکیل گردیده یک دفتر ثبت احوال و آمار نیز تأسیس می‌گردد. فصل سوم- احضار مشمولین (منسوخ ۱۳۵۰/۰۲/۱۳)

(اصلاحی ۱۳۲۷/۱۲/۱۵)- ترتیب احضار افراد در ادوار مختلفه خدمتی و همچنین معافیت موقت و دائم یک یا چند طبقه و یا قسمت از طبقات بنابر پیشنهاد وزارت جنگ و صدور فرمان همایونی انجام می‌گیرد.

- از تاریخ مشمولیت که اسامی مشمولین بوسیله آگهی منتشر و وضعیت آن‌ها تحت رسیدگی واقع می‌گردد تا موقع تحویل به سربازخانه مرحله احضار نامیده می‌شود.

- بنا بر ضرورت و مصالح نظامی موقع احضار و سربازگیری که در این قانون تصریح شده بر حسب فرمان همایونی تغییرپذیر خواهد بود.

- بر حسب فرمان همایونی ممکن است در موقع احتیاج طبقات مختلفه که هنوز به سن سربازی نرسیده‌اند به خدمت احضار گردند که در این صورت مشمول مقررات این قانون خواهند بود.

- افرادی که بر طبق ماده فوق به خدمت احضار می‌گردند به‌محض رفع احتیاج از خدمت مرخص و مدتی را که خدمت نموده‌اند جزء دوره زیر پرچم قانونی آنان محسوب و با افراد هم‌طبقه خود داخل ادوار مختلفه خدمتی می‌گردند. تبصره- چنانچه خدمت آن‌ها از مدت دو سال کمتر باشد به همان نسبت از مدت خدمت زیر پرچم قانونی آن‌ها کاسته می‌شود و به هر صورت ادوار خدمتی این قبیل احضارشده‌گان از تاریخ احضار به خدمت از ۲۵ سال تجاوز نمی‌کند.