آیین نامه اجرایی ماده (۶) قانون حمایت از اطفال و نوجوانان

هیأت وزیران در جلسه ۳۰/۳/۱۴۰۰ به پیشنهاد شماره ۱۷۳۵۲۵ مورخ ۲۶/۹/۱۳۹۹ وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و به استناد ماده (۶) قانون حمایت از اطفال و نوجوانان ـ مصوب ۱۳۹۹ـ ، آیین­‌نامه اجرایی ماده یادشده را به شرح زیر تصویب کرد: آیین نامه اجرایی ماده (۶) قانون حمایت از اطفال و نوجوانان فصل اول: کلیات

ـ در این آیین­‌نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می­روند: ۱ـ قانون: قانون حمایت از اطفال و نوجوانان ـ مصوب ۱۳۹۹ـ . ۲ـ طفل و نوجوان: طفل و نوجوان موضوع بندهای (الف) و (ب) ماده (۱) قانون. ۳ـ طفل و نوجوان در معرض خطر: طفل و نوجوانی که با توجه به ماده (۳) قانون در معرض بزه­‌دیدگی یا ورود آسیب به سلامت جسمی، روانی، اجتماعی، اخلاقی، امنیت و یا وضعیت آموزشی وی قرار گرفته است. ۴ـ طفل و نوجوان بزه‌دیده: طفل و نوجوانی که از وقوع جرم متحمل ضرر و زیان شده است. ۵ ـ خانواده: گروهی متشکل از دو نفر یا بیشتر که به دلیل قرابت سببی یا نسبی و یا بر اساس حکم دادگاه (درخصوص سرپرستی و قیومیت) در کنار هم زندگی می­کنند. مسئولیت حفظ، نگهداری، تربیت، مراقبت، تغذیه و رشد طفل و نوجوان بر عهده پدر و مادر است. در صورت جدایی والدین یا بی­سرپرستی و یا بدسرپرستی طفل و نوجوان، مسئولیت­های فوق حسب مورد بر عهده شخصی است که به موجب قانون یا بر اساس حکم دادگاه، وظایف مزبور را بر عهده دارد و اعم از پدر، مادر، جد پدری، وصی منصوب از جانب ولی قهری، قیم، پدرخوانده یا مادر خوانده می­باشد. ۶ ـ گروه تخصصی (اورژانس اجتماعی): جمعی از کارشناسان شامل مدیر مرکز، مددکار اجتماعی و رو‌انشناس و حسب مورد سایر متخصصان مانند رو‌انپزشک، پزشک، پرستار، کارشناس حقوقی و مربی که به صورت ثابت یا سیار و حضوری یا غیرحضوری به ارایه خدمات تخصصی به طفل و نوجوان در معرض خطر و یا خانواده و‌ی می‌پردازند. ۷ـ شناسایی: تشخیص طفل و نوجوان در معرض خطر یا بزه­‌دیده، توسط مددکاران اجتماعی بهزیستی و سایر مراجع ذی­صلاح. ۸ ـ پذیرش: تشکیل پرونده، بررسی وضعیت مخاطره­آمیز و طبقه­بندی آن، برقراری ارتباط حرفه­ای با طفل و نوجوان و خانواده وی و جلب اعتماد آنان به منظور ارایه خدمات حمایتی و توانمندسازی. ۹ـ حمایت: مداخله و اقدامات لازم برای رفع خطر، پیشگیری از آسیب، کاهش آسیب، پیشگیری از وقوع جرم و ارایه خدمات تخصصی به طفل و نوجوان در معرض خطر یا بزه­‌دیده و خانواده وی. ۱۰ـ نگهداری: مراقبت از طفل و نوجوان در معرض خطر یا بزه­‌دیده در خانواده، خانواده جایگزین یا مراکز نگهداری. ۱۱ـ توانمندسازی: مجموعه خدماتی که با هدف رشد و تکامل همه جانبه، تحقق زندگی شایسته یا با حداقل و‌ابستگی به منابع حمایتی و ارتقای توانایی­ها و مهارت­های آموزشی، اجتماعی و حرفه‌آموزی به طفل و نوجوان، خانواده یا اشخاص تأثیرگذار بر و‌ی ارایه می‌شود. ۱۲ـ پیگیری: سلسله اقداماتی که به منظور پیشگیری از برو‌ز مجدد مشکل برای طفل و نوجوان پس از فرایند حمایت، توانمندسازی یا نگهداری از طریق ارتباط با وی یا خانواده و سایر اشخاص مرتبط توسط مددکار اجتماعی نهادهای حامی انجام می‌شود. ۱۳ـ نهادهای حمایتی: کلیه دستگاه­‌ها و سازمان­های دولتی و غیردولتی که به موجب قانون، اساسنامه یا وظایف سازمانی، مکلف به ارایه تمام یا بخشی از خدمات موضوع این آیین­‌نامه هستند، مانند سازمان بهزیستی کشور، کمیته امداد امام‌خمینی(ره)، مؤسسات خیریه و تشکل­های مردم­نهاد فعال در حوزه کودکان، شهرداری، سازمان بسیج مستضعفین، بنیاد مستضعفان و ستاد اجرایی فرمان حضرت امام خمینی (ره). ۱۴ـ پایگاه ملی رفاه ایرانیان: بانک اطلاعاتی کلیه ایرانیان مستقر در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی موضوع بند (م) ماده (۱۶) قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی ـ مصوب۱۳۸۳ـ و آیین‌نامه اجرایی مربوط و مصوبه شماره ۱۴۳۹/۲۰۰ مورخ ۱۱/۶/۱۳۹۸ کارگروه تعامل­پذیری دولت الکترونیکی کشور که تجمیع­کننده اطلاعات اقتصادی ـ اجتماعی ایرانیان از دستگاه­‌های مختلف می­باشد. ۱۵ـ سازمان بهزیستی: سازمان بهزیستی کشور. ۱۶ـ نیروی انتظامی: نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران. ۱۷ـ مرجع ملی حقوق کودک: مرجع ملی کنوانسیون حقوق کودک در ایران، مستقر در وزارت دادگستری. ۱۸ـ کودک کار: طفل یا نوجوانی که برای ادامه زندگی و امرار معاش خود یا خانواده، مشغول فعالیت در ازای دریافت مزد یا بدون دریافت مزد است و این فعالیت منجر به وضعیت مخاطره‌آمیز (موضوع ماده (۳) قانون) برای او می‌گردد. نوجوانانی که مطابق ماده (۸۰) قانون کار به عنوان کارگر نوجوان مشغول فعالیت می‌باشند و اطفال و نوجوانانی که فعالیت آنها با اذن ولی یا سرپرست قانونی و با توجه به وضعیت جسمی و روحی آنان صرفاً جنبه تربیتی و آموزشی دارد، از شمول این تعریف مستثنی هستند. ۱۹ـ کودک خیابانی: طفل و نوجوان در معرض خطر که به جهت فقر یا بی‌خانمانی به صورت محدود یا نامحدود در خیابان به سر می­برد، اعم از کودکی که هنوز از خانواده و سرپناه برخوردار است یا کودکی که خیابان را خانه می­داند و رابطه او با خانواده به حداقل رسیده یا قطع شده است. (الحاقی ۱۴۰۱/۷/۲۷)

ـ برای دستیابی به اهداف این قانون رعایت اصول زیر در خصوص اطفال و نوجوانان در معرض خطر یا بزه­‌دیده الزامی است: ۱ـ تضمین بقا، رشد، امنیت و ارتقای سلامت جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی طفل و نوجوان. ۲ـ احترام به کرامت ذاتی، رعایت آزادی­های مشروع و حقوق بشر. ۳ـ رعایت موازین دینی و آموزه­‌های اسلامی. ۴ـ اولویت مصلحت و غبطه طفل و نوجوان. ۵ ـ رعایت اصول اخلاق حرفه­ای. ۶ ـ حفظ حریم خصوصی طفل و نوجوان و خانواده وی. ۷ـ برخورد برابر و بدون تبعیض از حیث رنگ، نژاد، مذهب، زبان، سلامت، جنسیت، قومیت، ملیت، وضعیت خانوادگی و نظایر آن. ۸ ـ مشارکت طفل و نوجوان در امور مربوط به خود و توجه به دیدگاه­‌های وی. ۹ـ اولویت حفظ طفل و نوجوان درکانون خانواده. ۱۰ ـ توسعه توانمندی­ها و مهارت­های فردی، آموزشی، اجتماعی وحرفه­ای طفل و نوجوان. ۱۱ـ توجه به شرایط و اقتضائات سن، جنسیت، شخصیت و نیازهای عمومی دوران رشد. ۱۲ـ توجه به مسایل و شرایط قومی، مذهبی، فرهنگی، زبانی، اجتماعی و اقتصادی طفل و نوجوان و خانواده وی. فصل دوم: اقدامات پیشگیرانه و حمایتی

ـ سازمان بهزیستی، مسئولیت اصلی حمایت از اطفال و نوجوانان در معرض خطر و بزه­‌دیده را برعهده دارد و مکلف است با مشارکت و همکاری تمامی دستگاه ‎ های اجرایی موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری ـ مصوب ۱۳۸۶ـ به ویژه دستگاه­‌های مقرر در ماده (۶) قانون و همچنین سایر نهادهای حمایتی و تشکل‌­های مردم‌­نهاد و با استفاده از مددکاران اجتماعی و در قالب گروه­‌های تخصصی سیار یا مستقر فوریت­های خدمات اجتماعی نسبت به شناسایی، پذیرش، حمایت، نگهداری و توانمندسازی اطفال و نوجوانان موضوع قانون اقدام کند. تبصره۱ـ سازمان بهزیستی مکلف است در مورد اطفال و نوجوانان در معرض خطر و بزه­‌دیده، برنامه­‌های حمایتی لازم را با همکاری سایر دستگاه­های مرتبط تهیه و جهت تصویب به شورای اجتماعی کشور ارائه کند. تبصره۲ـ سازمان بهزیستی مکلف است درخصوص کودکان کار و خیابانی ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این تصویب­نامه، برنامه اقدامات حمایتی را جهت تصویب به شورای اجتماعی کشور ارائه کند. (اصلاحی ۱۴۰۱/۷/۲۷)

ـ مددکاران اجتماعی بهزیستی یا مأموران نیروی انتظامی مکلفند در موارد مشاهده طفل و نوجوان بدون همراهی والدین، اولیا یا سرپرست قانونی در وضعیت مخاطره­آمیز، نسبت به ثبت اطلاعات و شناسایی خانواده وی اقدام و در صورت عدم نیاز به اقدامات حمایتی، وی را به خانواده تحویل و موارد خطر را به آنها تذکر دهند و در صورت نیاز به حمایت، طفل و نوجوان را به پایگاه­‌های بهزیستی معرفی کنند.

ـ سازمان بهزیستی علاوه بر موارد مذکور در ماده (۴) این آیین­‌نامه، به یکی از روش­های زیر طفل و نوجوان در معرض خطر یا بزه­‌دیده را شناسایی می­نماید: ۱ـ تقاضای کتبی یا شفاهی یا مراجعه طفل و نوجوان به تنهایی یا به همراه سایر اشخاص به مراکز فوریت­های خدمات اجتماعی (مراکز مداخله در بحران، خط تلفن اورژانس اجتماعی (۱۲۳)، پایگاه­‌های خدمات اجتماعی و خدمات سیار اورژانس اجتماعی) یا ادارات بهزیستی. ۲ـ معرفی توسط دستگاه­‌های اجرایی موضوع ماده (۶) قانون شامل وزاتخانه­‌های آموزش و پرورش، کشور، تعاون، کار و رفاه اجتماعی، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سازمان زندان­ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور، شهرداری­ها و دهیاری­ها و واحدهای سازمانی آنها. ۳ـ اعلام یا گزارش افراد یا دستگاه­‌ها و سازمان­های دولتی یا غیردولتی مانند دفاتر حمایت از اطفال و نوجوانان دادگستری یا مراجع قضایی، مرجع ملی حقوق کودک، معاونت رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده، سازمان­های مردم­نهاد و انجمن­های علمی و صنفی مرتبط با اجرای قانون.

ـ مددکاران اجتماعی مراکز فوریت­های خدمات اجتماعی پس از شناسایی طفل و نوجوان در معرض خطر یا بزه­‌دیده، نسبت به تشکیل پرونده و ثبت مشخصات طفل و نوجوان و سایر اطلاعات مربوط بر اساس دستورالعمل مصوب سازمان بهزیستی اقدام می­نمایند. تبصره ـ افشای اطلاعات موضوع این ماده جز در موارد مصرح قانونی ممنوع و مشمول مجازات مقرر در ماده (۶۴۸) قانون مجازات اسلامی – مصوب ۱۳۷۵ ـ است.

ـ مددکاران اجتماعی مراکز فوریت­های خدمات اجتماعی بر اساس قراین و شواهد، میزان، شدت خطر و نوع وضعیت مخاطره­آمیز یا بزه­‌دیدگی را تشخیص و فوریت مداخله را تعیین و در موارد شدید و قریب­الوقوع بلافاصله پس از گزارش در سریع­ترین زمان ممکن اقدام می­کنند. تبصره ـ سازمان بهزیستی مطابق قانون و مفاد این آیین­‌نامه و با در نظر گرفتن فراوانی و نوع مصادیق، دستورالعمل طبقه­بندی وضعیت­های مخاطره­آمیز و بزه­‌دیدگی و فوریت­های مداخله را جهت راهنمایی مددکاران اجتماعی و ایجاد رویه واحد ظرف سه ماه پس از ابلاغ این آیین­‌نامه تصویب و ابلاغ می­کند و آن را هر سه سال یک­بار با لحاظ تحولات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و اصلاحات قانونی مورد بازنگری قرار می­دهد.

ـ مددکاران اجتماعی مراکز فوریت­های اجتماعی در موارد ضرورت می­ توانند جهت جمع ­آوری اطلاعات و حمایت از طفل و نوجوان با اجازه متصرف قانونی یا مدیر ذی­ربط، وارد محل زندگی یا کار افراد و یا محل تحصیل طفل و نوجوان شده و در صورت عدم اجازه، پس از اخذ دستور مقام قضایی اقدام نمایند. در موارد ضرورت مداخله فوری، مددکاران اجتماعی راساً یا در صورت لزوم با همراهی مأموران انتظامی وارد محل ­های مذکور می ­شوند و گزارش مربوط به همراه ضرورت مداخله فوری موضوع ماده ۳۳ قانون را به مرجع قضایی اعلام می­ نمایند. (اصلاحی ۱۴۰۰/۸/۱۱)

ـ در مواردی که مددکار اجتماعی، وضعیت مخاطره ­آمیز را احراز نکرد، پرونده را به مرکز فوریت­های اجتماعی ارسال می­کند تا در صورت تأیید ناظر مرکز، پرونده مختومه شود. چنانچه مددکار اجتماعی یا ناظر مرکز، انجام اقدامات حمایتی را نسبت به وی ضروری بداند، نسبت به پذیرش طفل و نوجوان اقدام می­شود.

ـ مددکاران اجتماعی بعد از پذیرش، چنانچه طفل و نوجوان دارای ولی خاص، قیم یا سرپرست قانونی باشد و بازگشت طفل و نوجوان نزد آنان را بلامانع تشخیص دهند، در حدود وظایف و اختیارات قانونی با تصمیم گروه تخصصی، اقدام لازم را جهت برقراری ارتباط با اشخاص مذکور، بازگرداندن طفل و نوجوان به خانواده، پیشگیری از جدایی و بروز خطر مجدد و ارایه خدمات تخصصی یا حمایت مالی به عمل می­آورند.

ـ مددکاران اجتماعی پس از پذیرش، با توجه به نوع آسیب و منشا آن، اقدامات لازم را جهت پیشگیری و کاهش آسیب و رفع وضعیت مخاطره­آمیز انجام می­دهند و در صورتی که نیاز به معاینه پزشک قانونی یا نگهداری طفل و نوجوان در مراکز تحت نظر سازمان بهزیستی باشد، حسب مورد طفل و نوجوان را به پزشکی قانونی معرفی و یا مجوز قضایی را جهت نگهداری وی اخذ می­کنند.

ـ مددکاران اجتماعی در صورت وجود قراین دال بر وقوع جرم علیه طفل و نوجوان، علاوه بر انجام اقدامات حمایتی، موضوع را حسب مورد به مرجع انتظامی یا قضایی اعلام می­نمایند.

ـ در هر یک از موارد زیر طفل و نوجوان در معرض خطر یا بزه­‌دیده، حسب دستور قضایی و زیر نظر مددکار اجتماعی مسئول در مراکز تحت نظر سازمان بهزیستی نگهداری می­شود: ۱ـ بی­سرپرستی یا بدسرپرستی طفل و نوجوان. ۲ـ عدم دسترسی به والدین، اولیا یا سرپرست قانونی طفل و نوجوان. ۳ـ زندانی بودن والدین، اولیا یا سرپرست قانونی. ۴ـ ناتوانی والدین، اولیا یا سرپرست قانونی در نگهداری طفل و نوجوان با تشخیص گروه تخصصی به دلایلی مانند معلولیت، کم­توانی جسمی، ذهنی یا ابتلای طفل و نوجوان یا والدین، اولیا یا سرپرست قانونی وی به اعتیادهای زیان‏آور، بیماری یا اختلال­های رفتاری، روانی یا شخصیتی و همچنین بیماری‏های جسمی واگیر یا صعب‏العلاج. ۵ ـ وضعیت مخاطره ­آمیز طفل در خانواده مانند سوءاستفاده از طفل و نوجوان در ارتکاب جرایم یا ارتکاب جرم علیه طفل و نوجوان توسط اعضای خانواده، خشونت مستمر اعضای خانواده نسبت به یکدیگر، اشتهار اعضای خانواده به فساد اخلاقی. ۶ ـ بی­ توجهی و سهل­ انگاری نسبت به طفل و نوجوان یا طرد وی توسط خانواده به تشخیص گروه تخصصی و در نظر گرفتن مصلحت طفل و نوجوان. تبصره ـ در موارد ضروری که اخذ دستور مقام قضایی امکان­پذیر نباشد، مددکار اجتماعی طفل یا نوجوان را از محیط خطر دور و به مراکز نگهداری تحت نظارت سازمان بهزیستی، منتقل می­کند و شرح موضوع و ضرورت مداخله را ظرف دوازده ساعت به اطلاع دادستان می­ رساند.

ـ مراکز نگهداری تحت نظر سازمان بهزیستی، اعم از دولتی و غیردولتی است که حداقل استانداردهای نگهداری، مراقبت و تربیت اطفال و نوجوانان در آنها مطابق این آیین­‌نامه، دستورالعمل­های سازمان بهزیستی و سایر قوانین و مقررات مربوط به صورت یکسان اعمال می­شود. نگهداری در مراکز غیردولتی صرفاً در صورتی مجاز است که صلاحیت اشخاص حقیقی و حقوقی مؤسسان، مدیران و کارکنان و شرایط ساختمان، تجهیزات، امکانات بهداشتی آن به تأیید سازمان بهزیستی رسیده باشد و برنامه­‌های تربیتی و مراقبتی مرکز و عملکرد مدیر و کارکنان آن تحت نظارت سازمان بهزیستی باشد.

ـ اطفال و نوجوانان دارای وضعیت خاص، از جمله دارای اعتیاد، کم­توانی جسمی یا ذهنی، مبتلا به بیماری­های خاص یا اختلال هویت جنسی یا روانی، در صورت تشخیص گروه تخصصی به مراکز تخصصی ارجاع می­شوند. در صورت نبود این مراکز در یک استان یا شهرستان، مراکز تحصصی استان­ها و شهرستان­های همجوار مکلف به ارایه خدمات هستند. ارایه خدمات درمانی به این گروه از اطفال و نوجوانان وفق ماده (۴۱) این آیین­‌نامه است.

ـ در مدت اقامت طفل و نوجوان، اقدامات زیر به ترتیب اولویت انجام می­شود: ۱ـ شناسایی ولی خاص طفل و نوجوان، ارتباط با آنان و تلاش برای بازگشت طفل و نوجوان نزد آنان در صورت داشتن صلاحیت با استفاده از خدمات مددکاری و ارایه خدمات تخصصی یا حمایت روانشناختی، اجتماعی، اقتصادی و اتخاذ تدابیر و انجام اقدامات لازم جهت پیشگیری از جدایی مجدد طفل و نوجوان از خانواده. ۲ـ نصب قیم طبق قانون مدنی و قانون امور حسبی. ۳ـ تعیین سرپرست قانونی طبق قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی­سرپرست و بدسرپرست ـ مصوب ۱۳۹۲ـ . ۴ـ اتخاذ تصمیم در مورد نگهداری در مراکز در صورت عدم اجرای هریک از موارد بندهای (۱) تا (۳) این ماده.

ـ در بدو ورود طفل و نوجوان به مرکز نگهداری، با استفاده از روش­ها و فناوری­های نوین و مناسب که موجب حفظ کرامت وی شود، مشخصات وی اخذ و با اطلاعات مندرج در برگ معرفی تطبیق و در سامانه ثبت می­شود. تبصره ـ اطلاعات موضوع این ماده در مراکز فاقد اتصال در دفتر مخصوص ثبت و در اسرع وقت وارد سامانه می­شود.

ـ پس از ثبت مشخصات، وضعیت سلامت جسمی و روانی، ویژگی­های شخصیتی و بالینی، اختلالات احتمالی و سوابق بیماری طفل و نوجوان در فضای مناسب و دوستدار کودک و با رعایت موازین اسلامی و حقوق شهروندی توسط پزشک معتمد مرکز نگهداری بررسی و در پرونده ثبت می­شود و در صورت لزوم برای پیشگیری از بروز، شیوع یا درمان آن اقدام می­شود.

ـ در اختیار داشتن هرگونه دارو توسط طفل و نوجوان ممنوع است مگر در موارد خاص با تشخیص و تجویز پزشک.

ـ در صورت وجود آثار ضرب و جرح و صدمات جدی یا وجود قراین معقول بر ارتکاب جرم نسبت به طفل و نوجوان، در صورت عدم اقدام قبلی، موضوع به صورت فوری و کتبی جهت پیگیری به مرجع قضایی اعلام می­شود.

ـ نحوه اسکان و مراقبت از طفل و نوجوان در مراکز مجاز نگهداری، ایمنی و استانداردهای فنی لازم در این رابطه و چگونگی نگهداری و استرداد اموال و اشیای طفل و تعیین مصادیق اموال و اشیای ممنوع و مجاز مذکور، به موجب دستورالعمل مصوب سازمان بهزیستی می­باشد.

ـ مدیر مرکز نگهداری مکلف است شرایط و امکانات تحصیل، برنامه­‌های تربیتی از جمله آموزش­های خودمراقبتی و مهارت­های ارتباطی و آموزش‌های فنی و حرفه­ای و آموزش سواد رسانه­ای و فضای مجازی متناسب با نیازها، علایق و استعدادهای اطفال و نوجوانان را فراهم نماید.

ـ تحصیل تا پایان دوره متوسطه برای طفل و نوجوان الزامی است. هریک از والدین، اولیا یا سرپرستان قانونی و تمام اشخاصی که مسئولیت نگهداری، مراقبت و تربیت طفل و نوجوان را بر عهده دارند موظفند شرایط و موجبات تحصیل طفل و نوجوان واجد شرایط را در مدرسه یا مرکز نگهداری فراهم آورند. شرایط تحصیل باید مطابق استانداردهای کشوری و زیر نظر وزارت آموزش و پرورش بوده و مدارک تحصیلی بدون ذکر نام “مرکز نگهداری”، توسط آموزش و پرورش صادر می­شود. (اصلاحی ۱۴۰۰/۸/۱۱)

ـ معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور مکلف است در چهارچوب ضوابط و مقررات مربوط نسبت به حمایت از گروه­‌های نوآور و فن­آور و شرکت­ها و مؤسسات دانش­بنیان فعال در حوزه اطفال و نوجوانان اقدام نماید.

ـ وزارت ورزش و جوانان مکلف است طبق استانداردهای اعلامی از سوی سازمان بهزیستی نسبت به تجهیز مراکز نگهداری به امکانات ورزشی مناسب برای اطفال و نوجوانان و توسعه رشته­‌های ورزشی بومی، متناسب با فرهنگ هر منطقه و مورد علاقه اطفال و نوجوانان اقدام نماید.

ـ سازمان پزشکی قانونی کشور مکلف است آزمایش­ها، معاینات پزشکی و بالینی مورد نیاز طفل و نوجوانان معرفی­شده از سوی مراکز بهزیستی را به صورت رایگان، خارج از نوبت و با رعایت الزامات دوستدار کودک انجام دهد.

ـ کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی مکلف به ارایه انواع حمایت‌های معیشتی، آموزشی، اجتماعی، بهداشتی و درمانی به اطفال و نوجوانان موضوع این آیین­‌نامه و یا خانواده‌های آنان (حسب مورد) می­باشند. همچنین نهادهای حمایتی مذکور مکلفند حمایت‌های لازم از کودکان کار و خیابانی را در چهارچوب برنامه اقدام حمایتی مصوب شورای اجتماعی کشور به عمل آورند. تبصره ـ معرفی کودکان و نوجوانان موضوع این آیین‌نامه به کمیته امداد امام خمینی (ره) در چهارچوب ضوابط کمیته امداد امام خمینی (ره) بر عهده سازمان بهزیستی کشور است. (اصلاحی ۱۴۰۱/۷/۲۷)

ـ نیروی انتظامی طفل و نوجوان در معرض خطر یا بزه­‌دیده را با روش­های زیر شناسایی و جمع­‌آوری و در صورت نیاز به حمایت به مراکز بهزیستی معرفی و موضوع را برای اطلاع یا مداخله قضایی به مرجع ذی­صلاح قضایی اعلام می­کند: (اصلاحی ۱۴۰۱/۷/۲۷) ۱ـ مراجعه طفل و نوجوان به تنهایی یا همراه دیگری که اظهارات وی و اوضاع و احوال موجود دلالت بر وقوع وضعیت مخاطره­آمیز یا بزه­‌دیدگی داشته باشد. ۲ـ معرفی طفل و نوجوان در وضعیت مخاطره­آمیز به نیروی انتظامی توسط اشخاص حقیقی یا حقوقی. ۳ـ مشاهده طفل و نوجوان در وضعیت مخاطره­آمیز یا بزه­‌دیده در حین انجام وظایف یا گشت­زنی. ۴ـ شکایت از طفل و نوجوان.

ـ نیروی انتظامی ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این آیین­‌نامه با هماهنگی و همکاری مرجع ملی حقوق کودک نسبت به آموزش ضابطان دادگستری مرتبط اقدام می‌نماید.