ـ سازمان مکلف است ضمن هدایت، راهبری و نظارت بر طراحی، تدوین و اجرای طرح ها، برنامه ها و اقدامات پدافند غیرعامل در دستگاه های اجرایی، گزارش استنکاف، تعلل و تخلف اشخاص مشمول را در اسرع وقت تهیه و برای رسیدگی قانونی، به مراجع قضایی و هیات های رسیدگی به تخلفات اداری و هیات های انتظامی ذی صلاح ارائه کند.
تبصره ـ موضوع این ماده، نافی وظایف و اختیارات قانونی نهادهای نظارتی و دستگاه های اجرایی و روسا، مسئولان، مدیران و کارکنان آن ها و سایر اشخاص موضوع قانون ارتقاء سلامت نظام اداری و مقابله با فساد، در مقابله با استنکاف موضوع این آیین نامه نیست و می تواند برابر قوانین ذی ربط اقدام شود.
ـ سازمان مکلف است ضمن شناسایی و مستندسازی هرگونه استنکاف، تعلل و تخلف از اجرای الزامات و مقررات پدافند غیرعامل در کشور و اشخاص مرتکب ( اعم از حقیقی یا حقوقی) و سایر اشخاص دارای مسئولیت قانونی و ایجاد وحدت رویه در این زمینه، پرونده های تشکیل شده در مراجع ذی صلاح قضایی و اداری را تا حصول نتیجه نهایی و اجرای مجازات یا تنبیه مقرر، راهبری و پیگیری کند.
ـ به منظور اجرای قانون تشکیل، اساسنامه و الزامات و مقررات پدافند غیرعامل در کشور، سازمان مکلف است ضمن شناسایی کاستی ها، نارسایی ها و نقاط بحرانی، میزان انحراف دستگاه های اجرایی از اجرای تدابیر، تصمیم ها و مصوبات کارگروه دائمی، دلایل مستند، متقن و احتمالی بروز تخلفات و جرایم و عدم همکاری دستگاه های مشمول را بررسی و احصاء کرده و به دستگاه قضایی معرفی و مبتنی بر نتایج آنها، سازوکارهای صیانت از اهداف و مأموریت های مقرر در حوزه پدافند غیرعامل را به کارگروه دائمی پیشنهاد کرده و تحقق آن را پیگیری نماید.
ـ برای هدایت و راهبری بهینه و ایجاد وحدت رویه در انجام وظایف مقرر در مواد ۳،۲ و۴ این آیین نامه، هیات های رسیدگی در دو سطح ملی و استانی تشکیل می شود.
ـ در سطح ملی، هیات مرکزی متشکل از چهار نفر عضو ثابت و دو نفر عضو غیرثابت تشکیل می شود:
معاون حقوقی و بازرسی سازمان (رئیس هیات)،
معاون حقوقی و امور مجلس وزارت دادگستری،
یک نفر از اعضاء هیات علمی دانشگاه ها در رشته حقوق به انتخاب رئیس سازمان،
یک نفر از متخصصان مرتبط با حوزه پدافند غیرعامل به انتخاب رئیس سازمان،
معاون دستگاهی ذی ربط سازمان (عضو غیرثابت)،
نماینده تام الاختیار رئیس دستگاه اجرایی، ترجیحاً مدیر پدافند غیرعامل دستگاه اجرایی (عضو غیرثابت)،
تبصره۱ـ احکام انتصاب اعضای هیات، به مدت دو سال توسط رئیس سازمان صادر می شود.
تبصره۲ـ به منظور هماهنگی امور اداری و اجرایی، پیگیری اُمور محول و تعیین اختیارات هیات های استانی، دبیرخانه هیات مرکزی در سازمان تشکیل می شود و زیر نظر رئیس سازمان فعالیت می کند. مکاتبات با خارج از سازمان، توسط رئیس سازمان و در صورت تفویض از طرف وی، با امضای رئیس یا دبیر هیات انجام می شود، سایر اعضای هیات، حق مکاتبه ندارند.
تبصره۳ـ در اجرای بند ۵ ماده ۲۶ اساسنامه[۱]، سازمان بازرسی کل کشور و هیات مرکزی موضوع این ماده، هماهنگی و تعامل لازم را با یکدیگر برای همکاری مؤثر برقرار کرده و نتیجه اقدامات خود را هر شش ماه یک بار، به رئیس کارگروه دائمی و رئیس سازمان گزارش کنند.
ـ در موارد ضروری و به تشخیص رئیس سازمان، هیات استانی با ترکیب زیر تشکیل می شود:
یکی از معاونان استاندار به انتخاب وی (به عنوان رئیس هیات)،
معاون امور استان های سازمان،
معاون امور شهری سازمان،
یک نفر حقوقدان ذی صلاح بومی (به انتخاب استاندار)،
مدیرکل پدافند غیرعامل استان،
تبصره۱ـ رئیس سازمان می تواند برخی اختیارات و وظایف خود را در اجرای این آیین نامه، به استاندار تفویض نماید.
تبصره۲ـ تدابیر و دستورالعمل های سازمان در موضوع این آیین نامه، برای هیات های استانی لازم الاجراست.
ـ تشخیص ابتدایی استنکاف، تعلل و تخلف از الزامات و مقررات پدافند غیرعامل توسط اشخاص مشمول، حسب مورد، بر عهده هیات های مرکزی و استانی است، گزارش های هیات مرکزی و استانی باید مستند و مستدل باشد و گزارش های مربوط، پس از تحقق این امر و پس از تأیید رئیس سازمان به مراجع قضایی و اداری و انتظامی ذی صلاح ارسال می شود.
تبصره۱ـ نصاب تصمیم در هیات مرکزی با نظر مثبت چهار نفر از شش نفر و در هیات استانی با نظر مثبت سه نفر از پنج نفر است.
تبصره۲ـ بر اساس درخواست رئیس کارگروه دائمی یا رئیس سازمان، روسای هیات های مرکزی و استانی، بالاترین مقام دستگاه اجرایی یا مدیرکل پدافند غیرعامل دستگاه اجرایی مربوط و یا دریافت اطلاعات معتبر از ناحیه اشخاص موثق مبنی بر وقوع استنکاف، تعلل و تخلّف، هیات ذی ربط نسبت به بررسی و تشخیص ابتدایی استنکاف و ارائه گزارش به مرجع ذی صلاح قانونی و پیگیری پرونده، اقدام می کند.
تبصره۳ـ در موارد بروز اختلاف در تشخیص، از حیث ملی یا استانی بودن استنکاف، تعلل و تخلّف، نظر رئیس هیات مرکزی، مبنای اقدام است.
تبصره۴ـ رسیدگی به استنکاف، تعلل و تخلف فرماندهان و مسئولان لشکری در حوزه های مشترک با سازمان و یا زیرساخت های خدمات رسان در اختیار نیروهای مسلح با درخواست رئیس سازمان یا رئیس شورای هماهنگی پدافند غیرعامل نیروهای مسلح و موافقت و تائید رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، در چارچوب آیین نامه ای که به تصویب ستاد کل نیروهای مسلح می رسد و سایر مقررات مربوط از جمله ماده ۶۱۵ قانون آیین دادرسی کیفری و دستورالعمل نحوه احضار و جلب آنها (مصوب ۱۳۹۷/۱۲/۲۱ فرمانده کلّ قوا) و قانون تشکیل هیات های انضباطی رسیدگی به شکایات و تخلفات کارکنان نیروهای مسلح مصوب ۱۳۹۵/۱۲/۲۴ انجام می شود.
ـ کلیه دستگاه های اجرایی مکلفند ضمن همکاری با هیات های مرکزی و استانی، اطلاعات و مدارک موردنیاز آنان را در مهلت مقرر ارائه نمایند، در مورد اسناد و اطلاعات طبقه بندی شده، رعایت مقررات و قوانین مربوط و ملاحظات حفاظتی الزامی است و باید اقدام شود.
ـ هیات های مرکزی یا استانی موظف هستند پس از انجام بررسی های لازم، موضوع استنکاف، تعلل و تخلّف را به طور کتبی به دستگاه اجرایی، ابلاغ نموده و پس از آن، برای مدیران و کارکنان دستگاه های موضوع بند ۱ ماده ۲۶ اساسنامه، به مدت پنج روز و برای سایر دستگاه های موضوع این ماده، به مدت ده روز، مهلت دفاع منظور کرده و سپس اظهارنظر کند. دستگاه مکلف است در مهلت مقرر، پاسخ کتبی خود را به هیات ارسال کند.
تبصره۱ـ مهلت های مذکور، به درخواست مدیر یا مسئول دستگاه اجرایی مربوط و با موافقت رئیس هیات، برای یک بار و به ترتیب به میزان ۲ و ۵ روز قابل تمدید است. پس از این مهلت، هیات موارد استنکاف را بررسی و اقدام لازم را انجام می دهد.
تبصره۲ـ در صورت تشخیص هیات ذی ربط یا درخواست اشخاص مشمول، بررسی در مورد استنکاف، تعلل و تخلّف با حضور وی انجام می شود.
ـ هیات می تواند به منظور تسریع در جمع آوری دلایل و تهیه و تکمیل اطلاعات و مدارک، اقدام به تحقیق نماید.
تبصره ـ هیات می تواند از ظرفیت تخصصی نهادهای کارشناسی مانند نهادهای کارشناسی وابسته به قوه قضائیه یا انجمن های علمی استفاده نماید.
ـ گزارش هیات، مبنی بر استنکاف، تعلل و تخلّف و انتساب آن به مرتکب یا مرتکبان و میزان مسئولیت قانونی آنها، موکول به خاتمه بررسی و ملاحظه کلیه اطلاعات و اسناد و مدارک مربوط و توجه کامل به دفاعیات ارائه شده، تهیه شده و به رئیس سازمان ارائه می شود تا توسط وی و درصورت تفویض اختیار، توسط رئیس هیات مربوط حسب مورد، به مراجع ذی ربط برای تشکیل پرونده و رسیدگی ارسال شود.
تبصره۱ـ در صورت احراز استنکاف نزد مراجع ذی صلاح، میزان خسارت توسط سازمان تعیین می شود.
تبصره۲ـ حضور نماینده حقوقی سازمان در جلسات رسیدگی مراجع قضایی یا اداری یا انتظامی ذی صلاح، برای دفاع از گزارش و ارائه توضیحات لازم، بلامانع است.
ـ مراجع قضایی یا اداری یا انتظامی ذی صلاح، در رسیدگی به گزارش های ناظر به استنکاف، تعلل و تخلّف از مقررات ابلاغی پدافند غیرعامل الزامات مقرر در تبصره ۱ قانون تشکیل و بندهای ۲،۱ و ۳ ماده ۲۶ اساسنامه را رعایت کنند.
تبصره ـ اطلاعات متقنی که حاکی از مغایرت رفتار و اقدامات مراجع مذکور، با مفاد احکام قانونی و مقررات موضوع این ماده باشد، توسط رئیس سازمان برای اتخاذ تدابیر لازم و مؤثر، حسب مورد به رئیس جمهور یا رئیس قوه قضائیه گزارش می شود.
ـ در مواردی که اشخاص مشمول، از مقامات سیاسی (مانند وزرا) تحت نظارت مجلس شورای اسلامی باشند، گزارش استنکاف، تعلل یا تخلف این اشخاص از سوی رئیس سازمان به رئیس جمهور و رئیس مجلس شورای اسلامی ارسال می شود تا در چارچوب موازین قانونی مربوط، مورد رسیدگی قرار گیرد.
ـ در صورتی که استنکاف دستگاه اجرایی و وارد شدن خسارت به دلیل استنکاف، به طور قطعی ثابت شود و دستگاه اجرایی از پرداخت خسارت خودداری کند، سازمان برنامه و بودجه کشور مکلف است میزان نهایی خسارت را، از محل اعتبارات دستگاه کسر کند تا مبلغ فوق پس از تایید سازمان، برای اجرای اصول و ضوابط پدافند غیرعامل در همان دستگاه هزینه شود. دستورالعمل اجرایی این ماده، ظرف ۶ ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه، توسط سازمان با همکاری سازمان برنامه و بودجه کشور تهیه می شود و توسط سازمان ابلاغ می گردد.
در مورد سایر خسارت ها مطابق قوانین و مقررات مربوط عمل می شود.
ـ ابلاغیه های رئیس سازمان، در مقام پیش آگاهی و پیشگیری از استنکاف، تعلل و تخلّف از الزامات و مقررات پدافند غیرعامل درچارچوب اساسنامه و مصوبات کارگروه دائمی برای دستگاه های اجرایی مشمول قانون تشکیل، لازم الاجراست.
تبصره ـ مبتنی بر احکام مقرر در قانون تشکیل و اساسنامه، بالاترین مقام دستگاه اجرایی مکلف است بر اجرای کامل اصول و ضوابط و الزامات پدافند غیـرعامل در دستگاه متبوع خود، از جمله اجرای دستورالعمل ها و مقررات مصوب کارگروه دائمی و ابلاغیـه های سازمان که در چارچوب آنها وضع می شود، نظارت کرده و از تمام ظرفیت ها و سازوکارهای در اختیار برای پیشگیری یا پیگیری استنکاف، تعلل و تخلّف از الزامات و مقررات پدافند غیرعامل استفاده نماید.
ـ به منظور پیش آگاهی و پیشگیری از استنکاف، تعلل و تخلّف از الزامات و مقررات پدافند غیرعامل، دستگاه های اجرایی مکلفند دوره های آموزشی و توانمندسازی مناسب این موضوع را با هماهنگی سازمان برگزار کنند.
ـ گزارش سالانه هیات مرکزی، مشتمل بر فهرست مستنکفان در دستگاه های اجرایی و نیز گزارش اشخاصی که ضوابط و مقررات پدافند غیرعامل را به بهترین شیوه اجرایی کنند، از سوی رئیس هیات به رئیس سازمان ارسال می شود تا آن را در جلسه کارگروه دائمی ارائه نماید. این گزارش پس از تایید کارگروه دائمی، حسب مورد به روسای قوا و نیز سایر مقامات بالاتر دستگاه های اجرایی ارسال می گردد و در ارزیابی مدیران دستگاه های اجرایی مورد توجه قرار می گیرد.
ـ رئیس سازمان با رعایت مصالح کشور و سایر ملاحظات مربوط و هماهنگی با رئیس کارگروه دائمی می تواند در رسانه های عمومی داخلی گزارش اجرای این آیین نامه را منتشر نماید.
ـ در صورت لزوم، قوه قضائیه درخصوص ابلاغ دستورالعمل چگونگی رسیدگی به پرونده های موضوع این آیین نامه در آن قوه، از جمله تعیین شعب تخصصی رسیدگی اقدام می نماید.
ـ رسیدگی به استنکاف، تعلل و تخلف از الزامات و مقررات پدافند غیرعامل در غیر از دستگاه های اجرایی بر اساس دستورالعملی است که ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه در چارچوب «دستورالعمل نحوه اعمال الزامات و ملاحظات پدافند غیرعامل در زیرساخت ها با اهمیت بالای بخش غیردولتی مصوبه شماره ۳۰۵۰/۱/ک۱۶۰ مورخ ۱۴۰۳/۱۰/۱ کمیته دائمی» توسط سازمان با همکاری قوه قضائیه و وزارت دادگستری درچارچوب این آیین نامه تهیه و برای اجرا به دستگاه های اجرایی ابلاغ می شود.
ـ در صورت هرگونه اختلاف میان سازمان با دستگاه ها و یا دستگاه ها با یکدیگر در تفسیر یا اجرای این آیین نامه، نظر رئیس سازمان پس از تائید کارگروه دائمی، ملاکِ عمل است.
ـ هرگونه اصلاح در این آیین نامه منوط به پیشنهاد هر یک از اعضای کارگروه دائمی و یا رئیس سازمان و تصویب در کارگروه دائمی می باشد.
ـ سازمان بر حسن اجرای این مصوبه، نظارت و اجرای آن را به صورت فصلی به کارگروه دائمی گزارش کند.
ـ این آیین نامه مشتمل بر بیست و پنج ماده و هفده تبصره در نود و پنجمین جلسه کارگروه دائمی به تاریخ بیست و ششم فروردین ماه سـال یکـهزار و چهـارصد و چهار هجـری شمسـی به تصویب رسید و از تاریخ ابلاغ، لازم الاجراست.
آیین نامه اجرایی ماده ۲۶ اساسنامه سازمان پدافند غیرعامل کشور (ضوابط رسیدگی به استنکاف، تعلل و تخلّف از اجرای الزامات و مقررات پدافند غیرعامل) مشتمل بر بیست و پنج ماده و هفده تبصره که در تاریخ ۱۴۰۴/۰۱/۲۶ در نود و پنجمین جلسه کارگروه (کمیته) دائمی پدافند غیرعامل کشور به تصویب رسید، به استناد تبصره۱ قانون تشکیل سازمان پدافند غیرعامل کشور برای اجرا ابلاغ می گردد.
سازمان بازرسی کل کشور ضمن انجام نظارت و بازرسی بر امور مطرح شده در این ماده، جرائم و تخلفات لازم را از مراجع ذی ربط پیگیری می نماید.
رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و کمیته دائمی پدافند غیرعامل کشور
سرلشکر پاسدار محمد باقری
