– [به موجب قانون منع دریافت خسارات و جرائم و بهره مندرج در قانون تأمین اجتماعی مصوب ۱۳۶۱/۴/۱۳ مجلس شورای اسلامی ملغی شده است. در حال حاضر «قانون دریافت جرائم نقدی از کارفرمایان کارگاههای مشمول قانون تأمین اجتماعی که ظرف مهلت مقرر نسبت به ارسال صورت مزد و حقوق بیمهشدگان و حقبیمه مربوط اقدام نمینمایند» مصوب ۱۳۷۳/۵/۹، معتبر است.]
تبصره– [به موجب قانون منع دریافت خسارات و جرائم و بهرهمند در قانون تأمین اجتماعی مصوب ۱۳۶۱/۴/۱۳ مجلس شورای اسلامی ملغی شده است.]
– کارفرمایان مکلفند صورت مزد و حقوق و مزایای بیمهشدگان همچنین دفاتر و مدارک لازم را در موقع مراجعه به بازرس به سازمان در اختیار او بگذارند. بازرسان سازمان میتوانند از تمام یا قسمتی از دفاتر و مدارک مذکور رونوشت یا عکس تهیه و برای کسب اطلاعات لازم به هر یک از رؤسا و کارمندان و کارگران کارگاه و مراجع ذیربط مراجعه نمایند. بازرسان سازمان حق دارند کارگاههای مشمول قانون را مورد بازرسی قرار دهند و دارای همان اختیارات و مسئولیتهای مذکور در مواد ۵۲ و ۵۳ قانون کار خواهند بود. نتیجه بازرسی حداکثر ظرف یک ماه از طرف سازمان به کارفرما اعلام خواهد شد.
– از تاریخی که سازمان با توجه به ماده ۷ این قانون گروه جدیدی را مشمول بیمه اعلام نماید ملزم به انجام تعهدات قانونی طبق مقررات نسبت به بیمهشدگان خواهد بود و کارفرمایان موظفند حقبیمه را از همان تاریخی که گروه مزبور مشمول بیمه اعلام شده است به سازمان بپردازند.
تبصره– در صورت عدم ارسال مزد در موعد مقرر از طرف کارفرما سازمان میتواند مزد یا حقوق بیمهشدگان را بر اساس مأخذی که طبق ماده ۴۰ این قانون مبنای تعیین حقبیمه قرار گرفته است احتساب و مآخذ پرداخت مزایای نقدی قرار دهد. در مواردی که تعیین مزد یا حقوق بیمهشده به طریق مذکور میسر نباشد سازمان میتواند مزایای نقدی را به مآخذ حداقل مزد یا حقوق بهطور علیالحساب پرداخت نماید.
– مطالبات سازمان ناشی از اجرای قانون در عداد مطالبات ممتاز میباشد.
– مطالبات سازمان بابت حقبیمه و خسارات تأخیر و جریمههای نقدی که ناشی از اجرای این قانون یا قوانین سابق بیمههای اجتماعی و قانون بیمههای اجتماعی روستائیان باشد، همچنین هزینههای انجامشده طبق مواد ۶۵ و ۸۹ و خسارات مذکور در مواد ۹۹ و ۱۰۰ این قانون در حکم مطالبات مستند به اسناد لازمالاجرا بوده و طبق مقررات مربوط به اجرای مفاد اسناد رسمی بهوسیله مأمورین اجرای سازمان قابل وصول میباشد. آییننامه اجرائی این ماده حداکثر ظرف شش ماه از تاریخ تصویب این قانون از طرف سازمان تهیه و پس از تصویب وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و وزارت دادگستری بهموقع اجراء گذارده خواهد شد. تا تصویب آییننامه مزبور مقررات این ماده توسط مأمورین اجرای احکام محاکم دادگستری بر اساس آییننامه ماده ۳۵ قانون بیمههای اجتماعی اجراء خواهد شد.
فصل چهارم– مقررات مالی
– هیئت مدیره مکلف است تا اول دی ماه هرسال بودجه کل سازمان را برای سال بعد تنظیم و به هیئت امناء پیشنهاد نماید. هیئت امناء مکلف است حداکثر تا پانزدهم اسفند ماه بودجه سال بعد را تصویب و به هیئت مدیره ابلاغ نماید.
تبصره– ]به موجب لایحه قانونی تشکیل شورای فنی موضوع ماده ۴ قانون تأمین خدمات درمانی مستخدمین دولت و انحلال سازمان تأمین خدمات درمانی مصوب ۱۳۵۸/۹/۱۲، و متعاقباً تصویب قانون الزام سازمان تأمین اجتماعی به اجرای بندهای الف و ب ماده ۳ قانون تأمین اجتماعی مصوب ۱۳۶۸/۸/۲۱ ملغی شده است و بودجه درمان سالانه در بودجه سازمان پیشبینی میشود.[
– مانده درآمد پس از وضع مخارج و کلیه درآمدهای حاصل از خسارات و زیان دیرکرد و بهره سپردهها و سود اوراق بهادار و سود سرمایهگذاریها و درآمد حاصل از فروش یا واگذاری و یا بهرهبرداری از اموال سازمان کلاً به حساب ذخائر منظور خواهد شد.
تبصره ۱– هیئت امناء هر سال به پیشنهاد هیئت مدیره از محل ذخائر مبلغی جهت خرید اموال غیرمنقول و ایجاد ساختمانها یا تأسیسات و تجهیزات جدید که اعتبار آن در بودجه سازمان تأمین نشده باشد تخصیص خواهد داد.
تبصره ۲– [به موجب لایحه قانونی تشکیل شورای فنی موضوع ماده ۴ قانون تأمین خدمات درمانی مستخدمین دولت و انحلال سازمان تأمین خدمات درمانی مصوب ۱۳۵۸/۹/۱۲ و متعاقباً تصویب قانون الزام سازمان تأمین اجتماعی به اجرای بندهای الف و ب ماده ۳ قانون تأمین اجتماعی مصوب ۱۳۶۸/۸/۲۱ ملغی شده است.]
– ذخائر سازمان نزد بانک رفاه کارگران متمرکز خواهد شد بانک مذکور ذخائر مزبور را تحت نظر هیئتی با تصویب هیئت امناء به کار خواهد انداخت.
فصل پنجم- حوادث و بیماریها و بارداری
– بیمهشدگان و افراد خانواده آنها از زمانی که مشمول مقررات این قانون قرار میگیرند در صورت مصدوم شدن بر اثر حوادث یا ابتلاء به بیماری میتوانند از خدمات پزشکی استفاده نمایند. خدمات پزشکی که به عهده سازمان تأمین خدمات درمانی است شامل کلیه اقدامات درمانی سرپائی- بیمارستانی- تحویل داروهای لازم و انجام آزمایشات تشخیص طبی میباشد.
(اصلاحی ۱۳۵۸/۷/۱)- خدمات درمانی موضوع این قانون به دو صورت انجام میگیرد:
الف- اولویت درمان به روش درمان مستقیم داده شود.
ب- استفاده از روش درمان غیرمستقیم با اختیار و تشخیص وزارت بهداری و بهزیستی بهموجب آییننامهای خواهد بود که وزارت بهداری و بهزیستی ظرف مدت ۱۵ روز پس از تصویب این ماده واحده تهیه و به مرحله اجرا در خواهد آمد.
تبصره– [به موجب لایحه قانونی اصلاح ماده ۵۵ قانون تأمین اجتماعی مصوب ۱۳۵۸/۷/۱ ملغی شده است.]
– بهمنظور توانبخشی ترمیم و تجدید فعالیت بیمهشدگان آسیبدیده که قدرت کار اولیه خود را از دست دادهاند سازمان تأمین خدمات درمانی برای اشتغال آنها به کارهای مناسب دیگر طبق آییننامههایی که از طرف شورای فنی سازمان مذکور پیشنهاد و به تصویب هیئت امناء خواهد رسید از طریق مؤسسات حرفهای معلولین اقدام خواهد نمود.
– درصورتی که معالجه بیمار مستلزم انتقال او از روستا یا از شهرستان به شهرستان دیگر باشد ترتیب نقل و انتقال طبق ضوابطی خواهد بود که از طرف سازمان تأمین خدمات درمانی پیشنهاد و به تصویب شورای فنی سازمان مذکور میرسد.
– افراد خانواده بیمهشده که از کمکهای مقرر در ماده ۵۴ این قانون استفاده میکنند عبارتند از:
۱- همسر بیمهشده.
۲- شوهر بیمهشده درصورتی که معاش او توسط بیمهشده زن تأمین میشود و سن او از شصت سال متجاوز باشد یا طبق نظر کمیسیون پزشکی موضوع ماده ۹۱ این قانون ازکارافتاده شناخته شود.
۳- فرزندان بیمهشده که دارای یکی از شرایط زیر باشند:
الف- کمتر از هجده سال تمام داشته باشند و در مورد فرزندان اناث به شرط نداشتن شوهر تا بیست سالگی و یا منحصراً طبق گواهی یکی از مؤسسات رسمی آموزشی به تحصیل اشتغال داشته باشند.
ب- در اثر بیماری یا نقص عضو طبق گواهی سازمان تأمین خدمات درمانی قادر به کار نباشند.
۴- پدر و مادر تحت تکفل بیمهشده مشروط بر اینکه سن پدر از شصت سال و سن مادر از پنجاه و پنج سال متجاوز باشد و یا اینکه به تشخیص کمیسیونهای پزشکی موضوع ماده ۹۱ ازکارافتاده باشند و در هر حال از سازمان مستمری دریافت ننمایند.
– بیمهشدگانی که تحت معالجه و یا درمانهای توانبخشی قرار میگیرند و بنا به تشخیص سازمان تأمین خدمات درمانی موقتاً قادر به کار نیستند به شرط عدم اشتغال به کار و عدم دریافت مزد یا حقوق استحقاق دریافت غرامت دستمزد را با رعایت شرایط زیر خواهند داشت:
الف- بیمهشده بر اثر حوادث ناشی از کار و غیر ناشی از کار یا بیماریهای حرفهای تحت درمان قرار گرفته باشد.
ب- درصورتی که بیمهشده به سبب بیماری و طبق گواهی پزشک احتیاج به استراحت مطلق یا بستری شدن داشته باشد و در تاریخ اعلام بیماری مشغول به کار بوده و یا در مرخصی استحقاقی باشد.
– حوادث ناشی از کار حوادثی است که در حین انجاموظیفه و به سبب آن برای بیمهشده اتفاق میافتد. مقصود از حین انجاموظیفه تمام اوقاتی است که بیمهشده در کارگاه یا مؤسسات وابسته یا ساختمانها و محوطه آن مشغول کار باشد و یا به دستور کارفرما در خارج از محوطه کارگاه عهدهدار انجام مأموریتی باشد. اوقات مراجعه به درمانگاه و یا بیمارستان و یا برای معالجات درمانی و توانبخشی و اوقات رفت و برگشت بیمهشده از منزل به کارگاه جزء اوقات انجاموظیفه محسوب میگردد مشروط بر اینکه حادثه در زمان عادی رفت و برگشت به کارگاه اتفاق افتاده باشد. حوادثی که برای بیمهشده حین اقدام برای نجات سایر بیمهشدگان و مساعدت به آنان اتفاق میافتد حادثه ناشی از کار محسوب میشود.
– بیماریهای حرفهای بهموجب جدولی که به پیشنهاد هیئت مدیره به تصویب هیئت امناء خواهد رسید تعیین میگردد مدت مسئولیت سازمان تأمین خدمات درمانی نسبت به درمان هر یک از بیماریهای حرفهای پس از تغییر کار بیمهشده به شرحی است که در جدول مزبور قید میشود.
– مدت پرداخت غرامت دستمزد ایام بیماری و میزان آن به شرح زیر میباشد:
۱- غرامت دستمزد از اولین روزی که بیمهشده بر اثر حادثه یا بیماری حرفهای و بهموجب تشخیص سازمان تأمین خدمات درمانی قادر به کار نباشد پرداخت خواهد شد. در مواردی که عدم اشتغال به کار و معالجه به سبب بیماری باشد درصورتی که بیمار در بیمارستان بستری نشود غرامت دستمزد از روز چهارم پرداخت خواهد شد.
۲- پرداخت غرامت دستمزد تا زمانی که بیمهشده به تشخیص سازمان تأمین خدمات درمانی قادر به کار نبوده و بهموجب مقررات این قانون ازکارافتاده شناخته نشده باشد ادامه خواهد یافت.
۳- غرامت دستمزد بیمهشدهای که دارای همسر یا فرزند یا پدر و یا مادر تحت تکفل باشد به میزان سهچهارم آخرین مزد یا حقوق روزانه او پرداخت میگردد.
۴- غرامت دستمزد بیمهشدهای که همسر یا فرزند یا پدر و مادر تحت تکفل نداشته باشد معادل دوسوم آخرین مزد یا حقوق روزانه او میباشد مگر اینکه بیمهشده به هزینه سازمان تأمین خدمات درمانی بستری شود که در این صورت غرامت دستمزد معادل یکدوم آخرین مزد یا حقوق روزانه وی خواهد بود.
۵- هرگاه سازمان تأمین خدمات درمانی بیمهشدهای را برای معالجه به شهرستان دیگری اعزام دارد و درمان او را بهطور سرپائی انجام دهد علاوه بر غرامت دستمزد متعلق معادل صد درصد غرامت دستمزد روزانه هم بابت هزینه هر روز اقامت او پرداخت خواهد شد. درصورتی که به تشخیص پزشک معالج مادام که بیمار احتیاج به همراه داشته باشد علاوه بر مخارج مسافرت معادل پنجاه درصد حقوق یا دستمزد بیمهشده نیز به همراه بیمار از طرف سازمان پرداخت خواهد شد.
– در مورد بیمارها یا حوادث، آخرین مزد یا حقوق روزانه بیمهشده به منظور محاسبه غرامت دستمزد ایام بیمارى عبارت است از جمع کل دریافتى بیمهشده که به مآخذ آن حقبیمه دریافت شده است در آخرین ۹۰ روز قبل از شروع بیمارى تقسیم به روزهاى کار و در مورد بیمهشدگانى که کارمزد دریافت میکنند آخرین مزد عبارت است از جمع کل دریافتى بیمهشده که به مآخذ آن حقبیمه دریافت شده است در آخرین ۹۰ روز قبل از شروع بیمارى تقسیم بر نود مشروط بر اینکه غرامت دستمزد این مبلغ از غرامت دستمزدى که به حداقل مزد کارگر عادى تعلق میگیرد کمتر نباشد. در صورتى که بیمهشده دریافتکننده کارمزد ظرف سه ماه مذکور مدتى از غرامت دستمزد استفاده کرده باشد متوسط دستمزدى که مبناى محاسبه غرامت دستمزد مذکور قرار گرفته است به منزله دستمزد روزانه ایام بیمارى تلقى و در محاسبه منظور خواهد شد.
– در مواردی که کارفرمایان طبق قوانین و مقررات دیگری مکلف باشند حقوق یا مزد بیمهشدگان بیمار خود را پرداخت نمایند سازمان تأمین خدمات درمانی فقط عهدهدار معالجه آنها طبق مقررات این قانون خواهد بود.
تبصره– در مواردی که کارفرمایان طبق قوانین دیگری مکلف باشند حقوق کارگران مسلول خود را پرداخت نمایند سازمان فقط عهدهدار معالجه آنها طبق مقررات این قانون خواهد بود.
– در صورت وقوع حادثه ناشی از کار کارفرما مکلف است اقدامات لازم اولیه را برای جلوگیری از تشدید وضع حادثهدیده به عمل آورده و مراتب را ظرف سه روز اداری کتباً به اطلاع سازمان برساند. درصورتی که کارفرما بابت اقدامات اولیه مذکور متحمل هزینههای شده باشد سازمان تأمین خدمات درمانی هزینهای مربوط را خواهد پرداخت.
– درصورتی که ثابت شود وقوع حادثه مستقیماً ناشی از عدم رعایت مقررات حفاظت فنی و بروز بیماری ناشی از عدم رعایت مقررات بهداشتی و احتیاط لازم از طرف کارفرما یا نمایندگان او بوده سازمان تأمین خدمات درمانی و سازمان هزینههای مربوط به معالجه و غرامات و مستمریها و غیره را پرداخته و طبق ماده ۵۰ این قانون از کارفرما مطالبه و وصول خواهد نمود.
تبصره ۱– مقصر میتواند با پرداخت معادل ده سال مستمری موضوع این ماده به سازمان از این بابت بریالذمه شود.
تبصره ۲– هرگاه بیمهشده مشمول مقررات مربوط به بیمه شخص ثالث باشد در صورت وقوع حادثه سازمان و سازمان تأمین خدمات درمانی و یا شخصاً کمکهای مقرر در این قانون را نسبت به بیمهشده انجام خواهند داد و شرکتهای بیمه موظفند خسارات وارده به سازمانها را در حدود تعهدات خود نسبت به شخص ثالث بپردازند.
– بیمهشده زن یا همسر بیمهشده مرد درصورتی که ظرف یک سال قبل از زایمان سابقه پرداخت حقبیمه شصت روز را داشته باشد میتواند بهشرط عدم اشتغال به کار از کمک بارداری استفاده نماید. کمک بارداری دوسوم آخرین مزد یا حقوق بیمهشده طبق ماده ۶۳ میباشد که حداکثر برای مدت دوازده هفته جمعاً قبل و بعد از زایمان بدون کسر سه روز اول پرداخت خواهد شد.
– بیمهشده زن یا همسر بیمهشده مرد درصورتی که در طول مدت یک سال قبل از وضع حمل حقبیمه شصت روز را پرداخته باشد از کمکها و معاینههای طبی و معالجات قبل از زایمان و حین زایمان و بعد از وضع حمل استفاده خواهد کرد. سازمان تأمین خدمات درمانی بنا به درخواست بیمهشده میتواند بجای کمکهای مذکور مبلغی وجه نقد به بیمهشده پرداخت نماید، مبلغ مزبور در آییننامهای که از طرف هیئت مدیره تأمین خدمات درمانی تهیه و به تصویب هیئت امناء میرسد، تعیین خواهد شد.
– درصورتی که بیمهشده زن و یا همسر بیمهشده مرد به بیماریهایی مبتلا شود که شیر دادن برای طفل او زیانآور باشد یا پس از زایمان فوت شود شیر مورد نیاز تا ۱۸ ماهگی تحویل خواهد شد.
فصل ششم- ازکارافتادگی
– بیمهشدگانی که طبق نظر پزشک معالج غیرقابل علاج تشخیص داده میشوند پس از انجام خدمات توانبخشی و اعلام نتیجه توانبخشی یا اشتغال چنانچه طبق نظر کمیسیونهای پزشکی مذکور در ماده ۹۱ این قانون توانائی خود را کلاً یا بعضاً از دست داده باشند به ترتیب زیر با آنها رفتار خواهد شد:
الف- هرگاه درجه کاهش قدرت کار بیمهشده شصت و شش درصد و بیشتر باشد ازکارافتاده کلی شناخته میشود.
ب- چنانچه میزان کاهش قدرت کار بیمهشده بین سی و سه تا شصت و شش درصد و به علت حادثه ناشی از کار باشد ازکارافتاده جزئی شناخته میشود.
ج- اگر درجه کاهش قدرت کار بیمهشده بین ده تا سی و سه درصد بوده و موجب آن حادثه ناشی از کار باشد استحقاق دریافت غرامت نقص مقطوع را خواهد داشت.
– بیمهشدهای که در اثر حادثه ناشی از کار یا بیماری حرفهای ازکارافتاده کلی شناخته شود بدون در نظر گرفتن مدت پرداخت حقبیمه استحقاق دریافت مستمری ازکارافتادگی ناشی از کار را خواهد داشت.
(اصلاحی ۱۳۷۱/۱۲/۱۶)- میزان مستمری ماهانه ازکارافتادگی کلی ناشی از کار عبارت است از یکسیام مزد یا حقوق متوسط بیمهشده ضربدر سنوات پرداخت حقبیمه مشروط بر اینکه این مبلغ از پنجاه درصد مزد یا حقوق متوسط ماهانه او کمتر و از صد درصد آن بیشتر نباشد. در مورد بیمهشدگانی که دارای همسر بوده یا فرزند یا پدر و مادر تحت تکفل داشته باشند و مستمری استحقاقی آنها از شصت درصد مزد یا حقوق متوسط آنها کمتر باشد علاوه بر آن معادل ده درصد مستمری استحقاقی بهعنوان کمک مشروط بر آنکه جمع مستمری و کمک از ۶۰٪ تجاوز نکند پرداخت خواهد شد.
تبصره ۱– شوهر یا فرزند یا پدر یا مادر با شرایط زیر تحت تکفل بیمهشده محسوب میشوند:
۱- سن شوهر از شصت سال متجاوز باشد و یا به تشخیص کمیسیونهای پزشکی موضوع ماده ۹۱ این قانون ازکارافتاده کلی بوده و در هر دو حالت بهحکم این قانون مستمری دریافت ننماید و معاش او توسط زن تأمین شود.
۲- فرزندان بیمهشده که حائز شرایط مذکور در بند ۳ ماده ۵۸ این قانون باشند.
۳- سن پدر از شصت و سن مادر از پنجاه و پنج سال بیشتر بوده یا اینکه به تشخیص کمیسیونهای پزشکی موضوع ماده ۹۱ این قانون ازکارافتاده باشند و معاش آنها توسط بیمهشده تأمین و در هر حال بهموجب این قانون مستمری دریافت ندارند.
تبصره ۲– مزد یا حقوق متوسط ماهانه بیمهشده موضوع این ماده عبارت است از جمع کل مزد یا حقوق او که به مآخذ آن حقبیمه دریافت گردیده ظرف هفتصد و بیست روز قبل از وقوع حادثه ناشی از کار یا شروع بیماری حرفهای که منجر به ازکارافتادگی شده است تقسیم به روزهای کار ضربدر سی.
– به بیمهشدهای که در اثر حادثه ناشی از کار بین سی و سه تا شصت و شش درصد توانائی کار خود را از دست داده باشد مستمری ازکارافتادگی جزئی ناشی از کار پرداخت خواهد شد. میزان مستمری عبارت است از حاصلضرب درصد ازکارافتادگی در مبلغ مستمری ازکارافتادگی کلی استحقاقی که طبق ماده ۷۰ این قانون تعیین میگردد.
– بیمهشدهای که در اثر حادثه ناشی از کار بین ده تا سی و سه درصد توانائی کار خود را از دست داده باشد استحقاق دریافت غرامت نقص عضو را خواهد داشت میزان این غرامت عبارت است از سی و شش برابر مستمری استحقاقی مقرر در ماده ۷۲ این قانون ضربدر، درصد ازکارافتادگی.
– بیمهشدهای که ظرف ده سال قبل از وقوع حادثه غیر ناشی از کار یا ابتلاء به بیماری حداقل حقبیمه یک سال کار را که متضمن حقبیمه نود روز کار ظرف یک سال قبل از وقوع حادثه یا بیماری منجر به ازکارافتادگی باشد پرداخت نموده باشد در صورت ازکارافتادگی کلی حق استفاده از مستمری ازکارافتادگی کلی غیر ناشی از کار ماهانه را خواهد داشت.
تبصره– محاسبه متوسط دستمزد و مستمری ازکارافتادگی موضوع ماده فوق به ترتیب مقرر در ماده ۷۰ این قانون و تبصره ۲ آن صورت خواهد گرفت.
فصل هفتم- بازنشستگی